روزبه مهرزاد کارشناس بورس در ايران

شاخص کل بازار سرمايه ايران در طول معاملات هشت ماه گذشته افت ۲۴ درصدی و ۳۳۰۰ واحدی داشته است

معاملات هفته گذشته بازار سرمايه ايران در حالی آغاز شد که حسين عبده تبريزی، دبير کل بورس اوراق بهادار تهران در گفت و گويی پيش بينی کرده بود که با اقدامات صورت گرفته، هم ‌زمان با تعيين دولت جديد روند مثبت در بازار حاکم خواهد شد. آقای عبده تبريزی تدابير سازمان بورس برای بازگشايی شتابان نماد معاملاتی شرکتهای بزرگ بورسی را در جهت غلبه بر جو روانی منفی بازار توصيف کرد.

ولی انتشار سخنان معاون حقوقی بورس اوراق بهادار تهران در آخرين روز هفته پيش که بيشترين شکايتهای رسيده به اين سازمان را مربوط به "دستکاری بازار سهام" عنوان کرده بود، کارشناسان بورس را درباره ماهيت و اصالت بهبود اخير با ترديد مواجه کرد.

آنها می گويند رشد متوسط روزانه ۱۸ واحدی شاخص کل بازار سرمايه در هفته گذشته، آن هم پس از دو ماه افت مستمر، بيشتر تحت تاثير اعمال اهرمهای سياسی در بورس تهران بوده است تا ساز و کارهای مالی.

روانگردانهای مالی

در حالی که با پايان افت شديد قيمت سهام شرکتهای بزرگ عضو بورس تهران که نماد معاملاتی آنها دو هفته پيش و پس از اتمام برگزاری مجامع ساليانه باز شده بود، بازار سرمايه ايران با ثبات نسبی در روند معاملات خود رو به رو شد ولی سير صعودی شاخصها در هفته گذشته با افزايش سهم نهادها و بنيادها در مبادلات سهام بی ارتباط نبود.

وزير جديد و شفاف سازی بورس جلوگيری از دستکاری بازار جلوگيری از اطلاعات نهانی تضمين افشای کامل اطلاعات بازار جلوگيری از هدفگذاريهای بی مورد مبارزه با ثبات شکنی بازار ارتقای فناوری

با کاهش توان مالی سهامداران حقوقی در جريان خريد و فروشهای روز پايانی هفته، افزايش شاخص کل بورس به دو واحد محدود شد. اين در شرايطی بود که تا پيش از اين روز، نهادها و بنيادها ۹۴ درصد مبادلات سهام را از آن خود کرده و رشد شاخص کل را به ۹۰ واحد رسانده بودند.

گذشته از اين کارشناسان اصرار صرف سازمان بورس را بر ابطال معاملات سهام شرکتهايی که به دليل کاهش قيمت مبادلاتی موجب منفی شدن شاخص کل بورس می شد، دليل ديگری بر مصنوعی بودن صعود کند شاخصهای بازار سرمايه می دانند، ادعايی که دبير کل نادرست می داند.

البته برخی صاحبنظران مسايل بازار سرمايه طرح شائبه دستکاری بازار سهام را که اين روزها از سوی رسانه های وابسته به محافظه کاران نيز دامن زده می شود، بيشتر ناشی از برخورد سياسی منتقدان اقتصادی دولت آقای خاتمی و با هدف کم اهميت جلوه دادن موفقيت دولت پيشين در توسعه کمی فعاليت بورس تهران ارزيابی می کنند.

وزير مبارز

با اين وجود، داوود دانش جعفری نيز که اواخر هفته گذشته به عنوان وزير جديد امور اقتصاد و دارايی دولت آقای احمدی نژاد برگزيده شد و از حمايت اقتصاددانان ميانه رو و اصلاح طلب نيز برخوردار شده است، محور اصلاحات خود در بورس تهران را بر حذف دستکاری بازار قرار داده است.

او که از اين پس رييس شورای بورس تهران و مسوول تعيين دبير کل آينده اين بورس خواهد بود، در برنامه های خود برای بازار سرمايه ايران آورده است: "اصلاح ساختار بورس اوراق بهادار با هدف حفظ منافع سهامداران و تضمين منصفانه، شفاف و رقابتی بودن فعاليت دادوستد در بورس اوراق بهادار تهران و بر پايه نگرش ساختاری حذف عوامل نهفته در پس تنظيم و نظارت ناکارآمد بورس."

