گزارش وعکس از ليلا نژاد، خبرنگار عکاس

کلاس پنجم الف بهتر از بقيه کلاسها وبه قول بچه ها کلاسش بالاتر بود. ما آنجا را برای استراحت انتخاب کرديم همه نيمکتها را کناری گذاشتيم ويکی ازموکتهای نمازخانه را کف کلاس پهن کرديم. بعد از ظهر بود که رسيديم و دبستانی را در نزديکی برج چهل دختر و امامزاده سيد جعفر در شهر دامغان برای گذراندن شب پيدا کرديم. اين طور که پيدا بود اين دو بنای قديمی قرنها بود که در سکوت و تنهايی يکديگر شريک بودند.

در ايام تعطيلات نوروزی معمولا به دليل کمبود هتل و اقامتگاه و سرازير شدن تعداد زيادی مسافر در يک زمان محدود، بيشتر مدارس پذيرای مسافران هستند. اين مسئله امتيازات فراوانی دارد، از جمله اقامت مسافران دريک مکان مطمئن با دسترسی به آب و سرويس بهداشتی و استفاده از حياط مدرسه به عنوان پارکينگ.

برای ديدن مجموعه عکسهای دامغان اينجا را کليک کنيد

پس از جابجايی وسايل سريع خود را به يک داروخانه رساندم و مقداری دارو تهيه کردم. با شروع سفر بيمار شده بودم . احتمالا از آب يا تغييرهوای ناگهانی بود و می دانستم اگر فوری رسيدگی نکنم تا پايان سفر دچار درد سرشده و قطعا سفر را ازدست می دهم.

پس از سالها مسافرت تا حدودی به انواع بيماريهای ناشی از مسافرت طولانی بخصوص در آب و هوای متفاوت با تغييرات ناگهانی و همينطور درمان آنها آشنايی پيدا کرده بودم. فردای آن روز پس از يک استراحت خوب در کيسه خواب، در کلاس پنجم الف و مصرف داروی مناسب احساس بهتری داشتم و اکنون زمان گشت و گذار در شهر بود.

شهرستان دامغان در استان سمنان از شمال به رشته کوههای البرز و از جنوب به کويرمرکزی ايران و اصفهان محدود می شود. آب و هوای دامغان نسبت به پستی و بلندی و وزش بادهای شديد متغيراست. گاهی اوقات در اثر وزش باد و طوفان شن هوا تيره و تاريک ميشود. همين امر مانع رشد گياهان شده و درختان بلند را درهم می شکند.

دامغان از جمله شهرهای بسيار کهن ايران است و در شاهنامه نامش مکررآمده است. اصل دامغان( ده مغان) بوده که درطول زمان به دامغان تبديل شده در کتابهای تاريخی آمده که عده ای از مغان (روسای مذهبی زرتشتيان) باعث آبادی آن شده و در آنجا سکونت داشتند.

نام و شکل عجيب (برج چهل دختر) مرا بيشتر ترغيب می کرد که از داستان آن سر در بياورم. برج چهل دختربنای آجری زيبايی است با ١٥ متر ارتفاع که در سال ١٠٥٤ ميلادی ساخته شده است. در وسط اين برج قبرساده ای وجود دارد که صاحب آن معلوم نيست وجالب اينکه نام چهل دختر بر ديواره های آن وجود دارد که مربوط به دوره های قبل از اسلام می باشد ولی متاسفانه نتوانستم حتی در کتابهای تاريخی هم اطلاعات بيشتری از اين برج استوانه ای با سقف مخروطی به دست بياورم.

مهمترين و قديميترين آثار باستانی دامغان مسجدی است معروف به تاری خانه يا ناريخانه که قبل ازورود اسلام آتشکده بود و بعد به مسجد تبديل شده است. تاری خانه به معنای خانه خداست.

بنای اين مسجد مربوط دوره ساسانی بوده که با گذاشتن اولين قدم در آن پی به تفاوت بسيار زياد آن با ديگر مساجد خواهيد برد. تمام اجزای آن کاملا ايرانی است تا حدی که باستان شناسان تصور کردند که با خرابه های يکی از معابد يا قصرهای دوره ساسانی روبه رو شده اند.

اين مسجد تک مناره جالبی دارد با وجوديکه قسمت بالای منار ريخته، در حال حاضر ٢٦ متر ارتفاع و ٨٦ پله از داخل دارد. دامغان شهری کويری و بسيار خشک است ولی آثار بسيار قابل توجهی در خود دارد از جمله مسجد جامع دامغان با مناره ای زيبا با ١٠٥ پله که تاريخ بنای آن بطوردقيق معلوم نيست اما در حال حاضر آباد و داير می باشد.

می گويند دامغان از گذشته های دور پارچه های بسيار خوبی داشته است اما در ايام نوروز همه جا تعطيل بود. شهری بسيار خلوت و خاکی، همه جای شهر هم رنگ آثار بسيار قديميش بود.

مردم با باد و طوفان شن کنار آمده بودند و شهررا با يکديگرتقسيم کرده، داخل خانه ها و ساختمانها متعلق به مردم و کوچه ها و خيابانها در تصرف باد بود.

با پيرمردی گرم گفتگو شدم. می گفت باستان شناسان برای پيدا کردن شهر افسانه ای صد دروازه در تپه حصار حفاريهای زيادی انجام داده اند، هر چند موفق به پيدا کردن آن نشدند اما آثار جالب توجه و زيادی مربوط به ما دوره قبل از تاريخ بدست آوردند.

حرفهای او مرا به ياد موزه ايران باستان انداخت. غرفه بسيار بزرگی را به اين مجموعه اختصاص داده بودند که در ميان آنها جام پايه دار منقوش بسيار زيبا و آيينه مفرغی از٣٥٠٠ سال پيش را هنوز به خاطر می آورم.

می دانستم دامغان آثار باستانی بسياری دارد که ديدن و پرداختن به آنها زمان و حوصله زيادی می طلبد. اما هم چنان درتعجبم شهری چنين کويری و با داشتن فقط يک چشمه بنام چشمه علی، چطور اين همه آثارفوق العاده درخود جای داده در حاليکه همين يک چشمه هم بايد به قسمتهای زيادی تقسيم می شده تا آب به همه جای شهر و روستاهای اطرافش برسد.