کاوه امیدوار

	ترکمنستان دلیل قطع صدور گاز را لزوم تعمیر خط لوله انتقال گاز عنوان کرده است

روز سه شنبه، 1 ژانویه (11 دی) گزارش شد که با توجه به قطع گاز صادراتی ترکمنستان به ایران و افزایش نیاز مصرف کنندگان داخلی به دلیل سرمای شدید هوا، مقامات ایرانی تصمیم گرفتند گاز صادراتی به ترکیه را کاهش دهند.

خبرگزاری فارس به نقل از یک مقام آگاه، که از وی نام نبرده، گزارش کرده است که صادرات گاز ایران به ترکیه که براساس قرارداد دو کشور باید به حدود 20 میلیون متر مکعب در روز برسد، به حدود 4 تا 5 میلیون متر مکعب کاهش یافته است.

در دی ماه سال گذشته نیز صادرات گاز ایران به ترکیه به منظور کمبود داخلی برای مدت چند روز قطع شد.

همچنین، منوچهر متکی، وزیر خارجه، ضمن تایید کاهش صادرات گاز ایران به ترکیه در نتیجه قطع گاز صادراتی ترکمنستان به ایران، گفته است که در این زمینه با وزیر خارجه ترکمنستان گفتگو کرده و ابراز امیدواری کرد که صدور گاز ترکمنستان به ایران به زودی از سر گرفته شود.

خبرگزاری فارس به نقل این مقام آگاه گفته است که "برای دریافت مجدد گاز از ترکمنستان، نیز صحبت ها و مذاکرات غیر رسمی صورت گرفته تا پس از رفع بحران، مذاکرات به شکل جدی پیگیری شود."

در پی قطع صادرات گاز ترکمنستان به ایران در اوایل هفته جاری، صادرات گاز ایران به ترکیه برای جبران کمبود داخلی به شدت کاهش یافته است

ترکمنستان از روز شنبه این هفته صادرات گاز خود به ایران را، که به حدود 23 تا 24 میلیون متر مکعب در روز می رسید، قطع و دلیل آن را لزوم تعمیرات در خط لوله بین دو کشور اعلام داشت.

با اینهمه، برخی از منابع گفتند که ترکمنستان به منظور افزایش بهای گاز صادراتی به ایران، به قطع ارسال گاز مبادرت کرده و این اقدام را با توجه به سرمای شدید هوا در ایران نکوهش کردند.

در مقابل، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی تلویحا دلیل ارائه شده توسط ترکمنستان را تایید کرد.

در حال حاضر، ایران و روسیه از خریداران گاز ترکمنستان هستند اما گزارش شده است که این کشور برای صدور گاز طبیعی به چین، مذاکراتی را با آن کشور آغاز کرده است.

مشکلات قطع گاز

محمد رضا فرقانی سفیر ایران در ترکمنستان با رشید مرادف وزیر خارجه ترکمنستان دیدار کرده و آقای مرادف ابراز امیدواری کرده است که صادرات گاز به زودی آغاز شود اما زمان دقیق آن را اعلام نکرده است.

ایران نزدیک به پنج درصد از نیاز مصرفی خود را از ترکمنستان وارد می کند و تقریبا به همین میزان به ترکیه گاز صادر می کند اما برخی گزارش ها حاکی از آن است که در روزهای اخیر به دلیل افت شدید دما و افزایش مصرف داخلی، صادرات گاز ایران به ترکیه به شدت کاهش یافته است.

به نقل از یک مقام شرکت ملی گاز ایران گزارش شده که صرفه جویی مصرف کنندگان داخلی حدود 10 میلیون بشکه از کمبودهای ناشی از قطع گاز صادراتی ترکمنستان را جبران کرده است هر چند براساس برخی گزارش های دیگر، گاز مصرفی برخی سازمان های دولتی و مصرف کنندگان صنعتی به منظور تامین گاز مورد نیاز مصرف کنندگان خانگی قطع شده است

بر اساس گزارش ها، گاز چند شهر در استان های گلستان، مازندران و سمنان قطع شده و برخی استانها نظیر اردبیل، گیلان و گلستان نیز با افت فشار گاز مواجه شده اند.

شرکت ملی گاز ایران از مردم خواسته برای جلوگیری از افت فشار و قطع گاز در مصرف گاز صرفه جویی کنند.

خبرگزاری فارس به نقل از یک مقام شرکت ملی گاز ایران گزارش کرده که صرفه جویی مصرف کنندگان داخلی حدود 10 میلیون متر مکعب از کمبودهای ناشی از قطع گاز صادراتی ترکمنستان را جبران کرده است هر چند براساس برخی گزارش های دیگر، گاز مصرفی برخی سازمان های دولتی و مصرف کنندگان صنعتی به منظور تامین گاز مورد نیاز مصرف کنندگان خانگی قطع شده است.

یکی از دلایل قطع گاز در استان های شمالی ایران، قطع گاز وارداتی از ترکمنستان است که هنوز رسما دلیل مشخصی برای آن ارائه نشده و با وجود رایزنی مقامات ایرانی با مقامات ترکمنستان، صدور گاز به ایران از سر گرفته نشده است.

باوجود کاهش گاز صادراتی ایران به ترکیه، مشکل قطع گاز همچنان ادامه دارد و این نگرانی وجود دارد که با افزایش سرما، مناطق دیگری از ایران با کمبود گاز مواجه شوند.

مشکلات داخلی

قطع گاز صادراتی ترکمنستان به ایران تنها دلیل کمبود های کنونی در این کشور نیست که هر ساله با میانگین ده درصد افزایش مصرف گاز مواجه بوده است.

مهمترین دلیل قطع گاز، طولانی شدن اجرای پروژه های تولید گاز است که از چند سال پیش آغاز شده اما هنوز به بهره برداری نرسیده است.

قطع گاز صادراتی ترکمنستان یکی از دلایل کمبود گاز در داخل ایران است اما مشکل اساسی تر می تواند عدم پیشرفت در طرحهای گازرسانی باشد که پاسخگوی رشد مصرف در سالهای اخیر نبوده است

میدان گاز پارس جنوبی در ۲۴ فاز طراحی شده و تاکنون پنج فاز آن به بهره برداری رسیده و سه فاز مراحل پایانی خود را می گذراند و عملیات اجرایی دو فاز نیز به تازگی آغاز شده است.

در اجرای ده فاز اول این پروژه عظیم بیشتر از ۳۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری شده و شرکت های خارجی و موسسات مالی بین المللی در اجرای آن همکاری و مشارکت داشته اند.

با اینهمه، چهارده فاز دیگر این طرح هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و ایران برای جذب شرکای تازه و تامین منابع مالی موفق نبوده است.

این مشکلات باعث شده که با وجود رشد ده درصدی مصرف، تولید گاز ایران تقریبا ثابت بماند و
به همین دلیل هم دولت برای تامین مصرف گاز خانگی، گاز برخی وزارتخانه ها و سازمان های دولتی و صنایع را قطع کرده است.

برخی مدیران صنایع نسبت به قطع گاز اعتراض کرده اند و شرکت توانیر وابسته به وزارت نیرو که مسئولیت تولید برق در ایران را بر عهده دارد، از کاهش شدید گاز تحویلی به نیروگاه ها ابراز نگرانی کرده و از مردم خواسته تا در مصرف برق صرفه جویی کنند.

نزدیک به ۹۰ درصد نیروگاه های ایران حرارتی هستند و سوخت آنها گاز، گازوئیل و مازوت است.

در فصول سرد سال معمولا بخش عمده ای از سوخت نیروگاه ها با گازوئیل و مازوت تامین می شود اما گزارش ها نشان می دهد که برخی نیروگاه ها در تامین سوخت مورد نیاز با مشکل مواجهند.

مصرف داخلی گاز

بر اساس گزارش های رسمی، نیروگاه های ایران روزانه نزدیک به ۱۱۰ میلیون لیتر سوخت مایع نظیر گازوئیل و مازوت مصرف می کنند ولی انتقال این حجم عظیم سوخت با مشکلاتی همراه است.

اکثر نیروگاه ها انبارهای ذخیره سوخت دارند اما این ذخایر برای مواقعی است که دسترسی به سوخت امکانپذیر نباشد. این نگرانی وجود دارد که استفاده از ذخیره سوخت نیروگاه ها در روزهای اول زمستان، مشکلاتی را در طول فصل برای تامین سوخت نیروگاه ها ایجاد کند.

فشارهای بین المللی به خاطر خودداری ایران از تعلیق غنی سازی اورانیوم و قطعنامه های تنبیهی شورای امنیت، پروژه های گازی را با تاخیر مواجه کرده و سرمایه گذاران خارجی تمایل چندانی به اجرای موافقتنامه ها و شروع پروژه های جدید ندارند

هم اکنون ۱۳ میلیون خانوار ایرانی، حدود ۱۵ هزار واحد صنعتی کوچک و بزرگ و ۴۷ نیروگاه از گاز استفاده می کنند.

ایران به عنوان دومین دارنده ذخایر گاز جهان، در طول چند سال اخیر همواره در ماه های زمستان با کمبود گاز مواجه بوده و قطع گاز منحصر به سال جاری نیست.

تاخیرهای طولانی در اجرای پروژه های گازی و ناتوانی در جذب سرمایه گذاران خارجی برای توسعه میدان های گازی مهمترین مانع افزایش تولید گاز است.

فشارهای بین المللی به خاطر خودداری ایران از تعلیق غنی سازی اورانیوم و قطعنامه های تنبیهی شورای امنیت، پروژه های گازی را با تاخیر مواجه کرده و سرمایه گذاران خارجی تمایل چندانی به اجرای موافقتنامه ها و شروع پروژه های جدید ندارند.

این کشور سعی دارد تا بخشی از گاز خود را صادر کند اما به گفته کارشناسان، تا زمانی که این کشور نتواند تولید گاز را افزایش دهد و تعادلی در تولید و مصرف داخلی ایجاد کند، قادر نخواهد بود سهم چندانی در تجارت جهانی گاز به دست آورد.