مناقشه بر سر بیتالمقدس؛ نتانیاهو چه گفت و اردوغان چگونه پاسخ داد؟
منبع تصویر، X/@IsraeliPM
- نویسنده, بخش ترکی بیبیسی
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل اخیرا در سخنانی درباره بیتالمقدس، مستقیماً از رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه نام برد و گفت: «این شهر ماست، آقای اردوغان. متعلق به شما نیست، مال ماست. همیشه شهر ما خواهد بود و دیگر هرگز تقسیم نخواهد شد.»
اظهارات او به عنوان پاسخی به سخنان اردوغان در اکتبر ۲۰۲۰ تفسیر شد؛ زمانی که اردوغان در مجلس ترکیه با اشاره به میراث امپراتوری عثمانی در بیتالمقدس گفته بود: «بیتالمقدس شهر ماست، شهری از ما.»
واکنش اردوغان
دو روز بعد آقای اردوغان در مراسم کلنگزنی ساختمان جدید وزارت خارجه ترکیه، بدون بردن نام آقای نتانیاهو، چنین پاسخ داد: «اجازه نمیدهیم بیتالمقدس شریف به دستهای ناپاک آلوده شود. میدانم که صفِ مقلدان هیتلر هیچگاه پایان نخواهد یافت. تو هم در میان آنها هستی؛ بگذار به خشم و هیاهو ادامه دهند. ما بهعنوان مسلمانان حتی یک قدم هم از حقوق خود بر بیتالمقدس شرقی عقبنشینی نخواهیم کرد.»
آقای اردوغان در یک برنامه دیگر گفت: «ما قرنها در سرزمینهایی حکومت کردیم که کسانی که به ما حمله کردند، تنها دو یا سه نسل پیش از آنجا آمده بودند. ما نظم را به سراسر جهان آوردیم، ما شمشیر عدالت بودیم.»
او افزود «ما در این سرزمین نه مهمان هستیم و نه مهاجم. ما در این سرزمین میزبان هستیم. ما هزار سال است که اینجا هستیم. ما تا آخرالزمان اینجا خواهیم بود.»
او روز پیش از آن هم در برابر خبرنگاران، نخستوزیر اسرائیل را با هیتلر مقایسه کرده بود.
عمر چلیک، سخنگوی حزب عدالت و توسعه، سخنان آقای نتانیاهو علیه آقای اردوغان را «فاقد هرگونه قاعده و اعتبار» دانست.
خاطره نتانیاهو از مسعود ییلماز
بنیامین نتانیاهو در همان مراسم، که با حضور وزیر خارجه آمریکا مارکو روبیو برگزار شد، خاطرهای از سال ۱۹۹۸ را بازگو کرد.
او گفت در جریان سفر مسعود ییلماز، نخستوزیر وقت ترکیه، به اسرائیل، از او خواسته بود که «کتیبه سلوان» متعلق به ۲۷۰۰ سال پیش در بیتالمقدس، که در دوره عثمانی به استانبول منتقل شده بود، به اسرائیل بازگردانده شود.
آقای نتانیاهو توضیح داد که پیشنهاد داده بود این کتیبه با برخی آثار عثمانی مبادله شود، اما ییلماز مخالفت کرده بود.
نخستوزیر اسرائیل گفت «از او پرسیدم چرا قبول نکرد. گفت که شهردار وقت استانبول، که نامش را میدانید رهبری پایگاه اسلامگرای روبهرشدی را بر عهده دارد.»
«او گفت تحویل کتیبهای به اسرائیل که نشان میدهد بیتالمقدس ۲۷۰۰ سال پیش یک شهر یهودی بوده، خشم این بخش از جامعه ترکیه را برخواهد انگیخت.»
آقای نتانیاهو در همان سخنرانی بار دیگر بر «تجزیهناپذیر بودن بیتالمقدس» تأکید کرد و همچنین از دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین ایالات متحده، تمجید کرد. آقای ترامپ در نخستین دوره ریاستجمهوری خود، سفارت آمریکا را از تلآویو به بیتالمقدس منتقل کرده بود.
متحد اردوغان: اگر بیتالمقدس سقوط کند، آنکارا شکست خواهد خورد
دولت باحچلی، رئیس حزب حرکت ملی ترکیه و متحد اردوغان در تاریخ ۱۸ سپتامبر به بحث بیتالمقدس پیوست.
در بیانیهای که در وبسایت حزب منتشر شد، آقای باحچلی اظهارات نخستوزیر اسرائیل را «مستبدانه» توصیف کرد.
او گفت: «اگر بیتالمقدس سقوط کند، آنکارا شکست خواهد خورد و استانبول خواهد سوخت.»
او همچنین خواستار تشکیل اتحادی میان ترکیه، روسیه و چین شد و گفت «مناسبترین گزینه در برابر ائتلاف شر آمریکا و اسرائیل که جهان را به چالش کشیده، اتحاد این سه کشور است؛ اتحادی که با منطق، دیپلماسی، روح سیاست، شرایط جغرافیایی و محیط راهبردی قرن جدید همخوانی دارد.»
پیشینه پرتنش بیتالمقدس
- اسرائیل در سال ۱۹۶۷ بخش شرقی بیتالمقدس را که تحت کنترل اردن بود اشغال کرد و در سال ۱۹۸۰ کل شهر را پایتخت خود اعلام کرد.
- نهادهای اصلی اسرائیل، از جمله ریاستجمهوری، دفتر نخستوزیری و وزارتخانهها در بیتالمقدس قرار دارند.
- این اعلامیه اما در سطح جهانی به رسمیت شناخته نشده است.
- ایالات متحده اولین کشوری بود که سفارت خود را در بیتالمقدس مستقر کرد. در سال ۲۰۱۸، ترامپ رسماً بیتالمقدس را پایتخت اسرائیل اعلام و سفارت را به آنجا منتقل کرد.
- سفارت ترکیه در اسرائیل همچنان در تلآویو است.
فلسطینیان بیتالمقدس شرقی را پایتخت خود میدانند.
طبق توافق صلح اسلو (۱۹۹۳)، وضعیت نهایی بیتالمقدس باید در مراحل بعدی مذاکرات صلح مشخص شود.
حضور همزمان سه دین آسمانی یهودیت، مسیحیت و اسلام به این شهر همواره جایگاه و اهمیت بینالمللی ویژهای بخشیده است.
