 | | | | | | | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
نگاهی به مجموعه تلويزيونی همسفران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
سريال همسفران يکی از مجموعه های تلويزيونی است که مدتی است هر دوشنبه شب از شبکه۳ سيمای جمهوری اسلامی ايران پخش می شود. اين سريال با دستمايه قرار دادن جنگ ايران و عراق به روايت زندگی آدمهای مختلفی می پردازد که به موازات جنگ زندگی شان دستخوش تغيير می شود. پرداختن به حضور داوطلبانه دانشجويان و جوانان در جنگ يکی از موضوعهای اصلی همسفران است که در تقابل با سودجويی عده ای ديگر قرار می گيرد، سودجويانی که خارج از جبهه ها در فضای آشفته ناشی از جنگ به دنبال منافع شخصی شان هستند. با اينکه سريال همسفران به قسمتهای پايانی خود رسيده است، هنوز آن گونه که بايد مخاطبان خود را جذب نکرده است. اين سريال نه برای آن دسته از مخاطبان که تماشاگران ملودرامهای عاشقانه هستند جذابيتی دارد نه برای مخاطبان سريالهای جنگی. اين در حالی است که داستان همسفران در بطن خود دارای يک ماجرای عاشقانه جنگی است.
از مهمترين دلايلی که موجب عدم ارتباط تماشاگر با اين مجموعه شده است، متعدد بودن موضوعها و شخصيتهايی است که به آن می پردازد. از سويی ديگر ماجراهايی که به موازات هم پيش می روند تا به انتها انسجام خود را حفظ نمی کنند و آنگونه که بايد به اوج نمی رسند. ساختار کلی مجموعه نيز گاه بين يک مجموعه کاملا جنگی و گاه کاملا اجتماعی-خانوادگی سرگردان است. همسفران به روايت دو کارگردان اگرچه تفکيک گروه نويسندگی و کارگردانی بخشهای شهری و جنگی در يک مجموعه منسجم و هدفمند می تواند تاثير مثبتی در توليد سريالهايی از اين دست داسته باشد، اما در مورد همسفران نتيجه ای جز مجموعه ای متناقض در ساختار و محتوی نداشته است. عدم يکپارچگی و تناقض در متن و کارگردانی که ناگزير گاهی به بازی بازيگران نيز سرايت کرده، بارزترين اشکالی است که همسفران را علی رغم پتانسيلی که برای تبديل شدن به سريالی متفاوت در زمينه جنگ داشته، با شکست مواجه کرده است.
به عنوان نمونه در سکانسی که سعيد پس از معالجه اش از آلمان برگشته، در مسافرخانه ای اقامت کرده که پنجره اتاقش رو به خيابان است. از بيرون صدای نوحه به گوش می رسد. سعيد به قصد بستن پنجره اتاقش حرکت می کند. لحظه ای در پای پنجره درنگ می کند. از نقطه ديد او بر روی ديوار نقاشی ديواری ای مربوط به جنگ را می بينيم. در همان حال کاروانی که عازم جبهه است، از خيابان عبور می کند. سپس در نمايی از يايين سعيد را در قاب پنجره، در طبقه بالای مسافرخانه می بينيم که با نگاهی سرد و خاموش کاروان در حال عبور را تماشا می کند. به اتاق بازمی گرديم. سعيد پنجره را می بندد و به سمت تختش می رود. در چند نمای پياپی که در هم ديزالو می شوند، سعيد از شانه ای به شانه ديگر می غلتد. پس از اين سکانس که به تمامی گويای سرخوردگی سعيد از جنگ است، از خلال مکالمه تلفنی او با مريم در می يابيم که تنها چيزی که به زندگی او معنا می دهد عشق ورزيدن به زنی است که دوستش دارد. اين سکانس بخشی از روايت علی ژکان، کارگردان بخشهای شهر سريال همسفران، از جنگ است. در حاليکه در اغلب سکانسهای جنگ ما شاهد تلاش محسن محسنی نسب، کارگردان صحنه های جنگی مجموعه، برای به تصوير کشيدن همان چهره کليشه ای و شعارگونه از جنگ ايران و عراق هستيم که در آن رزمندگان ايرانی به دور از نقاط ضعف انسانی هستند و جنگجويان عراقی آدمهای بدی که از کشتن انسان های خوب لذت می برند.
تنها استثنا در ميان اين آدمهای سياه و سفيد، سعيد است که آن هم در طی يکی از سکانسهای جنگ خودش به حسادتش به جواد اعتراف می کند و از ماجرا حذف می شود. علاوه بر تفاوت مضمونی اين سکانسها با سکانسهای شهری، تصاويرهم غالبا ايستا، فاقد بار دراماتيک و خالی از نگاهی زيبايی شناسانه است. شتابزدگی در فيلمبرداری اين صحنه ها گاه تا جايی پيش می رود که از جنگ، تصوير بازی کودکانه ای را می سازد که غيرقابل باوراست. همسفران به روايت يکی از نويسندگان آن عليرضا نادری از نويسندگان پس از انقلاب است که پشتکارو توانايی خود را در عرصه نمايشنامه نويسی و - درسالهای اخير- در زمينه فيلمنامه نويسی ثابت کرده است. شهريار از فيلمنامه های اخير اوست که کمال تبريزی در حال ساخت آن است.
