میزان مخالفت با حزبالله و حمایت از آن در لبنان چه قدر است؟
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, کارین طربیه
- شغل, بیبیسی عربی، بیروت
جنگ بین حزبالله و اسرائیل در پس زمینه اختلافات عمیق درباره نقش این گروه شیعه در صحنه داخلی لبنان رخ میدهد. این اختلافات پیش از تصمیم حزبالله در اکتبر سال گذشته برای حمله به مواضع نظامی اسرائیل در حمایت از غزه، وجود داشته است.
با این حال نمیتوان این اختلافات را به سادگی به دو گروه طرفداران و مخالفان حزبالله در لبنان تقسیم کرد.
سالها است که اختلاف نظرها درباره حزبالله در مرکز تقریبا تمام بحثهای سیاسی در این کشور قرار دارد.
موافق یا مخالف بودن با حزبالله محور اصلی گفتوگوهای عمومی و خصوصی در کشوری است که در مقایسه با دیگر کشورهای منطقه، از آزادی بیان قابل توجهی برخوردار است.
من بهعنوان یک لبنانی شمار بحثهای داغی که در طول سالها درباره حزبالله، نفوذ سیاسی آن و زرادخانه نظامیاش شنیدهام، از دستم خارج شده است.
رویکردی چندلایه
منبع تصویر، Getty Images
برای مشخص کردن موضع افراد و احزاب در قبال قدرتمندترین گروه نظامی لبنان و یکی از مهمترین بازیگران سیاسی آن، باید جنبهها و زوایای زیادی را در نظر گرفت.
لبنان کشوری چند مذهبی است که در آن هویت دینی به شدت بر دیدگاه سیاسی مردم تاثیر میگذارد.
بسیاری از حامیان حزبالله شیعه هستند، و تعداد زیادی از منتقدان و مخالفان آن غیر شیعه هستند، از جمله سنیها و مسیحیان.
اما این تعریف تنها تا حدودی درست است و کاملا دقیق نیست.
گروههای مهمی با وابستگیهای مذهبی و اعتقادی متفاوت وجود دارند که کاملا با حزبالله مخالفند.
بیشتر آنها حزبالله را نیروی نیابتی ایران میدانند که تعیین میکند لبنان در جنگ باشد یا در صلح، و علاوه بر این معتقدند که این گروه دولت لبنان را هم تضعیف میکند. آنها خواهان خلع سلاح این نیروی قدرتمند نظامی هستند.
با این حال کسانی هم هستند که با حزبالله در بسیاری از مسائل اختلاف نظر دارند، اما از زرادخانه نظامی آن حمایت میکنند.
تا همین اواخر، یکی از مهمترین همپیمانان سیاسی حزبالله، بزرگترین حزب مسیحی لبنان در آن زمان، یعنی «جنبش میهنی آزاد» بود. این دو گروه سالها توافقی عملگرایانه برای حمایت از یکدیگر داشتند.
جنبش میهنی آزاد یک همپیمان سیاسی قدرتمند شیعه پیدا کرده بود و حزبالله نیز یک حامی مسیحی یافته بود که خواهان خلع سلاح فوری این گروه نبود.
هر چند این توافق بعدا از بین رفت، اما این ائتلاف نشان میدهد گروههای مختلف در لبنان میتوانند خارج از خطوط مذهبی خود، اتحاد ایجاد کنند.
ارتش ضعیف
در حالی که برخی خواهان خلع سلاح حزبالله هستند، بعضی دیگر به دلیل قدرت جنگی این گروه، حمایت بیشتری از آن میکنند.
قدرت نظامی حزبالله و ضعف نسبی ارتش ملی لبنان باعث شده بسیاری از مردم – حتی کسانی که از پایگاه اصلی این حزب نیستند – معتقد باشند لازم است این حزب همچنان مسلح بماند.
اسرائیل در سال ۱۹۸۲ به لبنان حمله کرد، جنوب این کشور را تا سال ۲۰۰۰ اشغال کرد و هنوز هم بخشی از آن را در اشغال خود دارد.
نیروی نظامی حزبالله تنها نیرویی در لبنان است که در مقابله با نیروهای اسرائیلی کارآمد بوده است.
منبع تصویر، Getty Images
ارتش لبنان از نظر نظامی ضعیف است و برای تامین تسلیحات و مهمات خود که اغلب قدیمی هستند، به شدت به آمریکا و دیگر کشورهای غربی وابسته است.
با توجه به این شرایط بسیاری در لبنان همچنان از حفظ نیروی نظامی حزبالله حمایت میکنند، حتی اگر با این حزب همدلی نداشته باشند.
«جبهه همبستگی»
شبکه پیچیده موجود از همسوییها، دشمنیها و اتحادها در لبنان در زمان بحران، مانند درگیریهای مرزی با اسرائیل که در روزهای اخیر شدت یافته، ممکن است بیش از پیش تغییر کند.
در چنین وضعیتی بسیاری از مردم اختلافات خود را کنار میگذارند.
حتی بسیاری از کسانی که از تصمیم حزبالله برای حمله به اسرائیل در حمایت از غزه انتقاد کرده و این گروه را متهم به کشاندن کشور به یک بحران پرهزینه کردهاند، با قربانیان حملات اخیر پیجرها و واکیتاکیها که اعضای حزبالله را هدف قرار داده بود، ابراز همبستگی کردهاند.
حمله گستردهای که در آن هزاران نفر بر اثر انفجار دستگاههای بیسیم خود زخمی، نقص عضو یا کشته شدند، به اسرائیل نسبت داده شده، هر چند اسرائيل مسئولیت آن را نپذیرفته است.
این همبستگی پس از آغاز حملات هوایی گسترده اسرائیل به جنوب لبنان و دره بقاع، و هدف قرار دادن ضاحیه، حومه جنوبی و بسیار پرجمعیت بیروت، شدت بیشتری پیدا کرده است.
این حملات منجر به کشته شدن غیرنظامیان – از جمله کودکان – و آواره شدن تعداد زیادی از مردم شده است.
جمیل معوض، استاد علوم سیاسی دانشگاه آمریکایی بیروت، میگوید: «یک همبستگی طبیعی به وجود آمده است… برای من روشن است که در داخل کشور، حتی میان گروههای مخالف حزبالله، احساسات ضد اسرائیلی گستردهای وجود دارد.»
او گفت: «بسیاری از مردم میگویند فعلا باید اختلافات را کنار گذاشت. این یک موضعگیری ایدئولوژیک یا سیاسی نیست، بلکه با در نظر گرفتن فجایعی که اسرائیل مرتکب شده، موضعی اخلاقی است.»
اما اختلافات درباره حزبالله همچنان عمیق است و به نظر میرسد که اسرائیل تلاش میکند این اختلافها را تشدید کند.
در حالی که جنگندههای اسرائیلی شهرهای جنوب لبنان و دره بقاع را بمباران میکردند، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیامی به مردم لبنان گفت: «جنگ اسرائیل با شما نیست. این جنگ با حزبالله است.»
میزان حمایت از حزبالله در لبنان میتواند عاملی مهم در تعیین این مسئله باشد که آیا بحران مرزی گسترش خواهد یافت یا فروکش خواهد کرد.
