'ذاکر' در آپارات

این هفته در آپارات فیلم 'ذاکر' ساخته فرشاد فداییان به همراه گفتگو با حمید نفیسی، مدرس رادیو‌تلویزیون و فیلم، فرید اسماعیل‌پور پژوهش‌گر فیلم و شهاب میرزایی روزنامه‌نگار بی‌بی‌سی درباره این فیلم به نمایش در‌می‌آید.

درباره فیلم

'ذاکر' از مجموعه فیلم‌هایی است که آقای فداییان درباره موسیقی نواحی ایران ساخته است. او در این فیلم به سراغ یکی از آخرین بازمانده‌های موسیقی خراسان رفته است. نورمحمد دُرپور که در سال ۱۳۱۰ به دنیا آمد و در پاییز سال ۱۳۹۳ به دلیل ابتلا به سرطان درگذشت، از نسل بزرگان دو‌تار‌نوازی ایران بود و گنجینه‌ای از نغمه‌های شفاهی موسیقی منطقه تربت‌جام و به‌ویژه طریقت نقش‌بندی را در سینه داشت. در فیلم 'ذاکر' فرشاد فداییان به تجربه‌ای تازه از مستند‌سازی دست می‌زند و فاصله بین آن‌چه که پیش روی چشم ما اتفاق می‌افتد و آن‌چه را که تبدیل به فیلم می‌شود، را کمتر می‌کند.

ویژگی فیلم

'ذاکر' یک شرح حال کاملاً متفاوت و با کارگردانی غیر‌محسوس است. در این فیلم حداقل مداخله در برابر دوربین اتفاق می‌افتد. در حالی‌ که همه چیز در یک جای ثابت روی می‌دهد، ریتم درونی و ترکیب‌بندی قاب‌ها، آن‌چنان مخاطب را درگیر خودش می‌کند که گذشت زمان حس نمی‌شود و فیلم در حقیقت در یک زمان واقعی و در مقابل چشم‌های ما به نمایش درمی‌آید. آقای فداییان در این فیلم همه چیز را در اختیار نور محمد درپور قرار می‌دهد و حتی در عنوان‌بندی فیلم مقام کارگردان برای خودش قائل نیست بلکه خودش را پرسش‌گر و تدوین کننده می‌داند.

نگاه کارگردان

موسیقی اهل ذکر طریقت نقشبندیه، پاره‌ای‌ست از موسیقی خراسان بزرگ و در زمره نوعی موسیقی عرفانی -مذهبی است. نورمحمد دُر پور - که حالا دیگر مدتی‌ست چشم از جهان فروبسته- در زمان ساخت فیلم، آخرین پرده‌دار و ذاکر این طریقت بود در منطقه تربت‌جام.

ضرورت ساخت مستند 'ذاکر'، زمانی برای من ُمبرم شد که پیش از آن، مستند بلند ۱۹۹ دقیقه‌ای 'آخرین بخشی'، با محوریت حاج قربان سلیمانی - آخرین نسل از واپسین بازمانده راویان سنّت خنیاگری در موسیقی شمال خراسان- را پیش از آن ساخته بودم. البته حاج‌قربان هم قبل‌تر از نور‌محمد، این جهان را ترک کرده بود.

درباره کارگردان

فرشاد فداییان یکی از چهره‌های متمایز و شاخص در مستندسازی است که به فرم بیانی خاص خودش و در واقع به امضای خودش در پای آثارش رسیده است. فیلمسازی که در عرصه عمومی حضور چندانی ندارد و آرام و بی‌سر و صدا بیش از دو دهه است که در ایران فیلم می‌سازد: از مستندهای صنعتی و سفارشی گرفته تا مستندهای شخصی و ویدیو آرت. آقای فداییان متولد ۱۳۲۶ است. فلسفه خوانده، عکاسی کرده و شعر و موسیقی را خیلی خوب می‌شناسد. ورود‌ش به سینما و عرصه مستندسازی با ساخت فیلم‌های مستند صنعتی بوده است. از سال‌های پایانی دهه شصت شروع کرده و کارنامه‌ای پربار از مستندهایی درباره زندگی در نقاط مختلف ایران دارد. فیلم‌سازی خود‌ساخته که ذهنیتی سیال در درک سینما دارد و به دنبال بیان سینمایی خاص خودش است. اهل جشنواره‌های سینمایی و رقابت‌های جشنواره‌ای نیست و بیش از چهارده سال است که در هیچ جشنواره‌ای شرکت نکرده است.

