کميسر عالی سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر در ديدار با حامد کرزی، از گزارش منتشر شده در مورد وضعيت حقوق بشر افغانستان اعلام پشتيبانی کرد

اين گروه، کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، در جريان يک نظرسنجی در خارج و داخل اين کشور شمار زيادی از شکايات مردم عليه سوء رفتار نيروهای خارجی و محلی با آنها را جمع آوری کرده است.

تحقيقات اين گروه به موارد نقض حقوق بشر در افغانستان از پيش از اشغال افغانستان توسط نيروهای شوروی سابق، اشاره دارد.

اين شکايات شامل شکنجه، اعدام بدون محاکمه، تجاوز جنسی، قتل عام و بمباران غيرنظاميان در دهه های جنگ داخلی و اشغال افغانستان توسط نيروهای شوروی سابق در دهه هشتاد ميلادی می شود.

بر اساس گزارش کميسيون حقوق بشر افغانستان، ۶۳ درصد مردم بر اين باورند که جنگهای داخلی کشورشان، مبنای قومی نداشته است، بلکه فرماندهان داخلی و قدرتهای خارجی، از جمله ايران و پاکستان، به مسايل قومی دامن زده اند.

اين گزارش همچنين می افزايد که قربانيان اين فجايع خواستار آن هستند که عاملان اين جنايات از مراجع قدرت کنار گذاشته شوند.

حامد کرزی، رئيس جمهوری افغانستان، در واکنش به اين گزارش، که توسط سيما سمر، رييس کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، به او ارائه شده است، متعهد شد وضعيت حقوق بشر در افغانستان بهبود خواهد يافت و در نظام قضايی و قانون گذاری اين کشور نيز اصلاحاتی اعمامل خواهد شد.

نظر شما درباره رديابی و به محاکمه کشيدن عاملان جنايات جنگی در افغانستان در سه دهه گذشته چيست؟ تقاضای شرکت کنندگان در اين نظرسنجی برای کناره گيری عاملان اين جنايات از مراجع قدرت را چگونه ارزيابی می کنيد؟ آيا بررسی صلاحيت کاری مراجع قدرت در پيشگيری از نقض حقوق بشر در افغانستان موثرتر است يا اصلاحات اداری؟ آيا کشورهای همسايه در گسترش اختلافات قومی افغانستان دخالت داشته اند؟ نقش جامعه بين الملل در اين ارتباط را چگونه می بينيد؟ چگونه می توان از ادامه نقض حقوق بشر جلوگيری کرد؟

اگر مايل به شرکت در اين بحث هستيد، نظر خود را به فارسی و فشرده برای ما بفرستيد تا در همين صفحه به چاپ برسد.

نظرات خوانندگان

به نظر من اين نوع گزارش کميسون حقوق بشر از قبيل بازی هايی است که آقای بشر دوست اجرا کرد و بيشتر جنجال و افتادن نام کميسون بر سر زبانها است و گرنه کميسيون و اعضای آن صلاحيت علمی و سياسی اين کار را ندارد. کسانی که به حيث جنايتکاران جنگی نام برده می شوند بخش مهم بدنه سياسی افغانستان هستند و دارای کرکترهای وزن دار افغانستان هستند، يا به تعبير ديگر وجه بومی سياست افغانی هستند. تصور اينکه سياست افغانستان يک پارچه به دست نکتايی دارهای سبک وزن افتد (همه نکتايی دارن سبک وزن نيستند، هر چند بيشتر نکتايی داران دولت چنين می باشند) ناگوار است. به نظر من دوره جديد دوره بازسازی عقلانيت جامعه افغان به خصوص خلاصی از شر گفتمان بنيادگرايی (چه دينی و چه غير دينی) است و بازی کردن با چنين مقولات مهم راه ما را در مسير تازه دشوار تر می کند. البته بايد روزی به حساب قاتلان و جانيان رسيده شود ولی در حال حاضر ظرفيت اين کار موجود نيست. هم اکنون يک چنين آدم پاک در افغانستان موجود نمی باشد که به حساب خطاهای ديگران رسيدگی کند. وضعيت هم اکنون ما تکافوی ادله تمام رقيبان و جوانب نزاع است و اين البته بد هم نيست. خسرو

