فشار نهادهای اطلاعاتی به خبرنگاران؛ «تعهد بدهید، خبری از اعتراضات منتشر نمی‌کنید»

همزمان با گسترش اعتراضات سراسری در ایران از اوایل دی ماه ۱۴۰۴، گزارش‌های متعددی از افزایش فشار نهادهای امنیتی برای محدود کردن پوشش خبری این اعتراضات منتشر شده است.

گزارش‌هایی که بی‌بی‌سی فارسی دریافت کرده حاکی از احضار تعدادی از خبرنگاران رسانه‌ها در ایران است. در جریان این احضارها، از برخی روزنامه‌نگاران خواسته شده تعهد کتبی بدهند که از معترضان حمایت نکنند و چه در رسانه‌ها و چه در فضای مجازی، هیچ‌گونه محتوای خبری یا تحلیلی درباره اعتراضات، منتشر نکنند.

شماری از خبرنگاران از امضای این تعهدنامه‌ها خودداری کرده‌اند و در مقابل، با تهدید به بازداشت یا پیگرد قضایی در آینده نزدیک روبرو شده‌اند.

اعتراضات اخیر که در ابتدا ریشه‌های صنفی و اقتصادی داشت، به تدریج به اعتراضات سیاسی علیه حاکمیت در ایران تبدیل شده و با سرکوب گسترده و فشارهای سازمان یافته امنیتی همراه بوده است.

بر اساس گزارش سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای بین‌المللی مدافع آزادی مطبوعات، نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی، از جمله اطلاعات سپاه پاسداران، اقدام به احضار و تحت فشار قرار دادن خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای کرده‌اند تا از پوشش اعتراضات خودداری کنند.

به گفته کمیته‌ حمایت از روزنامه‌نگاران (سی‌پی‌جی)، تماس‌های تلفنی تهدیدآمیز، احضار به مراکز امنیتی وهشدار درباره پیامدهای قضایی، بخشی از این کارزار فشار بوده است.

بر اساس گزارش ها، شدت این احضارها به ویژه پس از مواضع رسمی رهبر جمهوری اسلامی در حمایت از برخورد با اعتراضات افزایش یافته است. در این مقطع، فشار برای حذف مطالب منتشرشده یا خودداری از انتشار هرگونه اطلاعات مرتبط با اعتراضات، به شکل محسوسی تشدید شده است.

ایران وایر گزارش کرده است که در کنار خبرنگاران، فعالان رسانه‌ای و کنشگران فضای مجازی نیز هدف فشارهای امنیتی قرار گرفته‌اند. منابع مستقل به این رسانه گفته‌اند که تماس‌های تهدیدآمیز نهادهای امنیتی در برخی موارد به اعضای خانواده این افراد نیز تسری یافته و با تهدید به بازداشت، تلاش شده فضایی از ترس و بازدارندگی ایجاد شود.

این الگو پیش‌تر نیز سابقه داشته است. در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱، نهادهای امنیتی اقدام به بازداشت گسترده روزنامه‌نگاران کردند. بر اساس گزارش فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران، در روزهای نخست اعتراضات پس از کشته شدن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد، دست‌کم ۲۴ روزنامه‌نگار در ایران بازداشت شدند.

در روزهای اخیر نیز با افزایش فشارها بر خبرنگاران، سازمان‌های بین‌المللی از جمله فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران و نهادهای مدافع آزادی رسانه، بارها خواستار توقف آزار روزنامه‌نگاران و آزادی فوری بازداشت‌شدگان شده‌اند.

به گفته ناظران، محدودیت‌های شدید رسانه‌ای در کنار محدودیت دسترسی به اینترنت، اختلال در شبکه‌های اجتماعی و فشارهای قضایی، با هدف جلوگیری از انتشار اطلاعات مستقل درباره اعتراضات و کنترل روایت رسمی در داخل کشور صورت می‌گیرد.