زندگی به سبک رئیس جمهور

وقتی که می‌گوییم «رئیس‌جمهور» ایران، دقیقا از چه جور شغلی حرف می‌زنیم. زندگی یک رئیس جمهور چگونه می‌گذرد؟ او دقیقا چه می‌کند؟

قبل از هر چیز ببینیم، رئیس‌جمهور دقیقا چه چیزی را مدیریت می‌کند؟

رئیس دولت، فرمانده ستادی است که در سطح کشور حدود ۴۵٠ هزار مدیر و رئیس دارد، چیزی حدود نصف کل کارمندان دولت ژاپن.

حداقل هشت و نیم میلیون نفر (کارمند یا بازنشسته یا ازکارافتاده) ماهیانه، مستقیم و غیرمستقیم از دولت حقوق می‌گیرند.

١٧٠٠ موسسه یا شرکت صرفاً دولتی و با احتساب شهرداری‌ها، حدود ٢۴٧ هزار واحد سازمانی یا نهاد فعال در سطح استان‌ها، بخشی از بدنه دستگاه اجرایی هستند.

در واقع از هر دو خانوار ایرانی، یک خانوار به نوعی حقوق‌بگیر دولت است.

مسئولیت‌های رئیس جمهور

یک رئیس جمهور علاوه بر سخنرانی و موضع‌گیری، وظایف پیچیده و گاه عجیب و غریبی دارد.

رئیس جمهور رئیس هیئت وزیران است. هفته‌ای دو روز، عصر یکشنبه و صبح چهارشنبه، هیئت دولت هر بار حدود ۴ ساعت تشکیل جلسه می‌دهد.

رئیس جمهور مسئول مستقیم‏ برنامه‏ و بودجه‏ و امور اداری‏ و استخدامی‏ کل کشور است (اصل ١٢۶ قانون اساسی). او برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏‌کند (اصل ١٣۴). حق صدور تصویب‌نامه و آیین‌نامه دارد (اصل ١٣٨ قانون اساسی).

- رئیس جمهور ریاست بیش از ١٠ شورایعالی و بالادستی را بر عهده دارد که آمار دقیق و معتبری از تعداد آن‌ها در دسترس نیست. شورای عالی امنیت ملی (عالی‌ترین مرجع تصمیم‌گیری درباره سیاست‌های خارجی، دفاعی و امنیتی کشور) و شورای عالی انقلاب فرهنگی از مهم‌ترین این شوراها هستند که به ریاست رئیس جمهور تشکیل می‌شوند.

او عضو مجمع تشخیص مصلحت است که دو هفته در میان، صبح‌های شنبه تشکیل جلسه می‌دهد.- رئیس جمهور مسئول‏ اجرای‏ قانون‏ اساسی‏ و «پاسدار آن» است. (اصول ١١٣ و ١٢١ قانون اساسی)

رئیس جمهور باید در پیشگاه قرآن سوگند بخورد از «هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزد»‏ و از «آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کند»‏. (اصل ١٢١ قانون اساسی)

در واقعیت، بخش بزرگی از کار رئیس جمهور «امضا کردن» است، او یک ماشین امضای بزرگ هم هست. او موظف است چیزهایی را امضا کند که گاه حتی ضرورتی به خواندن‌شان هم ندارد. تمام عهدنامه‌ها، مقاوله‏‌نامه‏‌ها و توافقات خارجی ایران نیازمند امضای رئیس‌جمهور است. (اصل ١٢۵ قانون اساسی). او استوارنامه سفرای ایران را امضا می‌کند (اصل ١٢٨ قانون اساسی). او «موظف است» مصوبات‏ مجلس را امضا و ابلاغ کند (اصل ١٢٣ قانون اساسی) و همچنین لایحه بودجه را.

- به عنوان نماینده عالی مردم ایران، دیدارهای خارجی دارد. نشان‌های دولتی اعطا می‌کند (اصل ١٢٩ قانون اساسی)، از نیروهای مسلح سان می‌بیند، نتایج همه‌پرسی‌ها را ابلاغ می‌کند، و در صورت مرگ، استعفا یا عزل رهبری ایران، یکی از اعضای شورای موقت رهبری می‌شود (اصل ١١١ قانون اساسی).

یکی از مهم‌ترین وظایف و کارهای روزمره آقای رئیس جمهور، «سخنرانی» و «موضع‌گیری» است. او در افتتاحیه مراسم‌ خاص شرکت می‌کند، با خبرنگاران حرف می‌زند، برای مردم سخنرانی می‌کند، موضع دولتش را روشن می‌سازد و از دستگاه‌های دیگر تمجید یا انتقاد می‌کند.

سفرهای استانی هم از آغاز جمهوری اسلامی یکی از کارهای معمول روسای جمهور بوده. تعداد این سفرها و شکل اجرای آن ظاهراً تابع علایق شخص آقای رئیس‌جمهور است.

حل و فصل بحران‌ها هم جزو مهم‌ترین کارهای رئیس جمهور است. از بحران‌های سیاسی روزمره که توسط رسانه‌ها یا گروه‌های سیاسی رقیب ایجاد می‌شود، تا زلزله، سیل، آلودگی هوا و بحران‌های موسمی.

زنگ تفریح رئیس‌جمهور

روسای جمهور هم به مرخصی می‌روند و هم تفریح می‌کنند. همیشه استخر یکی از تفریحات خصوصی روسای جمهور ایران و کوه پیمایی، یکی از تفریحات عمومی آنان بوده. هر پنج رئیس‌جمهور اخیر ایران اهل استخر بوده‌اند. هر پنج نفر هم ده‌ها عکس در کوهستان‌های شمال تهران یا سایر استان‌ها دارند. عکس‌هایی که بعضا حاشیه‌ساز هم بوده.

حداقل سه رئیس‌جمهور از پنج رئیس جمهور آخر ایران، هر سال در تعطیلات نوروز به جزیره کیش رفته‌اند.

ویلای سد لتیان بر روی رودخانه جاجرود در شمال شرق تهران هم یکی از مقاصد تفریحات آخر هفته اغلب روسای جمهور بوده. این مجموعه یکی از کاخ‌های شاه بود که در دولت اول میرحسین موسوی تحویل نهاد نخست وزیری شد.

دفتر کار رئیس‌جمهور

به صورت رسمی دفتر کار تمامی روسای جمهور ایران، کاخ ریاست جمهوری در میدان پاستور بوده است. اغلب روسای جمهور اما دفتر دومی هم در شمال تهران برای خود دست و پا کرده‌اند. محمد خاتمی در مجموعه حافظیه که برای اجلاس سران کنفرانس اسلامی ساخته شده بود و هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی هم در مجموعه سعدآباد. محمود احمدی نژاد هم بعد از ریاست‌جمهوری به ولنجک رفت.

سر و وضع رئیس جمهور

سر و وضع، پوشش و حتی ماشینی که روسای جمهور از آن استفاده کرده‌اند، جزیی از شعارها و سیاست‌های کلان دولت‌هایشان بوده است و جزئی از منازعات سیاسی.

اکبر هاشمی رفسنجانی که معتقد به جذب سرمایه‌گذاری خارجی و نوسازی غربی بود، کفش چرم می‌پوشید و با مرسدس بنز تردد می‌کرد. او اما در عین حال همیشه قبا داشت که ویژگی روحانیت سنتی است.

محمد خاتمی با عبای شکلاتی‌اش معروف شد، و این که حاضر به تردد با مرسدس بنز نبود. او سوار یک خودروی پژو می‌شد.

محمود احمدی نژاد با کاپشن معروفش مقابل دوربین‌‎ها قرار گرفت. او نه سوار بنز شد و نه پژوی فرانسوی. از گارد حفاظتش خواست یک پاترول را برایش تجهیز کنند.

سرانجام حسن روحانی با لباده آبی رنگ و طوسی بعضی وقت‌ها سوار همان بی‌ام‌و طوسی و ضد گلوله‌ای می‌شود که وارد کردنش به ایران، موضوع یکی از حملات احمدی‌نژاد به دولت خاتمی در سال ٨۴ بود.

خاتمی و روحانی همیشه لباده می‌پوشند که در قم از ویژگی‌های روحانیون نوگرا و مدرن است.

حقوق رئیس‌جمهور

گفته شده بر اساس قوانین و مقررات استخدامی، ضریب حقوق رئیس جمهوری ١٨٠٠ است که با این حساب در حال حاضر دریافتی ماهانه‌اش باید چیزی حدود ۶ میلیون تومان باشد.

با در نظر گرفتن گرفتاری‌های کم‌نظیر رئیس جمهور، به نظر نمی‌آید که کسانی که وارد گردونه رقابت ریاست‌جمهوری می‌شوند، کیسه‌ای برای حقوق ماهانه‌اش دوخته باشند و تا انگیزه‌های بزرگتری نباشد، این شغلی نیست که به دردسرش بیارزد.