عدل نام پاک پروردگاراست و عدالت کار خوبی است، بايد عدالت از کشور ما که مسلمان هستيم طبق شرع اسلام صورت گيرد و دست کی با شريعت بريده شود درد نمی کند، لکن اگر بازپرس صورت می گيرد تمام کسانی که ظلم کرده اند مورد بازپرس قرارگيرد، از شخص ظاهر شاه بابای ملت که زمينه را برای احزاب کمونسيتی مساعد ساخت و پای روس ها را به کشور ما کشانيد، از همه کمونيست ها، از همه دزد های که خود را در لباس مجاهدين زدند و از همه وطن فروش ها که به روس و گاهی به امريکا و گاهی به پاکستان با نام های مختلف فروختند. بقای جهان بر عدالت استوار است اما به هيچ وجه اجازه نمی دهيم که در کشوری که صد در صد مردم مسلمان است، مسلمانی تحقير شود، خصوصا مجاهدين واقعی اين کشور که تا پای جان قربانی داده اند و مجاهد کسی است که مسلمان باشد. هاشمی - کابل

به نظر من اين راپورت گره از مشکل ما را نخواهد باز کرد بلکه ميتوان به آن عقده ها و کينه توزی را افزود چونکه شرايط ايجاب نمی کند که ما به قول آنها جنايت کاران جنگی را به پای محاکمه بکشانيم به خاطريکه هر کسی در اين مملکت وابسته به يک قوم و يک منطقه است و درست است که بعضی از اشخاص مرتکب جرم شده اند اما کی می تواند همگی را به يک بار جلب کند به محاکمه کار نا ممکن به نظر می رسد در اين شرايط که دولت خود می خواهد با تمام اشخاص از راه مذاکره پيش برود. اگر حاميان حقوق بشر در افغانستان می خواهند ناقضين حقوق بشر را محاکمه کنند ابتدا از سطح رهبری اين مملکت شروع کنند و مطمن شوند از شخص اول در مملکت گرفته تا شخص آخر که از راپورت حمايت کرده اند خود ناقض حقوق بشر هستند يا نه، به خاطريکه گفته اند "بزرگترين محکمه وجدان است". خوب به هر صورت بهتر است همگی مورد عفو قرار گيرند که می گويند "گذشته را صلوات، آينده را احتياط" اگر ما زخم های گذشته را دوباره تازه کنيم حاصل جز دربدری و بيچارگی مردم نخواهد بود و چی خوب بزرگان فرموده اند "در عفو لذتی است که در انتقام نيست" همگی ما مسلمانان به آخرت باور داريم و بگذاريم هرکس که جنايت کرده در آخرت از او خداوند که همه چيز برايش آشکار است پرسان کند. ناظر حسين نظير - کابل

تمام جنايتکاران جنگی و ناقضين حقوق بشر بايد اول از وظايف رسمی دولتی برکنار و بعدا در يک محکمه متشکل از قضات افغان و بين المللی محاکمه و مجازات شوند زيرا در غير اينصورت مردم ما هرگز به دولت فعلی اعتماد نخواهند کرد. عبدالبصير - کابل

