'بیست و چندم خرداد...' در آپارات

۲۴ خرداد ۱۳۹۸ - ۱۴ ژوئن ۲۰۱۹

این هفته در آپارات فیلم 'بیست وچندم خرداد...' ساخته پناه فرهادبهمن به نمایش در می‌آید.

درباره فیلم

اتفاقاتی که در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در سال هشتاد‌و‌هشت افتاد، هنوز هم برای بسیاری ابهام‌برانگیز است. بعد از ده سال اما‌و‌اگرهای زیادی در مورد احتمال بروز تخلف و تقلب و شیوه برخورد حکومت با منتقدانش وجود دارد وپرسش‌های بسیاری بی‌پاسخ مانده است. مخالفان می‌گویند در این انتخابات تخلفاتی صورت گرفت که سبب شد فردی با آرای کمتر به عنوان پیروز معرفی شود. به زبان خیلی ساده یعنی تقلب شد، برگزار‌کنندگان انتخابات و از جمله آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی گفتند که چنین کاری در نظام جمهوری اسلامی غیر‌ممکن است و برنده انتخابات که محمود احمدی‌نژاد باشد، با اختلاف آرای بسیار زیاد پیروز انتخابات شده است. حکومت اعتراضات خیابانی را 'فتنه دشمن ' اعلام کرد و بعد از چند روز درگیری و با اعمال خشونت شدید علیه تظاهرکنندگان و دستگیری بسیاری از منتقدان و کشته شدن گروهی، جناح حاکم اعلام کرد که 'فتنه ' را در نطفه خفه کرده است. با این حال با گذشت ده سال از این ماجرا و پایان دوران ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد و حتی به حاشیه راندن او از سوی حکومت‌گران، این پرونده بسته نشده است. هنوز که هنوز است، این بحث جریان دارد و حکومت هنوز سعی دارد که ثابت کند در آن زمان، در آرای مردم دست‌کاری رخ نداده است. اما به تازگی در پی سخنان محمدرضا خاتمی از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب در ایران در خصوص میزان آمار و ارقام آرای جابه‌جا شده در این انتخابات و شیوه دست‌کاری در آرای مردم، برای نخستین بار دادگاهی علنی در ایران برای رسیدگی به این ادعا تشکیل شده است. اگرچه خبرنگاران اجازه انتشار هیچ گزارشی از آنچه در دادگاه می گذرد را تا به حال نداشته‌اند، اما تشکیل همین دادگاه و بحث‌های حاشیه‌ای آن، باردیگر باب بحث‌ها در این مورد را باز کرده است. به هرحال، کودکان ده ساله آن روزها اکنون جوانانی بیست ساله‌اند و نسل جوان‌تر به یاد نمی‌آورند که در روز بیست‌و‌دوم خرداد، در جریان انتخابات و همان شب شمارش آرا چه اتفاقاتی افتاد؟ تاکنون روایت‌های متفاوتی از این اتفاقات منتشر شده و پناه فرهاد بهمن گزارشگر وقت بی‌بی‌سی، چند سال پیش، برای یافتن پاسخ برای پرسش‌هایی که در این مورد وجود دارد، به سراغ کسانی رفته که آن روزها از نزدیک در جریان روند برگزاری انتخابات بودند. مستند گزارشی 'بیست وچندم خرداد...'حاصل این گفتگوها است.

'بیست و چندم خرداد...' در آپارات — توضیح تصویر، نمایی از 'بیست و چندم خرداد...'

ویژگی فیلم

'بیست وچندم خرداد...' ساخته پناه فرهادبهمن خبرنگار و گزارشگر پیشین بی‌بی‌سی است که در سال ۱۳۹۲ ساخته است. فیلم از ریتم و تدوین خوبی برخوردار است و روایت خودش را به خوبی پیش می‌برد. این مستند گزارشی، روایت شش نفر ازشاهدان عینی از آنچه در جریان شمارش آرای انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۸۸ در ایران رخ داد را به تصویر کشیده بود. روایتی که در زمان خودش نکاتی کمتر شنیده شده از اتفاقات پسِ پرده این انتخابات و اعتراضات را فاش می‌کرد. آقای فرهاد بهمن در این مستند یا ژورنالیزم تحقیقی، یک دوره زمانی خاص یعنی از بیست‌و‌دوم تا بیست‌و‌نهم خرداد را انتخاب کرده و بر روی حوادث آن روزها متمرکز شده بود. قرار بوده که گزارش تلوزیونی کوتاهی در این مورد ساخته شود اما پیچیدگی اتفاقات و سیر تحولات این دوره باعث شده که گزارشگر قالبی بلندتر را در نظر بگیرد تا بر اساس سیر توالی رویدادها پیش رود و چیزی از قلم نیافتد. در عین حال غیبت سوی دیگر ماجرا یعنی جناحی از حکومت ایران که معتقد به پاک بودن انتخابات و تلاش دشمن برای ایجاد فتنه بود، را آقای فرهاد‌بهمن با بهره‌گیری از نظرات اعلام شده از سوی رهبر جمهوری اسلامی که خود حامی چنین نظری بود، جبران کرده تا به به دیدگاه‌های آن جناح هم پرداخته باشد. در عین حال او البته به صاحب نظران نزدیک به این طیف سیاسی هم برای گفت‌و‌گو مراجعه کرده اما آنها تمایلی به اظهار نظر و واکنش به داعیه‌های مطرح شده در این مستند نداشتند. از سوی دیگر در طول این سال‌ها نهاد‌ها و شبکه‌های مختلف جمهوری اسلامی بارها مستندهایی درباره آنچه که آن را 'فتنه ۸۸ 'نامیدند، ساختند و منتشر کردند تا ادعای تقلب در انتخاب را رد کنند. در عرصه سینمایی نیز با سرمایه‌گذاری نهادها و موسسات حکومتی فیلم‌های سینمایی در این‌باره تولید شد و به نمایش در‌آمد، اما به نظر می‌رسد که کماکان ناگفته‌های بسیار همچنان باقی مانده و هنوز روایت افراد بسیاری شنیده نشده است.

درباره کارگردان

پناه فرهادبهمن، خبرنگار و گزارش‌گر پیشین بی‌بی‌سی فارسی متولد تهران است. او در سال ۱۳۷۳ به عنوان خبرنگار نوجوان روزنامه 'آفتابگردان ' وارد کار روزنامه‌نگاری شد و سپس در دانشکده خبر به تحصیل روزنامه‌نگاری پرداخت. پناه‌بهمن درکنار تحصیل تجربیات متنوعی را در فضای حرفه‌ای این کار کسب کرده است، نظیر همکاری با گروه کودک 'صدا‌و‌سیما ' و حضور در روزنامه‌هایی مثل 'شرق '، 'نوروز '، 'جام‌جم '، 'وقایع‌اتفاقیه ' و دست آخر، عضویت در تحریریه روزنامه 'اعتماد ملی '. او از تیرماه ۱۳۸۷ به بی‌بی‌سی فارسی پیوست و در سال ۱۳۹۷ از آن جدا شد و شرکت رسانه‌ای خود 'دماوند مدیا ' را تاسیس کرد.