گزارش چند نماینده پارلمان بریتانیا در مورد خطر نسل‌کشی هزاره‌ها در افغانستان

یک گزارش تحقیقی تازه در پارلمان بریتانیا در مورد وضعیت اسفبار اقلیت هزاره در افغانستان منتشر شده است که می‌گوید که «در ماه‌های اخیر، شاهد خطر جدی و فزاینده نسل کشی علیه هزاره‌ها بوده‌ایم.»

 گروهی از نمایندگان چند حزبی از هر دو مجلس عوام و اعیان و کارشناسان گزارش تحقیقی خود را در مورد وضعیت هزاره‌های افغانستان روز شنبه سوم سپتامبر منتشر کردند. گزارش با تمرکز بر وضعیت هزاره‌ها در افغانستان از سال ۲۰۲۱ تا کنون نشان می‌دهد که «هزاره‌ها در افغانستان به عنوان یک اقلیت مذهبی و قومی در معرض خطر جدی نسل‌کشی توسط طالبان و شاخه خراسان گروه دولت اسلامی قرار دارند.»

تهیه کنندگان این گزارش می‌گویند یافته‌‎های آنها در راستای کنوانسیون نسل‌کشی سازمان ملل متحد در مورد پیشگیری و مجازات جنایت نسل‌کشی، دولت‌ها را متعهد به حفاظت از هزاره‌ها برای جلوگیری از نسل‌کشی احتمالی آنها می‌سازد.

در گزارش آمده که هنگامی که طالبان در سال ۲۰۲۱ کنترل افغانستان را به دست گرفت، به طور قابل توجهی بر وضعیت هزاره‌ها تأثیر گذاشت و حرکت و تحول ۲۰ ساله آنها از حاشیه‌نشینی و تبعیض به سوی پیشرفت را «معکوس» کرد.

بنا به ارزیابی این تحقیق، بازگشت طالبان به قدرت «اعمال خشونت آمیز وحشیانه علیه هزاره‌ها در سراسر افغانستان و بازگشت وحشت» برای این اقلیت بوده است.

طالبان درباره این گزارش تا کنون واکنشی نشان نداده است اما مقامات طالبان در گفتگوهای خود با نمایندگان جامعه جهانی خود را متعهد به حفاظت از تمام اقلیت‌‎های کشور و حقوق آنها کرده است. مقام‎‌های طالبان در دیدارهای خود با رهبران هزاره و شیعه افغانستان همواره بر تامین امنیت اماکن و مراسم‎ مذهبی از جمله محرم تاکید کرده‎‎‌اند.

لرد آلتون از لیورپول، از مجلس اعیان بریتانیا، عضو تحقیق هزاره‌ها و حامی «ائتلاف در واکنش به نسل کشی»، در بیانیه‌ای که به مناسبت نشر این گزارش منتشر کرده است، می‌گوید: «در ماه‌های اخیر، ما شاهد خطر جدی و فزاینده نسل کشی علیه هزاره‌ها بوده ایم. ضروری است که قبل از اینکه خیلی دیر شود برای محافظت از این جامعه آسیب پذیر اقدام کنیم.»

لرد آلتون افزوده که «فوریت است که برای حفاظت از این جامعه آسیب‌پذیر مورد هدف قرار گرفته اقدام شود پیش از آن‌که خیلی دیر شود. وضعیت وخیم‌تری و بدتری پیش‌روی هزاره‌های افغانستان خواهد بود اگر جنایات انجام شده علیه هزاره‌ها با انفعال و مصونیت برخورد شوند. ما طبق کنوانسیون نسل کشی وظایفی داریم و زمان آن فرا رسیده که به آنها عمل کنیم.»

بارونس هلنا کندی، عضو دیگر این تحقیق که مدیر مؤسسه حقوق بشر انجمن بین المللی وکلای دادگستری و حامی «ائتلاف برای واکنش به نسل کشی» است نیز در این بیانیه افزوده است که «تشدید خصومت‌ها و حملات علیه هزاره ها در افغانستان نیازمند واکنش فوری است.»

بارونس کندی می‌گوید: «ما نمی‌توانیم به طالبان و داعش اجازه دهیم که برای نابودی هزاره‌ها در این کشور، آنها را مورد هدف (حملات) قرار دهند - نمی‌توانیم اگر هیچ توجهی به وعده‌هایی داشته باشیم که زمانی، برای جلوگیری و مجازات جنایت نسل‌کشی می‌دادیم.»