محاکمه جنايتکاران جنگی امريست که بايد انجام بگيرد و عدالت تامين گردد. اما سخن در اينجا است که چه تعريفی از جنايتکار جنگی وجود دارد؟ به نظر من بايد اين تعريف برای همه به طور صريح بيان گردد. ثانيا چه کسی صلاحيت نامگذاری و بر چسپ زدن جنايتکار جنگی را دارا است؟ به نظر من در شرايط امروزه افغانستان هر فرد می تواند کسان ديگری را به جنايات مختلف متهم نمايد، اما آيا مرجع قابل اعتمادی برای تثبيت اتهامات قبل از به محاکمه کشيدن اشخاص وجود دارد؟ آيا با در نظر داشت اوضاع سياسی کنونی کشور گزارش مذکور زمينه استفاده جوئی سياسی به خاطر ضربه زدن به اشخاص، سازمانها و احزاب سياسی را مساعد نمی سازد؟! به نظر من اشتباهات گذشته را دو باره تکرار کردن جنايت بزرگتر است. پاليسی نفی ديگران را به خاطر تحکيم قدرت خودی در گذشته ها زياد ديديم و امتحان کرديم. افغانستان به وحدت ملی واقعی و در عمل نياز دارد. دولت بايد نگرانی های مردم را در اين موارد عملا و به طور محسوس خاتمه دهد. عبدالرزاق - کابل

اين حرفها چيست ديگه؟ مگر ارواح در اين مملکت جنگ می کردند، از روزی که خود را شناخته ام نام آنان که امروز بر مسند قدرت هستند به گوشم آشنا است، اگر مجرمين جنگی محاکمه شوند که آنان را محاکمه نمايد، به قول شاعر: گر امر شود که مست گيرند / در شهر هر آنکه هست گيرند. غلام حضرت - غزنی

به نظر من محاکمه ناقضين حقوق بشر يک امر قانونی است. اما مهم تر از آن اين است که کی اين امر را در شرايط کنونی افغانستان انجام می دهد که خود مرتکب چنين عمل نشده باشد. سعيد اکبر - کابل

اگر قرار باشد که ناقضان حقوق بشر همه و همه بدون در نظر داشت اين و آن پای ميز محکمه کشانيده شوند، که بايد هم شوند، فکر ميکنم شايد شمار خيلی محدودی در پارلمان کشور قابليت عضويت را داشته باشند. محاسبه با نقض کنندگان حقوق بشر و جانيان بايد شود اگر چه برخی از آنها عملا عضو کميسيون حقوق بشر در حال حاضر هم باشند. شهرزاد وفا - پيشاور

به عقيده من اين کار در شرائط فعلی و با درنظر داشت امکانات محدود حکومت افغانستان متاسفانه ممکن نخواهد بود. از طرف ديگر تعيين آن اشخاص نيز دشوار بنظر ميرسد. به دليل اينکه تعريف و شناخت افراد از ايشان متفاوت ميباشد. در مورد سوال دوم بايد عرض کرد که اين افراد توسط کسانی تعيين و به کار گماشته ميشوند که ما از آنهاتوقع بر کناری اين تعداد افراد را از مراجع قدرت داريم و اين دو کار با هم درتناقض هستند. اصلاحات اداری يک گام اساسی جهت حل اين نوع معضلات تلقی ميشود. بلی اين واقعيت و حقيقت برای همگان ثابت است وغير قابل انکار. بنابراين بايد از آن برای حل مشکل افغانستان جدا جلو گيری شود. جامعه بين الملل ميتواند نقش خوبی ايفا کند اگر به باورها و عقايد و سنت های جامعه ما احترام قايل گردد و از خود دانشمندان و اهل خبره دلسوز ما استفاده کنند. برای عملی ساختن اين کار مهم و اساسی بايد به اسلام دين مقدس و آيين اين ملت رجوع نمود و از راهنمايی های آن استفاده کرد. چرا که به عقيده من نسخه شفابخش همه امراض بشريت در اين آيين الهی نهفته است. علت اساسی تمام اين امراض مزمن دوری ازآن است. ناصر عطائی - کابل

طوری که به تمام مردم ما معلوم است که دزدان و جنگ طلبان چقدر وطن عزيز ما را ويران کردند و چقدر به تعصب مذهبی و قومی دامن زدند. لهذا تا اين خون خواران نابود نشوند مردم شريف ما نفس آرام نخواهند کشيد. عمر - کوئته پاکستان

