بسکتبال زنان ایران؛ صعود دلچسب همراه با خداحافظی کاپیتان ۵۳ ساله

تیم ملی بسکتبال زنان ایران با کسب دو پیروزی ارزشمند در رقابت‌های انتخابی غرب آسیا، جواز حضور در سطح دوم جام آسیا را به دست آورد.

بسکتبال زنان ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل محدودیت‌ها از مسابقات بین‌المللی محروم بود، اما از سال ۱۳۹۶ با پذیرش پوشش اسلامی در فیبا، به رقابت‌های بین‌المللی بازگشت و به رغم کمبود امکانات و ساختار حمایتی ضعیف، با عملکردی قابل توجه صعود کرد و فرصتی برای پیشرفت فنی و رقابت با تیم‌های معتبرتر منطقه‌ای به‌دست آورد.

در نخستین گام رقابت‌های انتخابی غرب آسیا، زنان ملی‌پوش ایرانی با برتری ۶۵ بر ۵۵ مقابل سوریه، گام نخست را قدرتمندانه برداشتند.

این دیدار با نخستین حضور رکسانا برهمن، بازیکن ایرانی-آمریکایی ۲۷ ساله، همراه شد؛ بازیکنی که سابقه حضور در لیگ‌های معتبر یونان و فرانسه را دارد و امسال نیز برای تیم فوجیان در لیگ چین بازی کرده است. برهمن بدون شرکت در اردوهای آماده‌سازی تیم ملی و بدون تمرین قبلی با هم‌تیمی‌هایش، در اولین حضور رسمی خود برای ایران موفق شد ۲۵ امتیاز به دست آورد.

تیم ملی سوریه که سال‌ها به دلیل وضعیت داخلی این کشور از مسابقات بسکتبال زنان دور مانده بود، نتوانست رقیب سرسختی برای ایران باشد. سوریه نیز مانند ایران حدود ۳۵ سال (از ۱۹۸۶ تا ۲۰۲۱) در رقابت‌های بسکتبال زنان غایب بود و پس از بازگشت به مسابقات جام آسیا ۲۰۲۱، به دلیل جنگ داخلی بار دیگر از میادین کنار رفت.

سوریه در این رقابت‌ها رندی براون، ستاره آمریکایی‌تبار خود، را هم در اختیار نداشت. این تیم پیش از آغاز مسابقات، با بحران دیگری هم روبه‌رو شد: دو بازیکن کلیدی تیم، سیدری سلیمان و نورا بشارا، به دلیل انتشار عکس‌هایی در فضای مجازی که در آن پرچم جدید سوریه روی پیراهن‌شان حذف شده بود، از تیم کنار گذاشته شدند. ایمان سلیمان، سرمربی تیم، نیز به دلیل تایید و حمایت از این اقدام، از هدایت تیم ملی سوریه برکنار شد.

رونمایی از نسل تازه بسکتبال زنان برابر اردن

در بازی دوم مقابل اردن امید به نسلی تازه در بسکتبال زنان ایران جان گرفت؛ جایی که دختران ایران با اتکا به تجربه و جوانی، حریف را در خانه خودش با نتیجه ۸۸ بر ۷۰ شکست دادند . در این مسابقه، مهلا عابدی، بازیکن ۲۱ ساله اهل نیشابور، با کسب ۲۲ امتیاز و ۱۵ ریباند، عملکردی فوق‌العاده از خود به نمایش گذاشت.

روکسانا برهمن و نگین رسولی‌پور نیز هر کدام با کسب ۱۹ امتیاز، در کنار فرناز خدامرادی ۲۰ ساله با ۱۶ امتیاز، از دیگر چهره‌های درخشان و تازه‌وارد تیم ایران در این پیروزی ارزشمند بودند.

صعود یا قهرمانی؟

محسن معزی‌پور، دبیر فدراسیون بسکتبال، در حساب اینستاگرامش این صعود را «تاریخ‌ساز» توصیف کرد و برخی رسانه‌های داخلی نیز تیم ملی را «قهرمان غرب آسیا» نامیدند. با این حال، نگاهی به سوابق تیم ملی بسکتبال زنان ایران نشان می‌دهد که این صعود گرچه عملکردی درخشان بود اما نمی‌توان از صفت «تاریخ‌ساز» استفاده کرد.

