کاوه امیدوار

	در دو سال اخیر به دلیل محدودیت های ناشی از قطعنامه های شورای امنیت، سرمایه گذاران آسیایی فرصت بیشتری برای حضور در پروژه های نفت و گاز ایران پیدا کرده اند

قرارداد توسعه بلوک نفتی دیر را، که در شمال خلیج فارس و در نزدیکی میدان گازی پارس جنوبی قرار دارد، "محمود محدث" مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران و "پیترو کاوانا" معاون مدیر عامل شرکت ادیسون در تهران امضا کردند.

منطقه ای که قرار است شرکت ایتالیایی در آن به کاوش نفت بپردازد هشت هزار و 500 کیلومترمربع وسعت دارد و قرار است عملیات لرزه نگاری در این منطقه صورت بگیرد و یک حلقه چاه اکتشافی نیز حفر شود.

تصمیم ایران به دعوت از سرمایه گذاران خارجی برای توسعه این بلوک نفتی بهمن ماه سال گذشته به همراه 16 بلوک دیگر در شهر وین اتریش اعلام شد.

ایران با برگزاری کنفرانسی با حضور شرکت ها و سرمایه گذاران نفتی در وین این 17 بلوک نفتی را به مناقصه بین المللی گذاشت و این اولین قرارداد اکتشافی است که اکنون به مرحله قرارداد رسیده است.

محمود محدث مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران گفته است که چهار پیشنهاد بین المللی برای توسعه این میدان دریافت شده بود اما شرکت ادیسون پیشنهادات فنی و مالی خوبی داده بود که پذیرفته شد.

مدت زمان اجرای این قراداد چهار سال است و اگر عملیات اکتشافی به نفت برسد و تولید آن اقتصادی باشد، شرکت ایتالیایی می تواند کار توسعه و بهره برداری را نیز انجام دهد بدون این که به مناقصه تازه ای نیاز داشته باشد.

هزینه این طرح بر عهده شرکت ایتالیایی است و اگر عملیات اکتشاف به نفت نرسد یا ذخایر نفتی به میزانی نباشد که استخراج آن را اقتصادی جلوه دهد، ایران هیچ هزینه ای نخواهد پرداخت و ریسک عملیات اکتشاف با شرکت ایتالیایی است اما اگر این میدان به نفت برسد، هزینه اکتشاف از محل استخراج نفت تامین خواهد شد.

موانع توسعه میدان های نفتی

در دو سال اخیر به دلیل خودداری ایران از تعلیق غنی سازی اورانیوم و تحریم های شورای امنیت سازمان ملل، شرکت های خارجی به خصوص اروپاییان برای سرمایه گذاری جدید در ایران مردد بوده اند و ایران همکاری خود را با برخی شرکت های آسیایی بیشتر کرده است.

اما مشکل اصلی این است که شرکت های آسیایی تجربه کافی در زمینه اکتشاف و تولید نفت و گاز ندارند و عملا کار به دست شرکت های بزرگ بین المللی به خصوص اروپایی است و این مسئله هزینه پروژه ها را بیشتر می کند.

تحریم ها باعث شده تا هم ایران برای توسعه میادین نفتی با مشکل مواجه شود و هم اجرای برخی پروژه های نفتی با تاخیر همراه شود.

اگر چه غلامحسین نوذری وزیر نفت ایران در مراسم امضای قرارداد اکتشاف توسعه بلوک دیر گفت" تحریم کشورهای بد اخلاق تاثیری در روند سرمایه گذاری در ایران نداشته و نخواهد داشت."

وزیر نفت ایران در عین حال تاکید کرده که برخی حرکت های سیاسی نمی گذارد شرکت ها کار خود را در کشورهای دیگر انجام بدهند.

به گفته وزیر نفت ایران، بسیاری از شرکت ها تمایل دارند که نه فقط در ایران بلکه در سایر کشورها نیز سرمایه گذاری کنند اما مسائل سیاسی باعث می شود که فرصت ها از شرکت ها گرفته شود.

تلاش های ناموفق گذشته

ایران سال گذشته بعد از یک تلاش ناموفق برای جلب مشارکت خارجی که سه سال پیشتر انجام داده بود همایشی در وین پایتخت اتریش برگزار کرد و از شرکت های خارجی دعوت کرد تا در اکتشاف 17 بلوک نفتی مشارکت کنند.

این بلوک ها در 9 استان کشور واقع در مناطق مرکزی، شمال و شمال غرب و خلیج فارس قرار دارند و وسعت آنها 129 هزار کیلومتر برآورد شده است.

17 بلوک اکتشافی شامل قوچان، کلات، نفت شهر، ایلام، دانان، فسا، بندرعباس، راز، مراوه تپه، مغان یک و دو، کویر، الوند، فردوسی، لایه ، تابان و دیر است.

هزینه اکتشاف این بلوک های نفتی 460 میلیون یورو برآورد شده بود و شرکت های خارجی می بایست تا پایان خرداد سال جاری خورشیدی اسناد مناقصه را خریداری و پیشنهادهای مالی و فنی خود را ارائه می دادند.

چهار سال پیش نیز ایران با برگزاری همایشی در لاهه هلند 16 بلوک نفتی را برای اکتشاف به شرکت های خارجی معرفی کرده بود اما تنها چهار بلوک معرفی شده در این همایش به قرارداد منجر شد و بقیه بلوک ها بلاتکیف ماند و سرمایه گذاران خارجی استقبالی از آنها نکردند و به همین دلیل هم وزارت نفت ایران در همایش یک سال پیش وین، پنج بلوک قبلی را به همراه 12 بلوک تازه برای سرمایه گذاری معرفی کرد.

وزارت نفت ایران برای تشویق سرمایه گذاران به مشارکت و همکاری با این کشور، اصلاحاتی نیز در قراردادها انجام داد اما به گفته کارشناسان، این اصلاحات هنوز نتوانسته سرمایه گذاران خارجی را به مشارکت بیشتر با ایران ترغیب کند.

غیر از برخی مشکلات سیاسی، بالا بودن ریسک سرمایه گذاری، بازدهی کم و دریافت ضمانت های مختلف از جمله ضمانت تولید از مشکلاتی است که بی میلی شرکت های خارجی برای همکاری در صنعت نفت ایران را موجب شده است.