بطورخلاصه بگويم که دولت آقای کرزی که يک دولت انتخابی بوده و دارای تمام حقوق يک دولت منتخب ميباشد نبايد بيشتر از اين دست روی دست بگذارد وهنوز هم به آنانی که کشور را علنا به خرابه مبدل و ميليون ها هموطن را درداخل و خارج کشور آواره و بی خانمان ساختند نگاه کند. بايد فورا محاکمه اين جنايتکاران جنگی که شمار آنها ممکن است بيش از صد تن تجاوز نکند شروع و نتايج آنرا به سمع هموطنان برسانند. آقای کرزی بايد که اين توقع ملت خويش پاسخ فوری بدهد زيرا ملت به وی اعتماد نمود وبرايش رای داد بخاطر همين که حقوق و حيثيت پايمال شده شان دوباره اعاده شود. گل آغا - کابل

تمام جنايتکاران جنگی افغانستان بايد در محکمه متشکل از قضات افغان و بين المللی محاکمه شوند و فعلا از وظايف رسمی دولتی برکنار شوند. محمد معصوم اکبری وردک - کابل

اين کميسيون ساخته آمريکايی بوده است صرف برای به کرسی نشاندن خارجی ها و استکبار جهانی منظوری ندارد. زمانی مردم افغانستان حکومت منتخب و مشروع خود را داشتند تصميم خواهند گرفت. جواد رهياب - کابل

نظر من اين است که بدون محاکمه جنايتکاران جنگی در افغانستان صلح و ثبات دائمی نميشود. اگر جنايتکاران جنگی با استفاده از روابط دوستانه با مقامات دولتی افغانستان از محاکمه شدن نجات يابند اين کشور جناياتکاران انتقام جوی جديد را از بين نسل جديد که بی پدر بزرگ ميشوند به بار خواهد آورد. اين بد بختی را ۱۵ سال بعد خواهم ديد. حسين علی عادل - کانادا

بر همه معلوم و آشکار است که جنايتکار جنگی در افغانستان کسی است که بعضی شان به سزای عمل خود رسيدند... اما دار و دسته ايشان که درغرب و روسيه پناهنده هستند زندگی آرام و آسوده دارند. همچنان رهبران به اصطلاح مجاهدين عده ای در خفا زندگی می کنند وعده ديگر در کابل و گوشه و کنار افغانستان زندگی آرامی دارند. بايد سران آنها محاکمه شوند که سبب اصلی جنايات در افغانستان هستند. مگر جنايتکاران آلمان نازی تا حال دستگير و محاکمه نميشوند؟ بدتر از همه که گناه نابخشودنی و جنايات هولناکی را عده ای ازمجاهدين بنام اسلام مرتکب شدند و دست جنايتکاران خلقی و پرچمی را بستند. به نظر من سران آنها چه ازکمونيست ها و چه از مسلمان نماها به ميز محکمه کشانيده شده و به سزای اعمال خود برسند. تا مردم افغانستان نفس راحت بکشند. احمد ضیا يوسفزی - سانفرانسيسکو

آنچه مسئله داغ بعد از انتخابات رياست جمهوری و فرارسيدن انتخابات پارلمانی است، همين موضوع محاکمه جنايتکاران جنگی می باشد در حالی که خيلی از فعالين سياسی، اجتماعی افغانستان از گذشته های دور به اين طرف خواستار محاکمه جنايتکاران جنگی قبل از کودتا ۷ ثور ۵۷ الی برگزاری کنفرانس بن ميباشند. تا همه کسانی که به ناحق و بدون ارتکا جرم جنايی به قتل و يا شکنجه های شديد شده اند، به محاکمه کشانده شوند. خصوصا جنايتکاران دولت کمونستی، رهبران و قوماندانان احزاب های اسلامی و آن عده طالبانی که در کشتار، شکنجه دست مستقيم داشته اند توسط مردم شناسايی و جهت اقدامات قضايی به محکمه ذيربط معرفی گردند. به اميد روزی که بتوان اين خواست برحق مردم مظلوم افغانستان از شعار بيرون آمده و عرصه عملی تبديل گردد. حسيب الله سروش - کابل