پيش بينی تحليلگران در صورت اجرای سريع برنامه های وزير جديد اقتصاد که می تواند آرامش را به بورس تهران بازگرداند و شروع مجدد مذاکرات سياسی ايران و اتحاديه اروپا در مورد پرونده فعاليتهای هسته ای جمهوری اسلامی رونق نسبی بر معاملات بازار سرمايه ايران حاکم خواهد شد

آقای دانش جعفری همچنين معتقد است: "جلوگيری از دستکاری بازار، جلوگيری از معاملات متکی به اطلاعات نهانی، برقراری معيارهای تضمين کننده افشای کامل اطلاعات در بازار، جلوگيری از هدفگذاريهای بی مورد يا غيرمنطقی و پرهيز از رويکردها و تصميمات خلق الساعه برهم زننده ثبات بازار و ارتقای فناوری و بهسازی ساز و کار داد و ستد بورس اعم از سيستمهای داد و ستد، اطلاع رسانی و نظارت بر جريان داد و ستد، عمليات بازار و فعاليت اعضا بايد مورد اولويت قرار گيرد."

پاييز طلايی

بر اين اساس پيش بينی می شود به مرور سهامداران جزء سرمايه های خود را به بورس تهران باز گردانند و طی معاملات نيمه دوم سال جاری خورشيدی بخشی از افت ۲۴ درصدی و ۳۳۰۰ واحدی شاخص کل بازار سرمايه ايران در طول معاملات هشت ماه گذشته جبران شود.

تحليلگران مسايل بازار سرمايه شانس شرکتهای معدنی، فلزی، انبوه ساز و توليد کننده خودرو را در جذب اين سرمايه ها بيشتر می دانند.

محمد سعيدی کيا، وزير جديد مسکن برنامه خود را بر پايه ساخت سالانه يک ميليون خانه برای خانوارهای ايرانی قرار داده است. همچنين دولت نيز در تلاش است تا با افزايش تسهيلات خريد مسکن بهره اين تسهيلات را کاهش دهد.

پيش بينی می شود به مرور سهامداران جزء سرمايه های خود را به بورس تهران باز گردانند

بر اين اساس از هم اکنون سهامداران بورس تهران آينده پر رونقی را برای فعاليت شرکتهای انبوه ساز پيش بينی می کنند.

همچنين حمايت عليرضا طهماسبی، وزير صنايع و معادن، از صنايع داخلی توليد خودرو و توسعه معادن فلزی اميدواريهای تازه ای را برای فعالان بورس تهران به وجود آورده است. آقای طهماسبی ابتدا مخالفت خود را با توسعه خودرو محور صنعت ابراز کرده بود.

کارشناسان معتقدند بهبود دورنمای صنعت خودرو داد و ستد سهام شرکتهای قطعه سازی و فروش اقساطی خودرو (ليزينگ) را هم افزايش خواهد داد.

پيش بينی افزايش جذب سرمايه از سوی اين چهار صنعت با روند معاملات هفته گذشته بورس تهران همخوانی دارد.

در حالی که سهام شرکتهای سيمانی، شيميايی، پتروشيمی و هولدينگها طی مبادلات هفته پيش با افت قابل ملاحظه قيمت رو به رو شدند، رشد بهای سهام شرکت های معدنی و فلزی و خودرو سازان بيشترين تاثير را در رشد شاخص کل بورس تهران داشت، به طوری که سهامداران شرکتهای گل گهر، سايپا، ايران خودرو، ليزينگ صنعت و معدن، ايران خودرو ديزل و بانک پارسيان هفته پر سودی را سپری کردند.

لبه تيغ

در اين ميان رشد بهای سهام بانک پارسيان از اين جهت که قيمت سهام دو بانک ديگر بورسی يعنی کارآفرين و اقتصاد نوين همواره در حال نزول بود، حايز توجه بود.

کارشناسان افت ۶۲ درصدی قيمت سهام اين بانک در جريان خريد و فروش های دو هفته پيش را دليل افزايش اقبال سهامداران به اين سهم می دانند. آنها بر اين باورند که فعالان بازار قيمت فعلی سهام اين بانک را از بهای ذاتی آن کمتر ارزيابی کرده اند و پيش بينی رشد قيمت بيشتری برای سهام آن در مقايسه با ساير بانکهای خصوصی دارند.

با اين حال، اصرار دولت آقای احمدی نژاد بر کاهش نرخ سود تسهيلات بانکی و بازنگری در روند فعاليت بانکهای خصوصی که موجب نگرانی سهامداران اين بانک ها شده بود، همچنان به قوت خود باقيست.

با اين وجود تحليلگران مسايل بازار سرمايه معتقدند در صورت اجرای سريع برنامه های وزير جديد اقتصاد که می تواند آرامش را به بورس تهران بازگرداند و شروع مجدد مذاکرات سياسی ايران و اتحاديه اروپا در مورد پرونده فعاليتهای هسته ای جمهوری اسلامی رونق نسبی بر معاملات بازار سرمايه ايران حاکم خواهد شد.