گزارش و عکس از ليلا نژاد، خبرنگار عکاس

به هر شکلی که بود بايد اين بندر تاريخی را می ديدم تا سرانجام يکی از دوستان محلی قبول کرد که مرا با ماشين خود به آنجا ببرد. می دانستم که سيراف در۲۲۰کيلومتری جنوب شرقی بندربوشهردر جوار بندر کوچک طاهری قرار دارد.

اين شهر باستانی بزرگ شامل بنادر سه گانه کنونی يعنی بندر طاهری ، کنگان و دير بود. روزگاری همه ناخدايان، جاشويان و بازرگانان، هماهنگ با غوغا و کوبش امواج دريا برديوارساحلی، اين بندر را به عنوان يکی از پر جوش و خروش ترين بنادر جهان مشهور کرده بودند ولی امروزه خاموشی و آرامشی پايان ناپذير، ويرانه های آن را در آغوش گرفته است.

قدمت سيراف با توجه به مدارک تاريخی و کشفيات باستانی به دوره ساسانيان می رسد. نام اوليه اين بندر اردشيرآب بوده که در گذر تاريخ به سيراف تبديل شد. اين بندر در انتهای شاهراه بازرگانی مهم ساسانی که از شهر گور (فيروزآباد کنونی) می گذشت، قرار داشته است. جاده مفروش سنگی و پهن گور به سيراف، راهنمای کاروان های تجاری بوده که آنان را به ساحل دريا هدايت می کرده است. در طول راه با ديدن چندين کارگاه کشتی سازی دوستم يادآوری کرد که دريا نوردی و بازرگانی پيشه اصلی مردمان اين خطه بوده است.

او افزود: "اصطخری" و "ابن‌فقيه" اين بندر را در قرنهای سوم و چهارم هجری واسطه عمده تجارت بين کشورهايی مانند هندوستان، چين، جزاير هند شرقی، زنگبار و بصره می دانسته اند که چگونگی تجارت بين آنها را شرح داده و گفته‌اند که اين بندر درآن زمان بزرگ‌ترين و پرشورترين شهر منطقه فارس پس از شيراز بوده است که متاسفانه در اثر زلزله سال ۳۶۶ هجری قمری ساختمان‌هايش به کلی ويران و مردمش دردل خاک مدفون شدند.

از آن سال‌ تا امروز دريا پيشروی کرده و بخش اعظم اين بندر را به زير آب برده وبارها بر اثر زلزله ويران شده است ولی هنوز هم زيبايی طبيعی دريا و کوهستان آن، نشاط و طراوتی شگفت در بيننده ايجاد می‌کند.

وقتی رسيدم، در مقابل خود شهری خلوت و ساکت را يافتم. ابتدا منظره زيبای دريا مرا به سوی خود کشيد و سپس در شهر گشتی زدم. مردم بسيار مهربان و خونگرمی دارد. به کمک يکی ازسيرافی ها تقريباً بسياری از نقاط اين بندر قديمی را ديدم. در شمال اين بندر کوه‌های بلند و زيبای "تنگ شيلو" و "دره لير" با مناظر مسحورکننده وجود دارد.

يکی از جالب ترين شگفتيهايی که بهت هر بيننده را بر می انگيزد، تجمع گورهای سنگی و مغاره‌های فراوانی است که سرتاسر دامنه تا قله اين کوهها را پوشانده است. بر فراز ارتفاعات، منظره باورنکردنی چاههای عميق و پرآب، انسان را ميخکوب می کند. ازخودم می پرسيدم چه کسانی، چگونه و بر چه مبنايی اين آثار را خلق کرده اند؟

غارهای زيبای اين کوهستان که زمانی محل زندگی اهالی بندر سيراف بوده بسيار جلب توجه می کرد و از اينکه هنوز با همان شکل ابتدايی باقی مانده باعث تعجبم می شد. مرد سيرافی می گفت هنوزچند نفری ازکسانی که در اين غارها بدنيا آمده اند، زنده اند و درحدود ۱۴۰ سال سن دارند و از زندگی درون غارها سخن می‌گويند.

اين بندر، گذشته از اينکه بر سر راه بوشهر به بندر عباس واقع شده در فاصله ۳۵ کيلومتری بندر کنگان و بندر عسلويه درست در وسط راه آنها يعنی بين دو قطب مهم منطقه ويژه اقتصادی گاز و نفت کشور قرار دارد و روزانه تعداد زيادی از خارجی‌های مقيم اين مناطق از آثار زيبای آن ديدار می‌کنند، مناظر طبيعی فراوانی هم داراست.

از مهمترين مناظر طبيعی جنوب بندر تاريخی سيراف سواحل نشاط ‌بخش آب‌های نيلگون خليج فارس است . لنج‌ها و قايق‌هايش دائما برای صيد ماهی و جابه‌جا کردن مسافران دريا در اسکله لنگر انداخته‌اند. اين بندربا چهار کيلومتر ساحل زيبای دريا، غارهای طبيعی، دخمه‌های سنگی زيبا و قبور سنگی حجاری شده فراوان در کوه، چاه‌های عميق متعدد که در کوهستان و درون سنگ تراشيده شده‌اند و از همه مهم‌تر هوای ملايم و باطراوت ۱۰ ماه از سال است که آن را از خيلی جاهای ديدنی متمايز می کند. بدين ترتيب اين بندربا پتانسيل های فراوانی که دارد می تواند به يک شهرتوريستی بين المللی پر جاذبه تبديل شود.

متاسفانه شهر تاريخی و زيبای بندر سيراف در بوشهر بر اثر ساخت و سازهای بی‌رويه، زيبايی و طراوت خود را از دست ‌داده است. عمليات لوله گذاری گاز در بندر طاهری و حفاری در عرصه سيراف آغاز شده و اکنون هر چه زمان بيشتر می گذرد حفاری ها به بناهای مهم ميراث فرهنگی در سيراف نزديکتر می شود.

در راه برگشت خوشحال از ديدار اين بندر وغمگين از اين بودم که ای کاش فرصت بيشتری برای گشتن در آن می داشتم.

1110987654321