سينا سعدی

شرکت کتاب از بزرگترين کتابفروشی های ايرانی خارج از کشور است

بيشترين کتابفروشی های ايرانی در آمريکا در لس آنجلس و در خيابان معروف 'وست وود' واقع شده است.

آمريکا مجموعا هفت کتابفروشی ايرانی دارد که شش تای آنها در اين خيابان قرار دارند. 'شرکت کتاب' يکی از آنهاست. شرکت کتاب از بزرگترين کتابفروشی های ايرانی خارج از کشور است. از سال 1981 داير شده و علاوه بر فروش کتاب، يک شرکت انتشاراتی نيز به حساب می آيد.

بيژن خليلی، مدير شرکت کتاب می گويد:" علت اصلی حضور ما در اينجا وجود جمهوری اسلامی در داخل مرزهای ايران است. اگر چنين حکومتی سر کار نمی آمد، احتمالا ايرانی ها در خارج از ايران به اين تعداد نبودند و انتشارات و کتابفروشی نداشتند. بنابراين مسئله سانسور در داخل ايران مساله اول است. اينکه کتاب هايی را که دوست ندارند اجازه چاپ نمی دهند طبعا مهمترين علت وجود نشر خارج از کشور است. همين امر ما را مجبور کرده که صنعت نشری در خارج از کشور به وجود بياوريم. همين الان هم اگر کتابی سياسی نباشد و کاری به مسايل سياسی نداشته باشد، عملاً در داخل ايران چاپ می شود و بعد به خارج می آيد. حتی اگر نويسنده و مولف در خارج از کشور زندگی کند باز هم کتابش را در ايران چاپ و توزيع می کند. علت هم خيلی روشن است. برای اينکه جمعيت مادر 70 ميليونی در داخل ايران زندگی می کند."

آقای خليلی در پاسخ به اين سوال که شرکت کتاب چه کتابهايی چاپ کرده که در داخل ايران قابل چاپ نبود، می گويد:

"برای مثال ديوان ايرج ميرزا به تصحيح دکتر محمد جعفر محجوب که از سال 1342 تا 1356 چهار بار چاپ شده، بعدا شرکت کتاب در سال 1364 چاپ پنجم آن را به بازار فرستاده است. در سال 1367 چاپ ششم و اخيرا هم چاپ هفتم آن روانه بازار شده است. اين کتاب به دليل اينکه در ايران قابل چاپ نيست، در خارج از کشور چاپ می شود و با استقبال هم مواجه شده است. کتاب های سياسی هم در خارج کشور چاپ می شود مثلا کتاب من يک شورشی هستم نوشته عباس سماکار را شرکت کتاب چاپ کرد. همان کتاب را در ايران هم تجديد چاپ کرده اند ولی با حذف مواردی. هر کتاب سياسی که در داخل منتشر می شود مقداری سانسور می شود. در مورد کتاب آخرين مردان شاه که در ايران چاپ شده، من شخصاً نشسته ام مورد به مورد با چاپ انگليسی تطبيق کرده ام. چيزی حدود چهار صفحه آن را از جاهای مختلف حذف کرده اند. چهار صفحه کليدی را."

ما يک بار رباعيات خيام را به خط لاتين چاپ کرديم ولی چيزی را که فراموش کرديم اين بود که جوانهای ما حتی وقتی به خط لاتين رباعی خيام را می خوانند معنی آن را در نمی يابند بيژن خليلی

مدير نشر کتاب ادامه می دهد: "به عنوان نمونه، اسدالله رشيديان به کيم روزولت از طراحان کودتای 28 مرداد می گويد ممکن است جمعيت در روز 28 مرداد به اندازه کافی جمع نشود. کيم روزولت می پرسد چه کار کنيم؟ رشيديان می گويد بايد با مراجع مذهبی تماس بگيريم. می گويد خب چطور؟ پاسخ می دهد که بايد پول بدهيد. می گويد اين ده هزار دلار را بردار به احمد آرامش بده و مطئمن شو که اين پول را به دست آيت الله کاشانی می رساند. احمد آرامش آن موقع با قوام السلطنه کار می کرد و دوست آيت الله کاشانی بود. خب اين نکته کليدی را از کتاب حذف کرده اند."

بيژن خليلی درباره آينده نشر فارسی در خارج کشور می گويد:" ما، جوان ها را تا سن سی و پنج سالگی از دست داده ايم چون ديگر خواندن و نوشتن زبان فارسی را نمی دانند و اگر بدانند عملاً در حد کلاس های دبستانی می دانند و خواندن کتاب برای آنها خيلی مشکل است. حتی بچه های استادان زبان فارسی ما، ديگر به فارسی نمی نويسند و نمی خوانند. من يک بار خيامی به زبان انگليسی و فارسی ( فارسی – انگليسی ) چاپ کردم که فارسی آن به خط لاتين نوشته شده است. ما فکر می کرديم با استقبال رو به رو خواهد شد ولی چيزی را که فراموش کرده بوديم اين بود که مشکل تنها خط نيست، مشکل معنی است. شما به جای خط فارسی به خط لاتين چاپ می کنيد که راحت تر خوانده شود اما مشکل واقعی اين است که جوان ها معنی رباعيات را متوجه نمی شوند. برای مثال، 'آمد سحری ندا ز ميخانه ما'. جوان ما متوجه نمی شود که يعنی چه. ندا از ميخانه آمد يعنی چه؟ مقصر هم نيست. راه حلی هم ندارد. شايد راه حلی داشته باشد اما سرمايه گذاری سنگين می طلبد. بنابراين صنعت نشر، به خصوص به خط فارسی، ميراست."

ادامه دارد