تیم ایران پیش از این نیز دو بار در سطح دوم جام آسیا حضور داشته است؛ سال ۲۰۲۱ در میان شش تیم در جایگاه ششم قرار گرفت و در سال ۲۰۲۳ با پیروزی برابر مالزی و مغولستان و شکست مقابل اندونزی، از رسیدن به نیمه‌نهایی بازماند.

همچنین فیبا در دوره جدید، ساختار برگزاری مسابقات را تغییر داد و به تبعیت از الگوی اروپا، قاره آسیا را به مناطق شرق، غرب، آسیای میانه و آسیای مرکزی تقسیم کرد. بر این اساس، تایوان از شرق، قزاقستان از آسیای میانه، هند از آسیای مرکزی و ایران از غرب به دسته بالاتر صعود کردند.

در صورتی که رقابت‌های مستقل غرب آسیا برگزار می‌شد، بدون شک تیم ملی لبنان که در سطح یک جام آسیا حضور دارد در این رقابت‌ها شرکت می‌کرد. از این رو، عنوان «قهرمانی غرب آسیا» چندان دقیق نیست و آنچه در عمل رخ داده، صعود ایران به عنوان تیم برتر منطقه غرب سطح دوم جام آسیاست.

پوران عباسی، مربی باسابقه بسکتبال ایران، درباره عملکرد تیم ملی و صعود به سطح دوم جام آسیا به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «تیم سوریه چندان قوی نبود و ما باید این تیم را که چند سال درگیر جنگ بوده، شکست می‌دادیم. تیم اردن هم همواره برابر ما شکست خورده بود. بازیکنان ما از نظر آمادگی بدنی نسبت به بازیکنان سوریه و اردن وضعیت بهتری داشتند و شایسته صعود از میان این سه تیم بودند.»

«ما پیش از این نیز سابقه حضور در دیویژن بی را داشته‌ایم، تنها تفاوت این است که شیوه برگزاری رقابت‌ها تغییر کرده تا تیم‌ها بازی‌های بیشتری انجام دهند. ما قهرمان غرب آسیا نشدیم و معمولاً در این رقابت‌ها اعطای جام و مدال مرسوم نیست، اما احتمالاً به دلیل میزبانی اردن و تصور آنها مبنی بر شانس بالاتر صعود به دلیل امتیاز میزبانی، این تصمیم به صورت شخصی اتخاذ شد.»

پایان دوران پر افتخار یک کاپیتان

ادنا عیسائیان، کاپیتان تیم ملی بسکتبال زنان ایران، پس از پایان مسابقات از تیم ملی خداحافظی کرد. این بازیکن ۵۳ ساله یکی از پیشگامان بسکتبال زنان در ایران است که دو دهه در عرصه بسکتبال فعالیت کرده و نقش مهمی در رشد و توسعه این رشته ایفا کرده است.

خانم عیسائیان که در پست سنتر بازی می‌کند، نخستین بار در سال ۲۰۰۴ به تیم ملی پیوست. او با تیم‌های مختلف بیش از ۱۰ عنوان قهرمانی در کارنامه دارد و یکی از پرافتخارترین زنان بسکتبال ایران به شمار می‌رود.

او در مورد خداحافظی‌اش، گفت: «احساس کردم که هم‌تیمی‌هایم نسبت به گذشته پیشرفت زیادی کرده‌اند و اکنون زمان آن رسیده که راه را برای جوان‌ترها باز کنم. ۱۷ سال کاپیتان تیم ملی بوده‌ام و خوشحالم که اکنون از تیم ملی خداحافظی می‌کنم، زیرا در این مدت تمام تلاشم بر این بود که برای بسکتبال ایران مفید باشم و به جوان‌ترها کمک کنم. البته، من تنها از تیم ملی خداحافظی کردم و همچنان در لیگ برتر بازی خواهم کرد.»

چالش‌های تیم ملی زنان ایران

اگرچه صعود به سطح دوم جام آسیا گامی رو به جلوست، اما کماکان چالش‌های بسیاری پیش روی تیم ایران قرار دارد. رقابت با تیم‌های قدرتمند نیازمند تداوم برنامه‌های آماده‌سازی، برگزاری اردوهای بین‌المللی و حمایت مالی و رسانه‌ای گسترده‌تر است.