فیلم‌شناسی فرشاد فداییان

خاک تا سنگ ١٣٦٧ سنگ ، مادر خاموش ١٣٦٦ - ١٣٦٧ شناسنامه کارخانه‌ای فراموش شده ( سه اپیزود ١٣٧١- ١٣٦٩) آبسال ۱۳۷۳ L.A.B ( سال ۱۳۷۳) او و پرنده‌ها ۱۳۷۵ گولش منزل ۱۳۷۵ در مدرسه سید قلیچ ایشان ۱۳۷۶ دام ۱۳۷۶ مسافران کوچک سفری بی انتها ۱۳۷۷ فیلم - موسیقی "شهرزاد" ۱۳۷۸ یموت ، یک خانه ، یک ایل ۱۳۷۸ یک سازه ، یک سد ۱۳۸۰- ۱۳۷۵ سازه‌های آبی در تمدن خوزستان ( سه اپیزود _ اپیزود : کارون و دز ۱۳۸۱ - ۱۳۷۹ ) ورود ممنوع ۱۳۸۲ مرزها ۱۳۸۲ L.A.B ۲ (سال ۱۳۸۲) آخرین بخشی ۱۳۸۲ مهمان‌خانه‌ی عذرا ۱۳۸۳ خانه‌ی ایوب ۱۳۸۳ ورودی‌ها ۱۳۸۳ بار دیگر ، آن خانه ۱۳۸۳ خانه در خانه ۱۳۸۳ گزارش هایی از آهن ، آهنگر و آهنگر‌خانه(هفت فیلم کوتاه بر اساس آثار بهروز حشمت) ۱۳۸۳ خانه‌ی بامَسِ مهربان ۱۳۸۴ داریوش و بانو ۱۳۸۴ آخرین بازمانده: شهربانو ۱۳۸۴ انگشت های پای چپ ۱۳۸۶-۱۳۷۹ بُرنا ۱۳۸۶ ذاکر ۱۳۸۶ کهنه، نومی شود ۱۳۸۷ دره گوران، گهواره ای که تکان می خورد ۱۳۸۷ مدارس جلفای نو (به زبان ارمنی) ۱۳۸۹ لگراند ۱۳۸۹ عزت اگر به قهوه خانه نیاید ۱۳۸۹ شیرین نساء خانه ات کجاست ۱۳۸۹ معلا تنها نیست ۱۳۹۰ نجار پسر عطار ۱۳۹۰ من و یک نوبت صیادی ۱۳۹۰ خانه‌ای که پسرش را در شهر گم کرده ۱۳۹۰ خدیجه‌ی نی زن و رمه‌هایش (تدوین و تهیه) ۱۳۹۱ داس¬های اوسا جلیل ۱۳۹۱ مادرم، بُرزولان ۱۳۹۱ آسبادهای " نشتیفان " ، کنار قبرستان ١٣٩١ بی اسب هم ترکمنم ۱۳۹۱ برادران طایفه ی اسماعیلی، همسران و فرزندان ... ۱۳۹۱ حباب ... ۱۳۹۱ بچه قصاب ، قصاب ، گوسفندان و کبوتران ... ۱۳۹۱ گیسو ... ۱۳۹۲ ماسوله با خسرو می‌خندد ... ۱۳۹۲ با گاو های یوسف ... ۱۳۹۲ چهار پنجره رو به یک حیاط ... ۱۳۹۲ همه‌ی بیماران این پزشک ... ۱۳۹۳ گزارش در و پنجره های مانده ... ۱۳۹۳ شاعری که به مردمش نان میدهد ... ۱۳۹۳ این بامداد خسته ... ۱۳۷۶-۱۳۹۴ یک جمع گُداری ... ۱۳۹۴

فرشاد فداییان از زبان خودش

'بیست و هفت سال است در حوزه‌ سینما با رویکرد مستند کار می‌کنم. پیش از فعالیت مستندسازی، عکاسی کرده‌ام و هنوز هم عکاسی می‌کنم.

رشته ی تحصیلی‌ام فلسفه است. مستندسازی برای من بیش از هر چیز یک وظیفه‌ی فرهنگی- اجتماعی است. ایران، همیشه برای من یک مائده‌ی گسترده با انبوهی خوراک آماده برای کار بوده و است.

تا حالا هم شصت و نه مستند و نیمه مستند کوتاه و بلند ساخته ام.' فرشاد فداییان

شناسنامه فیلم

ذاکر

مستند

شصت و شش دقیقه

سال ساخت: ۱۳۸۶

سیاه و سفید/ رنگی

کارگردانی و تدوین: فرشاد فداییان

دوربین: مهدی جعفری - فرامرز اسدی

صدا: جعفر خوشخو

موسیقی : حلقه ذاکرین طریقت نقشبندیه

عکس: افسر عمرانی - فرامرز اسدی

تهیه کننده: فرشاد فداییان

با پشتیبانی دکتر احمد عبدلی

خلاصه فیلم

موسیقی اهل ذکر طریقت نقشبندیه، پاره‌ای‌ است از موسیقی خراسان بزرگ و در زمره نوعی موسیقی عرفانی - مذهبی. نورمحمد درپور، آخرین پرده‌دار و ذاکر این طریقت در منطقه تربت‌جام بوده است.