 این گزارش به دولت در بریتانیا، آمریکا، کانادا، هلند و همچنین نمایندگان سازمان ملل و محکمه جزایی بین المللی ارائه شده است.

گزارش چه می‎‎‌گوید؟

در نیمه اول سال ۲۰۲۲ براثر حملات هدفمند از جمله انفجار بمب‌ در مدارس، مساجد و مراکز دیگر هزاره‌ها، صدها نفر از اعضای جامعه هزاره افغانستان کشته و شمار زیادی زخمی شدند.

در حالی که این گزارش در آگوست ۲۰۲۲ نهایی می‌شد، شاخه خراسان گروه دولت اسلامی (داعش) مسئولیت چندین حمله را بر عهده گرفت که تنها طی چند روز منجر به کشته شدن بیش از ۱۲۰ نفر شد.

در حالی که مشکل «رفتار با هزاره‌ها در افغانستان یک موضوع دیرینه» است، تسلط طالبان بر افغانستان تهدیدی دوباره برای جامعه هزاره به شمار می‌رود. به همین دلیل، این گزارش بر وضعیت جامعه از آگوست سال ۲۰۲۱ (و در طی مدت یکسال تسلط طابان بر افغانستان) تمرکز کرده است.

پس از انفجار ۸ مه در مدرسه کابل را که منجر به کشته شدن ۹۰ دانش آموز شد، که بیشتر آنها از جامعه هزاره بودند، سازمان «دیده‌بان نسل کشی» یک هشدار اضطراری خطر نسل کشی و هدف قرار دادن هزاره‌های شیعه در افغانستان را صادر کرد.

این سازمان گفت که «اگرچه طالبان وداعش هیچ یک مسئولیت این حمله را برعهده نگرفتند، چنین هدف قرار دادن اقلیت مذهبی هزاره نشانه‌ای از این است که نسل کشی نزدیک است.»

در مجموع، بین ۱ ژانویه تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، یوناما ۲۰ رویداد را با هدف قرار دادن شیعیان و هزاره‌ها را ثبت کرد که منجر به تلفات ۵۰۰ غیرنظامی (۱۴۳ کشته و ۳۵۷ زخمی) شد.

در ۲۱ اوت ۲۰۲۱، عفو بین‌الملل گزارشی را منتشر کرد که کشتار جمعی هزاره‌ها توسط طالبان را روشن می‌کرد. این گزارش بر اساس مصاحبه با ۲۵ شاهد عینی و بررسی شواهد عکاسی پس از قتل در روستای مندرخت ولایت غزنی افغانستان تهیه شده بود.

در ۸ اکتبر ۲۰۲۱، در انفجار یک بمبگذار انتحاری داعش در مسجد هزاره‌ها در گذر سیدآباد قندوز ۱۵۱ غیرنظامی کشته و بیش از ۲۰۰ نفر زخمی شدند.

در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۱، داعش بمبی در مسجد بی‌بی فاطمه در قندهار منفجر کرد که در نتیجه آن ۶۳ نفر کشته و ۹۰ نفر دیگر زخمی شدند.

پس از این حملات، داعش بیانیه‌ای صادر کرد و گفت که شیعیان را در خانه و مراکزشان از هر نظر هدف قرار خواهد داد، «از سلاخی تا تکه پاره کردن اعضای بدنشان... و اخبار حملات [داعش] در مساجد [شیعیان] و مجالس آنها از بغداد تا خراسان بر کسی پوشیده نیست.»

در نوامبر و دسامبر ۲۰۲۱، سلسله حملات دیگری توسط داعش، هزاره‌ها را در کابل هدف قرار داد. شبکه تحلیلگران افغانستان، یک سازمان مستقل غیرانتفاعی تحقیقاتی گزارش داد که «سه انفجار در غرب کابل» در ۱۰ دسامبر رخ داده است.

در ۱۹ آوریل ۲۰۲۲، انفجارهای متعدد یک دبیرستان پسرانه و نزدیک یک مرکز آموزشی به نام ممتاز را که هر دو در منطقه دشت برچی کابل واقع شده‌اند، هدف قرار دادند که ۶ کشته و دستکم ۱۱ زخمی برجای گذاشت. هیچ گروهی مسئولیت آن را بر عهده نگرفت.