اجرای عدالت و به محاکمه کشاندن جنايتکاران جنگی(ناقضان حقوق بشر) يکی از مهم ترين وظائف آقای کرزی است که می بايد با جديت به آن رسيدگی کرد. درحال حاظر فساد اداری، ازدواج اجباری، ناديده گرفتن حقوق زن و به هيچ شمردن حقوق کودک از مسائل نقض حقوق بشر است که آقای کرزی حيچ اقدامی در اين زمينه نکرده است. سعيد الفت - دانمارک

گزارش کميسيون حقوق بشر افغانستان "در رابطه با جنايات جنگی و جنايات ضد بشری گذشته در افغانستان" به عقيده من بطور کلی و تا حدود زيادی انعکاس دهنده واقعيات است، اما درطرح سوالنامه ها و پاسخهای دريافتی و نتيجه گيری ازآنها بعضی نواقص وجود دارد. بطور مثال ازسال ۱۹۷۸ تا ۱۹۹۱ ميلادی تحت عنوان دوره تجاوز شوروی نام برده شده و براساس آن زير نام دوران شوروی فيصدی ای ارائه گرديده است. درحاليکه اين امر برسالهای ۱۹۷۸ و ۱۹۷۹ اطلاق شده نميتواند که بيشترين تخطی ها از حقوق بشر دراين دوسال صورت گرفته بود. چنانکه درگزارش راديو بی بی سی، بخش فارسی، مؤرخ ۲۹ جنيوری 2005 چنين آمده است: "خانم سيما ثمر رئيس کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان از دولت اين کشور خواسته است که عاملان جنايات جنگی دوره قبل از اشغال افغانستان توسط اتحاد جماهير شوروی سابق را تحت تعقيب قرار دهد". همچنان درآن دوره علاوه بر دهه ۱۹۹۱ – ۲۰۰۱ نيز، بيشترين تخطيها و نقض حقوق بشری و جنايات جنگی، مانند راکت زنيهای پيوسته و سنگين و سازمان دادن بمب گذاريها و انفجارات وحشتناک درشهرها و مناطق مسکونی مردم ملکی، راه گيريها، غارت اموال مردم، کشتن انسانهای بيگناه به گناه همکاری ايشان با دولت وقت از جانب گروه های مسلح مجاهدين و برخوردها و کشتارهای خونين بين خود آنها صورت ميگرفت و نتايج اين حوادث در گزارش کميسيون از تخطيهای بعضی از اشخاص و مسئولين مستقيم در دولت در شرايط اشغال قوای شوروی تفکيک نگرديده است. هرگاه درچنان نظرسنجی مهم، از افغانهای پناهنده در اروپا نيز که شمار ايشان به دهها هزار تن از روشنفکران و فرهنگيان زن و مرد ميرسد، پرسشهائی بعمل می آمد، داستانهای تکاندهنده ای از نتايج عمل گروه های مسلح مجاهدين در آن سالها ابراز ميداشتند. درمورد هر دو موضوع مشخص فوق شايد که چنان برخورد بخاطر ساده ساختن موضوع صورت گرفته باشد، اما قدر مسلم اينست که درهرحال ميتواند سوء تفاهم برانگيز و مغشوش کننده اذهان مردم افغانستان و جهانيان تلقی گردد. به نظر من جنايتکاران جنگی و ناقضين حقوق بشر بايد پس از بررسی و ارزيابی دقيق مشخص گردند و بدرجه اول آنان نه تنها خلع سلاح بلکه خلع صلاحيت شوند. همان طوريکه در نتيجه گيری گزارش کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان چنين توصيه و تأکيد گرديده است: " نتايج نظرخواهی نشان ميدهد که مردم شديدا خواستار برکناری آن دسته از تخطی کنندگان حقوق بشری هستند که تاکنون موقعيتهای پرقدرتی را درجامعه بدست دارند. تقرر ناقضان حقوق بشر به پستهای بلندپايه، درواقع تائيدی بر جنايات گذشته آنها است". س. صبور - هامبورگ آلمان

در اين موضوع هيچ شکی نيست که عده ای جنايتکار جنگی با استفاده از اسلحه کابل را ويران و گورستان هايش را آباد کردند. همين طور بخش عظيم از افغانستان را. علاوه براين افراد مذکور از بيت المال چور و چپاول نموده و انواع مظالم را نسبت به مردم ما روا داشتند. محاکمه ای اين جانيان در شرايط فعلی يک ضرورت است و اگر اين کار صورت نگيرد ستمی بزرگی به مردم افغانستان شده است. سخی محمد کابلی - تهران

به نظر اينجانب آنچه مسلم است متن اين گزارش خواسته تمام مردم افغانستان است. مگر آنان که خود در شکل گيری جنايات شرکت داشته اند. همه جنايتکاران از هر طبقه و در هر لباسی که هستند بايد مجازات شوند و به سزای اعمال خود برسند. اين جانيان با اعمال ننگين خود نه تنها افغانستان را ويران کردند و عده کثيری را کشتند که هزاران افغان را مجبور به ترک وطن و آواره نمودند و مهمتر از همه چهره افغانستان را در اذهان عمومی چهره ای وحشتناک جلوه دادند. بهرام - مشهد

عدالت بايد تامين شود و جنايت کاران جنگی وناقضين حقوق بشر بايد محاکمه ومجازات شوند. ولی چگونه وبوسيله چه کسی؟ به طور مثال عده ای همين قهرمانان دفاع از حقوق بشر را عاملين اصلی جنگ و نقض اصول جنگی و نتيجتا حقوق بشری ميدانند. عده ای تمام سران احزاب اعم از جها دی وغير جهادی و قومندانان نظامی در هر دو طرف جبهه را جنايتکاران جنگی به حساب می آورند. حتی آقای کرزی را در صف سازماندهندگان و بنيادگزاران گروه طالبان که جنايات بيشمار آنها از نظر هيچکس پوشيده نيست می دانند. اين مسـله مشکلات زيادی را بوجود خواهد آورد. زيرا يک فرد ممکن در زمانی ظالم و در زمانی ديگر مظلوم بوده باشد. بنظر بنده بايد يک کميسيون مستقل نظير کميسون آشتی ملی که بعد از فروپاشی سيستم آپارتايد آفريقای جنوبی ايجاد گرديد بوجود آيد تا به عوض عقده گشايی بنام عدالت راه آشتی و عفو متقابل راه جستجو نمايد. ما بايد بسوی آينده بنگريم نه بسوی گذشته های درد آور. اگر استفاده سياسی از موضوع مطرح نباشد طرح در اين وقت بيموقع است وبضرر ثبات نسبی موجود. شهسوار - دانمارک

من اين گزارش را به طور کامل خواندم. بايد بگويم کمسيون حقوق بشر يک کار بسيار با ارزش انجام داده است که با شيوه تحقيق علمی و بيطرفانه صورت گرفته که شايسته قدردانی است و چنين گزارشاتی می تواند در ترکيب اعضای پارلمان راهنمای افکار عمومی باشد. مگر در اين گزارش از وقايع و کسانی که مرتکب جتايتها شده اند نامی برده نشده است که اين نقص بايد جبران گردد. چون اگر قرار است که کمسيون حقيقت يابی تشکيل شود يا افراد بی اعتنا به حقوق بشر از مناصب دولتی کنار گذاشته شوند(طبق پيشنهاد اين گزارش) پس بايد حقايق بدون ملاحظه نام و موقعيت افراد فاش گردد گرچه مردم افغانستان جنايتکاران را در هر واقعه ايی می شناسند مگر برای ثبت در تاريخ و تشکيل اسناد به آن ضرورت داريم. ياسين رسولی - کابل

طوريکه همه می دانند افغانستان کشوری است که مدت طولانی جنگ های خانمان سوز را پشت سر گذاشته که بدون شک تعداد زيادی از مردم اين سرزمين غيور شاهد از دست دادن همه چيزشان بودند. حالا که حکومت واقعی و قانونی در افغانستان حکم فرماست همه چشم به انتظارند که چه وقت خواهد فرا رسيد که همه کسانيکه جنايات جنگی را مرتکب شدند محاکمه گردند. ما از آقای کرزی خواهشمنديم که دقت فراوان در جهت مطالعه و بررسی اين گزارش به خرج دهد. غلامرضا - کابل

از آغاز کودتای کمونيستی تا کنون جنايات جنگی عليه مردم مظلوم ما ادامه داشته است، کشور های مداخله گر خواستند از گروهها و اقوام متعدد افغان افرادی اجير را به خود جلب نموده تا در راستای مصالح آنها عمل نمايند، و بدين گونه تفرقه و نفاق در بين اقوام متحد افغان ايجاد نموده به آن رنگ قومی و منطقوی دادند. کمونيستها و روسها آغازگر جنايات اند. آنها بودند که نظام و اداره را با به راه اندازی کودتای فرمايشی در سراسر کشور از هم پاشيدند، برخی از قوماندانان و افراد که خود را مجاهد ملقب کرده اند نيز از رقيبان کمونيست عقب نماندند و جنايات آفريدند، همين اکنون نيز قوای اشغالگر ايالات متحده و گروههای مسلح که توسط آنها در قراء و قصبات حمايت می گردند جنايت می کنند، ولی متاسفانه اکنون همه چيز از منظار ديگری نگاه می شود، فعلا اربابان قدرت به تمام جنايات جنايت پيشه گان خط بطلان کشيده اند و مجرم کسی محسوب می شود که عليه سلطه ايالات متحده امريکا نظر موافق ندارد، هر که با امريکا موافق نيست در حقيقت ناقض حقوق بشر بوده و بايد محل زندگی آنها در قفسهای گونتنامو و يا بگرام باشد، و هرگاه با قوای دوست همکاری و مساعدت نمايد، بر صدر نشيند و قدر بيند. دلدار حکيمی - کابل

نظرسنجی کميسيون حقوق بشر و پيشنهاداتش خيلی مسخره به نظرم آمد. اول اينکه خود کميسيون را يک تعداد افرادی که اصلا در ديدگاه افغانی خود در اشتباه هستند تشکيل می دهند و دوم اينکه از چی کسانی نظر سنجی شد؟ ... به هر صورت چهار يا پنج هزار نفر را معيار قرار دادن و به اساس آن پيشنهاداتی به رييس جمهور يک کشور در مورد سرنوشت بيست ميليون نفوس کردن واقعا مسخره هست. بگونه مثال در يکی از پيشنهاداتش کميسيون می گويد که هر شخص از اعضای بلند رتبه دولت بايست سندی را امضا کرده و از تامين حقوق بشری اطمينان دهد بعدا سه ارگان کميسيون حقوق بشر، کميسيون اصلاحات اداری و يوناما بعدا کارکرد های بزرگان دولت را بررسی نمايد. اولا هر شخص بلند رتبه در وقت تحليف خود از تطبيق احکام قانون اساسی که حقوق بشر قبلا در آن ذکر شده ياد می کند، دوم اينکه يوناما يا دفتر سياسی ملل متحد برای کمک به افغانستان يک تشکيل خيلی کوتاه مدت بوده و شريک ساختن آن منحيث يک مرجع بررسی کننده حقوق بشر در سطح دولت افغانستان خيلی مسخره می نمايد. به طور خلاصه می خواهم يادآور شوم که خوب می بود که کميسيون حقوق بشر چند روزی صبر می کرد و پيشنهادات خود را از طريق نظرگيری شورای ملی افغانستان که نمايندگی واقعی تمام مردم افغانستان را خواهد کرد تهيه می کرد. وحيد احمدی - کابل

