رییس سابق ام‌آی۶: بدترین خطر حمله آمریکا به ایران فروپاشی این کشور و بروز هرج و مرج کامل است

زمان مطالعه: ۴ دقیقه

جان ساورز، رییس سابق سازمان اطلاعات و امنیت خارجی بریتانیا (ام‌آی۶) در گفتگو با برنامه «تودی» رادیو ۴ بی‌بی‌سی بار دیگر ضمن تشریح سناریوهای احتمالی در مورد وضعیت آینده ایران در پی حمله آمریکا و اسرائیل گفت: بدترین سناریو این است که ایران تجزیه و دچار هرج و مرج کامل شود و گروه‌های خشونت‌طلب در سراسر کشور شکل ‌گیرند و این کشور تبدیل به کانون تروریسم ‌شود.

او افزود این همان وضعیتی است که در عراق در سال ۲۰۰۳ رخ داد و ممکن است که ایران حتی دچار وضعیتی بدتر از عراق شود.

آقای ساورز که بین سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۴ رئیس ام‌آی۶ بوده است، پیش از این درگفت‌وگو با شبکه خبری سی‌ان‌ان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران را « جنگ غیرضروری دانسته بود که نیازی به آن نبود زیرا به نظر نمی‌رسید که برای پیشگیری از یک تهدید قریب‌الوقوع علیه ایالات متحده یا در واقع علیه اسرائیل باشد.»

او در پاسخ به این سوال که آیا سخنان امروز مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، که گفته است ایران دیگر به کشورهای حوزه خلیج فارس حمله نخواهد کرد و همچنین از این کشورها عذرخواهی کرده است، ممکن است که نشان‌دهنده آن باشد که نوعی دیپلماسی در پشت پرده در جریان است، گفت: ما دقیقا نمی‌دانیم چه چیزی در حال رخ دادن است اما این موضع آقای پزشکیان ممکن است نشانگر کاهش توانایی‌های تسلیحاتی ایران برای انجام این حملات باشد زیرا تعداد موشک‌هایی که در حال حاضر شلیک می‌شود در مقایسه با صدها موشک و پهپادی که در روزهای اول جنگ شلیک می‌شد بسیار کاهش یافته است و ایران در واقع ممکن است بخواهد که ذخایر تسلیحاتی خود را برای حمله به اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا حفظ کند.

آقای ساورز گفت که این تصمیم ایران برای حمله نکردن به کشورهای حوزه خلیج فارس همچنین ممکن است به این دلیل باشد که مقامات ایران متوجه شده باشند که این حملات ممکن است نتیحه عکس برای آنها داشته باشد زیرا به جای آن که این کشورها را به سوی ایران بکشاند، بیشتر از آن دور می‌کند.

او همچنین گفت که به عقیده او مسعود پزشکیان شخصیت به نسبت میانه‌رویی در میان حکومت ایران است اما افزود: البته اشتباه خواهد بود که اگر در نظر نگیریم که مقامات درون حکومت به‌طور کلی متحد هستند اما در هر حال جناح‌های مختلف و گرایش‌های مختلف در میان آنها وجود دارد و این حقیقت که شورای رهبری این اقدام را تصویب کرده نشان‌دهنده این است که اعضای این رژیم هنوز متحد هستند و در عین حال نشانگر تاثیر بمباران‌ها بر ایران است.

رییس سابق سازمان اطلاعات و امنیت خارجی بریتانیا در پاسخ به این سوال که دونالد ترامپ اظهارنظرهای متفاوتی راجع به تغییر رژیم در ایران داشته، بعضی اوقات نظرش در مورد تغییر رژیم است و بعضی مواقع از این موضع دور می‌شود، گفت: « ایده روی کار آمدن رژیمی کاملا جدید در ایران غیر واقع‌گرایانه است و فکر نمی‌کنم چنین احتمالی وجود داشته باشد.»

او افزود: « من فکر می‌کنم دو سناریوی مهم ممکن است وجود داشته باشد یکی اینکه باقیمانده این حکومت با هم بمانند هر چند که ممکن است کنترل مناطقی مانند کردستان و بلوچستان و غیره را از دست بدهند اما در نهایت این حکومت وجود خواهد داشت اما ایرانی بسیار ضعیف خواهد بود که این در حال حاضر(در مقایسه با دیگر سناریوها) بهترین سناریوی ممکن خواهد بود.»

او افزود: «دیگر سناریوی احتمالی این است که قدرت مرکزی در ایران فرو پاشد و ایران به قسمت‌های مختلف تجزیه شود، گروه‌های خشونت‌طلب سر برآورند و میلیون‌ها پناهنده در صدد ترک کشور باشند و ایران به پایگاهی برای تروریسم تبدیل شود.»

رییس سابق ام‌آی۶ افزود:« اما بدترین سناریوی ممکن این است که ایران به وضعیتی به مراتب بدتر از وضعیت عراق در پی حمله آمریکا به این کشور در سال ۲۰۰۳ دچار شود.» او گفت که هر چند که معتقد نیست این اتفاق قطعا خواهد افتاد اما امکان آن وجود دارد» او گفت: « در جنگ همیشه حالت عدم قطعیت و بلاتکلیفی وجود دارد و ما نمی‌توانیم به طور قطعی قضاوت کنیم که این رژیم چقدر قدرت و توانایی مقاومت دارد.»

آقای ساورز در این مصاحبه همچنین گفت که به عقیده او آمریکا هیچ برنامه‌ای برای فردای این جنگ بعد از حمله نداشته است و تا حد زیادی به دلیل منافع و علاقه اسرائیل به این جنگ کشیده شده است.

او افزود البته «من دیدگاه اسرائیل را درک می‌کنم به خاطر اینکه حدود دو سال و نیم پیش از طرف غزه مورد حمله قرار گرفت و دولت اسرائیل از آن زمان فکر می‌کند که این بهترین فرصت است که آخرین ضربه را به رژیم ایران بزنند.»

آقای ساورز گفت: « من صریح بگویم فکر نمی‌کنم که اسرائیل بدش بیاید ایران دچار هرج و مرج کامل شود. اما چنین وضعیتی باعث نگرانی شدید همسایگان ایران است از کشورهای حوزه خلیج فارس گرفته تا ترکیه تا جمهوری آذربایجان و پاکستان و کشورهای دیگر که همسو با غرب هستند و من امیدوارم که آمریکا هم درک کند که آنها هم به یک دولت مرکزی در ایران نیاز دارند که مسئولیت کل امور را بر عهده داشته باشد.»

رییس سابق سازمان اطلاعات و امنیت خارجی بریتانیا اظهارات دونالد ترامپ در مورد اینکه می‌خواهد در انتخاب رهبر بعدی ایران دخیل باشد را موضعی غیرواقعگرایانه خواند و گفت که چنین اتفاقی نخواهد افتاد اما در عین حال گفت که حکومت ایرانی ضعیف‌تر ممکن است راه متفاوتی از قبل در پیش بگیرد و باید به آنها فرصت داده شود که این کار را بکنند.