در ۲۱ آوریل ۲۰۲۲، داعش مسئولیت انفجار در یک مسجد شیعیان هزاره در مزارشریف را برعهده گرفت که دست کم ۱۰کشته برجای گذاشت.

در ۲۸ آوریل، داعش مسئولیت دو انفجار دوگانه در مزارشریف را بر عهده گرفت که در آن دستکم ۹ نفر کشته و ۱۳ نفر دیگر زخمی شدند.

دیده‌بان حقوق بشر بنا به بیانیه‌های شاخه خراسان گروه داعش گفته که «حملات جنایتکارانه آنها منعکس کننده یک سیاست عمدی است.»

در ژانویه ۲۰۲۲، دفتر پشتیبانی پناهندگی اروپا (ای‌آی‌اس‌او)، یکی از آژانس‌های اتحادیه اروپا، گزارشی را درباره وضعیت آسیب‌پذیری هزاره‌های افغانستان، به ویژه پس از تسلط طالبان منتشر کرد.

در ژانویه ۲۰۲۲، یک کمیته منتخب مجلس اعیان بریتانیا در گزارشی در مورد افغانستان گفت که «هزاره‌ها سابقه طولانی در رنج آزار و اذیت دولتی به دلایل قومی و فرقه‌ای دارند»، و اقلیت شیعه هزاره «به طور مرتب در معرض کشتار هدفمند، خشونت و تبعیض بر اساس هویت قومی و مذهبی خود قرار گرفته‌اند».

در این گزارش نتیجه‌گیری شد که پاسخ حکومت افغانستان و جامعه بین‌المللی «عمدتاً ناکافی بوده یا به‌کلی مفقود شده است».

در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۲ وزارت کشور بریتانیا در به بروزرسانی پالیسی خود در مورد افغانستان نوشت که تحت حکومت طالبان، اقلیت‌های قومی و مذهبی به ویژه هزاره‌ها در معرض خطرند.

بنا به گزارش وزارت خارجه آمریکا، در ۳۱ اوت ۲۰۲۱، جنگجویان طالبان ۱۳، هزاره شیعه را در ولایت دایکندی کشتند. طالبان این ادعا را رد کرد. گزارش نتیجه‌ گیری کرده که «به دلیل انفعال و مصونیت از مجازات عاملان این حملات به هزاره‌ها، انتظار حملات بیشتری در آینده می‌رود و این روند احتمالا ادامه خواهد یافت.»

گزارش نتیجه‌گیری کرده که «به دلیل انفعال و مصونیت از مجازات عاملان حمله به هزاره‌ها، انتظار حملات بیشتری در آینده می‌رود و این روند احتمالا ادامه خواهد یافت.»

بنابراین، در راستای تعهدات بین المللی مطابق با کنوانسیون نسل کشی، نیاز مبرمی به حمایت از این جامعه وجود دارد.

این گروه گفته که به تحقیق در مورد هزاره‌های پاکستان نیز پرداخته است که قرار است در ماه‌های آینده گزارش آن منتشر شود.

گروه تحقیق هزاره‌‎ها در پارلمان بریتانیا چیست؟

پنج عضو پارلمان بریتانیا و شماری از کارشناسان این گزارش تحقیقی را تهیه کرده‎‎‌اند که شامل دوره یک ساله از آگوست ۲۰۲۱ که طالبان در افغانستان قدرت را به دست گرفت تا آگوست ۲۰۲۲ را در بر می‎‎‌گیرد.

لرد آلتون و بارونس کندی از مجلس اعیان بریتانیا، پل بریستو نماینده حزب محافظه کار از منطقه پیتربورو و کریس لاو، نماینده حزب ملی اسکاتلند از داندی‌وست و براندن اوهارا، نماینده حزب ملی اسکاتلند از منطقه آرگیل و بوت در تهیه این گزارش شرکت داشته‎‌اند.

این گزارش «غیررسمی» از گروه تحقیق بین حزبی در پارلمان بریتانیا در مورد هزاره‎‌ها است، که گفته‌اند اهداف ذیل را دنبال می‎‎‌کنند: