فعالان حقوق بشری و خانواده‌های اعدام شدگان: نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی خانواده‌ها را به خاوران راه ندادند

فعالان حقوق بشری و خانواده‌های اعدام شدگان سال ۱۳۶۷ در ایران می‌گویند که دیروز، جمعه دوم شهریور، نیروهای امنیتی از ورود خانواده‌های دادخواه زندانیان سیاسی به گورستان خاوران جلوگیری کردند.

ممانعت از حضور خانواده‌های زندانیان چپ اعدام شده در قبرستان خاوران و جلوگیری از دسترسی خانوادها به این محل سابقه طولانی دارد.

منصوره بهکیش، یکی از مادرانی که فرزندش در خاوران به خاک سپرده شده، درصفحه اینستاگرامش نوشته است که دیروز(جمعه) تعداد بیشتری از خانواده‌ها در سی‌وششمین سالگرد کشته شدگان به خاوران رفتند تا یاد زندانیان سياسی که در تابستان ۶۷ «کشته و سر به نیست شدند» را گرامی بدارند.

او در ادامه نوشته که «خانواده‌های خاوران با در بسته خاوران و ممنوعیت و اذیت و آزار گماشتگان‌شان در خاوران و ماموران انتظامی روبرو شدند.»

به نوشته او دیروز جمعه حدود «صد نفر» از خانواده کشته‌شدگان خاوران در این محل حضور یافته بودند.

خبرگزاری حقوق بشری هرانا هم گزارش داده: «روز جمعه هنگامی که خانواده ها قصد داشتند برای گلباران مزار عزیزانشان وارد گورستان خاوران شوند، با ممانعت نیروهای امنیتی مواجه شدند. نهایتا خانواده‌های بازماندگان ناچار به گذاشتن گل‌ ها و عکس‌ های عزیزان خود پشت درهای بسته گورستان شدند.»

کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی هم گزارش داده که تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که نیروهای امنیتی به سرعت گل‌ها و عکس‌های خانواده‌ها را از این محل جمع‌آوری کرده‌اند.

خانواده‌های دادخواه هر سال دو بار، جمعه اول شهریور در سالگرد اعدام‌ها و آخرین جمعه سال برای یادبود زندانیان اعدام شده در خاوران جمع می‌شوند.

خاوران محل دفن مخفیانه و دسته‌جمعی زندانیان سیاسی اعدام شده در سال ۱۳۶۷ است، حکومت جمهوری اسلامی بارها تلاش کرده این محل را تخریب کند یا تغییر کاربری دهد.

حفر قبرهای جدید، دیوارکشی بتنی، خاک‌برداری و به آتش کشیدن محوطه قبرهای دسته‌جمعی از جمله مواردی است که طی سال‌های گذشته جمهوری اسلامی از طریق آنها سعی داشته چهره خاوران را تغییر بدهد.

اما حکومت ایران به‌طور مشخص از سال ۱۴۰۰ در قطعه نزدیک به گورهای دسته جمعی زندانیان سیاسی چپ، شهروندان بهایی را به خاک سپرده است.

خاوران کجاست؟

مرداد و شهریور ۱۳۶۷ (ژوئیه تا سپتامبر ۱۹۸۸)، هزاران زندانی سیاسی با «حکم» آیت‌الله خمینی، بنیان‌گذار و رهبر جمهوری اسلامی، پس از اعدام‌های گروهی، مخفیانه در قبرهای دسته‌جمعی دفن شدند.

خانواده‌های اعدامیان همان موقع قبرهای دسته‌ جمعی در خاوران پیدا کردند و از آنها عکس گرفتند.

تعداد دقیق کشته‌شدگان نامعلوم مانده است اما، بنا به برآوردهای سازمان‌های حقوق بشری و سیاسی، به حدود ۵ هزار نفر می‌رسد. از این میان، مشخص نیست چه تعداد از این کشته‌شدگان در خاوران مدفون شده‌اند.

گمان می‌رود اغلب مدفون‌شدگان گورهای دسته‌جمعی خاوران زندانیان سیاسی چپ هستند که در زندان اوین و گوهر دشت اعدام شدند.

گورستان خاوران در جنوب شرق تهران واقع شده‌ است و در آن، علاوه بر قبرهای دسته‌جمعی زندانیان سیاسی اعدام شده در سال ۱۳۶۷، قبرهای انفرادی متعلق به مخالفان سیاسی اعدام شده در اوایل دهه ۶۰ هم قرار دارد. گورستان «گلستان جاوید» متعلق به اقلیت بهایی هم در مجاورت آن است.