علی رغم آنکه نام عليرضا نادری در فهرست نويسندگان اين مجموعه است او با صراحت اعلام می کند :"اين سريال هيچ ربطی به فيلمنامه ای که من و کاظم بلوچی نوشتيم، ندارد!" او پس از روايت قصه اوليه که ماجرای کاميون داری بوده که با بردن کاميون اسقاطی اش به جبهه حق خود را از جنگ می گيرد، اضافه می کند: "بنا به خواست آقای لاريجانی (رئيس سابق تلويزيون) که مايل بود به نقش دانشجويان در جنگ پرداخته شود، من و کاظم بلوچی تغييراتی در فيلمنامه داديم. اگرچه نوشتن بخشهای سفارشی برايم دلچسب نبود، اما فيلمنامه در مجموع خوب از آب درآمده بود." آقای نادری دليل کناره گيری اش را از ادامه کار مشکلات مالی کار عنوان می کند. او که خود فضای جنگ ايران و عراق را از نزديک تجربه کرده است، برخی از صحنه ها و ماجراهای اين سريال را مغاير با واقعيت زمان جنگ می داند. از جمله اينکه در زمان جنگ زنها حق ورود به خط مقدم را نداشتند. نادری بی اطلاع بودنش از بازنويسی فيلمنامه را مغاير با حق قانونی خود می داند. همسفران به روايت بازيگران آن مينا لاکانی (بازيگر نقش مريم) و افشين کتانچی(بازيگر نقش سعيد) ازجمله بازيگران اين مجموعه اند که به دليل گستردگی نقششان تقريبا در سرتاسر روند ساخت و توليد اين مجموعه حضور داشته اند. آنها در حاليکه خود از نتيجه کارشان ناراضی هستند، تغيير کارگردان و به دنبال آن تغييرات ناگهانی در فيلمنامه را از اصلی ترين دلايلی می دانند که منجر به ناموفق بودن سريالی شد که می توانست سرنوشت متفاوتی داشته باشد. سخن آخر
در سالهای اخير تمايل مديران شبکه های تلويزيون ايران به همکاری با نويسندگان، کارگردانان و ساير هنرمندانی که در عرصه های سينما و تئاتر توانايی خود را ثابت کرده اند، می تواند نشانه تلاش ايشان برای بالابردن سطح کيفی کارها و جلب مخاطبان بيشتربه برنامه شبکه های داخلی باشد. با اين وجود گاهی به نظر می رسد که اين تلاشها آنگونه که بايد به ثمر نمی نشيند. اگر اين واقعيت از سوی تهيه کنندگان درک شود که هنرمندان در سايه احساس امنيت مالی و معنوی بازدهی کمی و کيفی بالاتری دارند، قاعدتا برای آنها به صرفه تر خواهد بود که شرايط مطلوب را فراهم کنند. تکرار اتفاقاتی که باعث ايجاد احساس نا امنی مالی و معنوی در افراد شود، در دراز مدت موجب دلسردی هنرمندانی خواهد شد که شان و منزلتی برای حرفه خود قايلند. شناسنامه نويسندگان: کاظم بلوچی،عليرضا نادری، علی ژکان(نويسندگان سکانسهای شهر) و مهدی سجاده چی (نويسنده سکانسهای جنگ) نظرهای شما از بس فيلمهای مسخره درباره جنگ ساخته شده و در تلويزيون نمايش داده شده که ديگر خسته شديم. همه موضوع ها تکراری و خنده دار هستند و انگار موضوع ديگه ای برای ساختن سريال در ايران وجود نداره، که پول ملت را برای ساخت اين سريال های تکراری خرج می کنند. علی - نجف آباد فيلمی نو بود ولی اينگونه فيلم ها هنوز به نظر من تو ايران جا نيفتاده و بايد در روش بيشتر کار بشه. در کل بد نبود. هومن - زاهدان فيلمی هست که حتی ارزش ديدن را ندارد. چون سراسر داستان با هم تناقض دارد. صحنه های جنگ فوق العاده مصنوعی هستند. و حتی در برخی موارد سکانس ها جا به جا پخش می شوند. و کارگردانی بسيار ضعيف است. سارا در مورد سريال همسفران من چند قسمت را ديدم، اما بايد بگم اين سريال هيچ حرفی به جز شعار ندارد. بازيهای ضعيف جلوه های تصويری بسيار در مورد صحنه های جنگ، فيلمنامه درهم و گيج کننده و متاسفم که پول صدا و سيما برای ساختن اين سريالها خرج می شود. فرزاد - اصفهان |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد
صفحه بدون عکس