بازیکنان ایران برای حضور در انتخابی غرب آسیا تنها یک ماه قبل از مسابقات آنهم فقط با برگزاری یک اردو و دو دیدار تدارکاتی با لبنانی‌ها راهی این رقابت‌ها شدند.

گذشته از کمبود بازی‌های انتخابی، وضعیت سرمربی این تیم نیز با واکنش منتقدان همراه شده است. النی کاپوچیانی، سرمربی یونانی این تیم، در ایران اقامت ندارد و با اینکه گفته شده بود، بازی‌های فینال لیگ برتر زنان را از نزدیک خواهد دید، اما او فروردین به ایران آمد و بدون دیدن یک بازی، اردوی تیم ملی را آغاز کرد.

خط خوردن از تیم ملی به دلیل انتقاد از وضعیت اردو

در حالیکه تیم ملی ایران باید با تمام قوا در مسابقات سطح دوم جام آسیا حاضر شود، بازیکنانی مانند شادی عبدالوند و معصومه اسماعیل‌زاده می‌توانند به قدرتمندتر شدن این تیم کمک کنند.

شادی عبدالوند که ۱۵ سال در اردوهای تیم ملی بوده است، سال ۱۴۰۲ با ورود سرمربی خارجی به تیم ملی دعوت نشد. به نظر می‌رسد که دلیل دورماندن این بازیکن از تیم ملی، اعتراضات قبلی او به کمبود امکانات در اردوها بوده است.

او در مصاحبه با رسانه‌های ایران گفت: «زمان اردوهای سه نفره، ما سر تمرینات آب نداشتیم و شرایط تغذیه به شکلی بود که مجبور می‌شدیم به خانه برویم و آنجا غذا بخوریم. من واقعا دنبال حاشیه برای خودم، تیم ملی و فدراسیون نیستم. بیشتر دنبال این هستم که‌ شان ما حفظ شود.»

بعد از این صحبت‌ها فریده هادوی، مدیر وقت تیم‌های ملی، دعوت نشدن شادی عبدالوند را به دلیل «عدم پاسخگویی» دانست و این بازیکن کماکان از تیم ملی دور مانده است. او سال ۱۳۹۸ در مسابقات سه نفره جام جهانی هلند، در بخش رقابت مهارت‌های انفرادی، مدال برنز گرفت.

پوران عباسی، سرمربی پیشین جوانان ایران، به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «شادی عبدالوند یک فوروارد تند و تیز است و تفاوتی با رکسانا برهمن ندارد. او تنها به شرایط بد اردوها اعتراض کرد و بعد گفتند این الگوی بدی برای جوان‌ترها می‌شود. وقتی معیارها این است دیگر چه توقعی می‌توان از این تیم داشت. اگر شرایط مناسب باشد که کسی بیهوده اعتراض نمی‌کند.»

بحران تدارکات و برنامه‌ریزی مناسب

تیم بسکتبال زنان ایران گرچه بدون تدارکات کافی توانست به مرحله بالاتر صعود کند، اما حضور در سطح دوم جام آسیا نیاز به آماده‌سازی مناسب‌تر دارد. این مسابقات تیر ماه در کشور چین برگزار می‌شود

پوران عباسی گفت: «تدارکات برای تیم مناسب نبوده است. من از لحاظ فنی النی کاپوچیانی، سرمربی تیم را قبول دارم، اما اگر برنامه‌ریزی به همین شکل ادامه یابد، در دیویژن بی موفق نخواهیم شد. ما کمتر از سه ماه برای آماده‌سازی زمان داریم و سرمربی باید در تمرینات حضور مستمر داشته باشد.»

«رئیس فدراسیون باید توجه بیشتری به تیم‌های زنان داشته باشند. نیاز است که اسپانسر برای این تیم‌ پیدا کنند و یک سالن تمرینی ویژه برای آنها در نظر بگیرند تا با تمرینات و اردوهای بیشتر بتوانند عملکرد بهتری داشته باشند. من معتقدم اگر برنامه‌ریزی درستی برای تیم ملی زنان داشته باشیم، بازیکنان ما پتانسیل صعود از سطح دوم را هم دارند.»