درباره کارشناسان برنامه

حمید نفیسی

حمید نفیسی استاد رادیو، تلویزیون و فیلم در دانشگاه نورث‌وسترن آمریکا

حمید نفیسی، استاد رادیو، تلویزیون و فیلم و همچنین استاد تاریخ هنر در دانشگاه نورث‌وسترن آمریکا است. او همچنین صاحب کرسی 'التانی' در رشته ارتباطات و عضو 'برنامه مطالعات خاورمیانه و افریقای شمال ' در همان دانشگاه است. آقای نفیسی جایگاه برجسته‌ای در مطالعات فرهنگی در حوزه 'رسانه‌های ایرانی و خاورمیانه‌ای در زمینه سینما ' و 'رسانه در مهاجرت و تبعید و سینما و رسانه پسااستعماری دارد. نفیسی سخنرانی‌ها و تالیفات متعددی در در ایران و جهان درباره موضوعات فوق داشته است. یکی از تالیفات فارسی او کتاب 'سینمای مستند' (جلد اول و دوم) است که در سال ۱۳۵۷ منتشر شده و هنوز یکی از منابع درسی فیلم مستند در ایران محسوب می‌شود. از آخرین تالیفات او می‌توان به کتاب چهار جلدی 'تاریخ اجتماعی سینمای ایران' اشاره کرد که به تازگی جلد اول آن در ایران ترجمه شده و تالیف آن بیش از سی سال به طول انجامیده است.

فرید اسماعیل‌پور

فرید اسماعیل پور، مستند ساز

فرید اسماعیل پور متولد مشهد و دانشجوی مقطع دکترای سینما در سوربن فرانسه است. فعالیت سینمایی خود را در نوجوانی و از سال ۱۳۷۵ با تحصیل در دوره های آموزش فیلمسازی انجمن سینمای جوانان ایران، و ساخت فیلم های کوتاه تجربی آغاز کرد. پس از آن او کوشید تا با ساخت سه فیلم مستند درباره موسیقی فولکلور خراسان و یک فیلم درباره شیخ احمد جامی، صوفی و شاعر قرن ششم (مجموعه فرهنگ فولکلوریک خراسان)، سهم خود را در حفظ و انتقال این فرهنگ ایفا کند.وی تا کنون هشت فیلم مستند و چهار فیلم کوتاه داستانی و تجربی در کارنامه خود دارد و در کنار فیلمسازی به عنوان مترجم و منتقد با نشریه های سینمایی همکاری می کند. او عضو هیئت تحریریه مجله سینمایی " سینما-چشم" نیز است. بعضی از فیلمهای او غیر از این دو فیلم عبارتند از: 'نامه ایرانی" ۱۳۹۲'، 'آوریل بی رحم ترین ماههاست'،۱۳۹۰ ،'نیمکت سنگی' ۱۳۸۹ و 'ژنده پیل' ۱۳۸۷.

شهاب میرزایی، روزنامه‌نگار بی‌بی‌سی

شهاب میرزایی دانش‌آموخته سینمای جوان همدان و مدرسه فیلمسازی تهران است. او کار مطبوعاتی خود را از سال ۱۳۷۷ در روزنامه زن آغاز کرد و سپس در خبرگزاری میراث فرهنگی و سایت جدید آنلاین فعالیت داشته است.او فیلم کوتاه 'کابوس' را در سال ۱۳۸۱ ساخته است که در هفته فیلم در بارسلونا، کلن و پورتوبلوی لندن حضور داشته است. او دستیار کارگردان در فیلم 'تهران، ساعت هفت صبح' ساخته امیرشهاب رضویان بوده است و همچنین به عنوان نویسنده با برنامه سینما چهار تلویزیون ایران همکاری داشته است. همچنین در سال ۱۳۸۴ هفته فیلم های ایرانی را با همکاری خانه فیلم کلن در شهر کلن آلمان برگزار کرده است. شهاب میرزایی از سال ۱۳۹۰ در وب سایت بی‌بی‌سی فارسی مشغول به کار است.

گفتگوی برنامه آپارات

گفتگوی آپارات با حمید نفیسی، مدرس رادیو‌تلویزیون و فیلم، فرید اسماعیل‌پور پژوهش‌گر فیلم و شهاب میرزایی روزنامه‌نگار و تهیه‌کننده بی‌بی‌سی فارسی درباره فیلم 'ذاکر' ساخته فرشاد فداییان را اینجا ببینید.

زمان پخش برنامه آپارات به وقت ایران :

جمعه ساعت ۲۱:۰۰ ایران

شنبه ساعت ۱۱:۰۰ ایران

یکشنبه ساعت ۲۴:۰۰ ایران

سه‌شنبه ساعت ۱۵:۳۰ایران

چهارشنبه ساعت ۲۴:۰۰ ایران

جمعه بعد ساعت ۲:۳۰ بامداد

آرشیو برنامه های آپارات

برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات روی اینجاکلیک کنید.

آرشیو صفحه‌های آپارات

مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول فوق از طریق کلیک بر روی اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

و یا اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در کانال بی‌بی‌سی فارسی در یو‌تیوب نیز قابل مشاهده است.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: [email protected]

آدرس فیس بوک برنامه آپارات: https://www.facebook.com/aparatonbbc

می توانید از طریق پنجره زیر هم با ما تماس بگیرید: