کاوه امیدوار

	بازار عید برای صنوف خوراکی و پوشاکی و مصرفی از اهمیت زیادی برخوردار است

بانک ها در روزهای پایانی سال با کمبود اسکناس مواجه هستند و با آنکه حجم عظیمی اسکناس وارد بازار می شود اما تا به حال نتوانسته اند خود را از زیر بار اتهام ناکارایی رها کنند. در سال های گذشته تمهیداتی برای سهولت انتقال اسکناس در نظر گرفته شده اما بانک ها روزهای پایانی اسفند با کمبود پول نقد مواجهند.

برای مردم هم عادی شده که در روزهای پایانی اسفند ساعت ها در صف بانک بمانند و خیلی مواقع به جای اسکناس به دریافت چک پول های اختصاصی بانک ها رضایت دهند که جز خود بانک در جای دیگری قابل استفاده نیست.

کارت های اعتباری جایی در سبد خرید و فروش ندارند و کارت های بانکی هم هنوز به جز نقل و انتقال و دریافت اسکناس از عابر بانک ها قابلیت دیگری ندارند. برای همین مشتریان بانک ها متقاضی پول نقد هستند و دوست دارند در طول تعطیلات به اندازه کافی پول نقد داشته باشند.

همه ایرانی ها در سبد خرید سال نو سهم دارند و چیزی برای سال نو می خرند یا کسی برایشان می خرد. از لباس و خشکبار و میوه گرفته تا هدایایی که به عنوان عیدی داده می شود.

بازار عید برای صنوف خوراکی و پوشاکی و مصرفی تفاوتی اساسی با دیگر فصول دارد و آنها بازار روزهای پایانی اسفند را با هیچ زمان دیگری قابل قیاس نمی دانند.

حجم خرید آنقدر زیاد می شود که دولت با همکاری صنوف مختلف بازارهایی را در گوشه و کنار شهرها برپا می کند و با عرضه کالاهای مختلف سعی می کند در مقابل افزایش تقاضا، قدری قیمت ها را کنترل قیمت کند.

بخش عمده این موج خرید به خوراک و پوشاک مربوط می شود. اما خرید تنها هزینه سال نیست. سفر، خانه تکانی و دیگر موارد از جمله دیگر هزینه های سال است.

برخی از خانواده ها تغییر دکوراسیون منزل را یکی از مهمترین کارهای آخر سال می دانند که در زمان خانه تکانی انجام می شود و گاهی هزینه عوض کردن مبل و صندلی به چند میلیون تومان می رسد.

تقاضای خرید طلا هم در روزهای پایانی سال زیاد می شود و برخی میزان علاقه خود را به دیگران با طلا نشان می دهند و برخی اعضای خانواده به خصوص آقایان به همسرانشان سکه یا زينت آلات طلا هدیه می دهند.

خانواده ها برای خرید سال نو شهر را زیر پا می گذارند تا کالاهای مورد نیاز خود را تهیه کنند. ولوله ای عجیب در شهر برپا می شود و یک راهپیمایی واقعی را می شود در خیابان های اصلی شهر به چشم دید.

این وضعیت در شهری مثل تهران که در شرایط عادی از ترافیک آزاردهنده ای رنج می برد، چشمگیرتر است و روزهای پایانی اسفند گاه شهر بند می آید و مسافران ساعت ها در این ترافیک می مانند ولی حاضر نیستند که از خرید سال نو چشم بپوشند.

آجیل، شیرینی و میوه

در سفره های عید غیر از هفت سین که معمولا از فروشگاه ها تامین می شود؛ میوه، شیرینی، شکلات و آجیل وجود دارد و بدون آنها سال نو نمی شود. جز خانواده های روستایی که میوه، شیرینی و گاه آجیل عید را خودشان تولید می کنند بقیه ایرانی ها آن را از بازار می خرند.

کمتر فروشنده ای حاضر است بگوید حجم خرید و فروش سالش چقدر است و چه میزان از این فروش مربوط به روزهای پایانی اسفند و سال نو است

یک بررسی از چند آجیل فروشی در تهران نشان می دهد که تقریبا نیمی از آجیل در روزهای عید مصرف می شود و پس از نوروز، شب یلدا مهمترین زمانی است که آجیل طرفداران بسیار دارد. مصرف آجیل در بقیه روزهای سال به خصوص فصول گرم چندان بالا نیست.

برخی قنادان تهران در پاسخ به این که شیرینی در روزهای عید چه میزان از فروش سالانه را تشکیل می دهد، پاسخ های متفاوتی دارند که گاه به ۲۰ تا ۳۵ درصد هم می رسید با این حال همه در یک چیز اتفاق نظر دارند و آن این که فروش نوروز با هیچ وقت دیگری در طول سال برابری نمی کند.

سهم فروش برخی از قنادی ها که آجیل و شکلات هم می فروشند از کسانی که فقط شیرینی می فروشند بسیار بیشتر است و به گفته آنها اگر نوروز و خرید سال نو نباشد، به سرعت کار دیگری را انتخاب خواهند کرد زیرا فروش سال فقط به اندازه دخل و خرج است و سود عمده آنها از فروش عید به دست می آید.

سهم میوه در سفره های نوروزی نیز به همان میزان بالاست و میوه فروشان حجم فروش اسفند ماه خود را چند برابر فروش ماه های دیگر سال می دانند. میوه های عید معمولا تازه نیستند جز انواع مرکبات نظیر پرتقال. بقیه میوه ها عمدتا در سردخانه نگهداری شده و برای عرضه در روزهای عید روانه بازار می شود. سیب از جمله این میوه هاست که به همراه پرتقال جزء جدا نشدنی هر سفره نوروزی است.

اما فروش فقط به میوه و آجیل و شیرینی خلاصه نمی شود و فروشگاه های خوراکی و پوشاکی نیز وضعیتی مشابه دارند و برخی فروشندگان پوشاک برای پاسخگویی به مشتریان از اعضای خانواده و دوستان کمک می گیرند.

برخی فروشندگان لباس، حجم خرید سال نو را تقریبا به اندازه نصف سال می دانند و برخی نیز که لباس هایی گرانقیمت تری می فروشند این سهم را یک چهارم کل سال می دانند.

در میان حجم عظیم خرید و فروش سال نو یک موضوع مشترک وجود دارد و آن این که کمتر فروشنده ای حاضر است بگوید حجم خرید و فروش سالش چقدر است و چه میزان از این فروش مربوط به روزهای پایانی اسفند و سال نو است.