بايد تمام مجرمين جنگی محکمه علنی شوند، اعم از رهبران، قوماندانان و افراد عادی مجرمين جنگی که مرتکب جنايات جنگی شده اند. تا جايی که من می دانم محکمه اين جنايتکاران از بازسازی کشورما (افغانستان) مهمتر است. تا اين جنايتکاران در وطن اند آبادی ممکن نخواهد بود... . محمد صابر - کابل

تامين عدالت اجتماعی هيچ عمل نشده است فقط به زبان گفته شده و از سوی ديگر به همه معلوم است... وعده هايی که آقای کرزی به مليت ها داده بود عمل نکرد فقط قوم و خويش وهم کيش خود را در سر کرسی ها نشاند ... عصمت مهمند - جلال آباد

خواستم در اين رابطه نکاتی چند ابراز نمايم. کدام عدالت اجتماعی فعلی، کدام تامين حقوق بشر، همه يک صحنه سازی است. همه مردم افغانستان می دانند که حقوق بشر صرفا پشتيبان آزادی امريکايی گونه است، نه طرفدار آزادی دينی ... در قسمت وعده های آقای کرزی به نام تامين عدالت همه يک چال بود . او هيچ عدالت اجتماعی را تامين نکرد بلکه کينه های مردم را عليه يک قوم ديگری بيش ساخته... دوم روس هيچگونه خرابی را در افغانستان نياورده، همه خرابی ها را نيروهايی که مربوط به حزب خلق سابق بود، کرده است و بدنامی اش به نام روس ختم شد. نام روس بدون کدام دليل بد است... اورنگ - کابل

در جنگ اصولا اتفاقاتی می افتد که اگر حسابرسی صحيحی از طرف نهادهای بين المللی نگردد، اصولا افراد غير متعهد اخلاقی بشر خود را متعهد به رعايت هيچ اصولی نمی دانند و کناره گيری افرادی که اصول انسانی را رعايت نکرده اند به دليل اينکه آنان خود را حذف شده می دانند در اين مقطع به صلاح اکنون افغانستان نمی دانند و صلاحيت و رسيدگی صلاحيت گروهها و دسته جات قومی و سياسی مؤثرتر است. اصولا نه تنها در افغانستان بلکه در تمام دنيا کشورهای مجاور در تثبيت آرامش و امنيت موثرترند اما کمابيش متفاوت است. سياست گذاريهای کلان بين المللی نيز می تواند سبب آرامش و يا عدم آرامش شوند. به عنوان مثال در راستای سياست جهانی شدن، آمريکائيان به خود اجازه دادند به ساختار سياسی خيلی از کشورها متعرض شوند. محمدرضا کثرانی - تهران

همه مردم افغانستان خواستار اجرای عدالت بر عليه تمام جنايت کاران که باعث جنگ، خونريزی و آوارگی مردم ما به کشور های مختلف شدند هستند و خصوصا خاديست ها حتما بايد به پای ميز محاکمه کشانده شود که پاسخ گوی هزاران تن از هموطنان ما باشند که از سرکها مساجد کوچه بازار ربوده شدند تا امروز کسی از سرنوشت آنها اطلاع ندارند که با آنها چه کار کردند. جامعه بين المللی و پليس بين الملل بايد در اين زمينه با دولت افغانستان همکاری کند تا جنايتکارانی که در خارج از افغانستان زندگی می کنند به دولت افغانستان يا به دادگاه های بين المللی تحويل داده شوند. خاوری - فنلاند