کابینه لبنان از طرح ارتش برای خلع سلاح حزب‌الله استقبال کرد

کابینه لبنان پس از نشست امروز از طرح ارتش برای خلع سلاح حزب‌الله استقبال و اعلام کرد که ارتش اجرای آن را آغاز خواهد کرد؛ بدون آنکه زمانی برای اجرا تعیین شود و در عین حال هشدار داد که توانایی‌های ارتش محدود است.

پاول مورکوس، وزیر اطلاع رسانی لبنان پس از جلسه دولت در روز جمعه اعلام کرد ارتش لبنان اجرای طرح خلع سلاح حزب‌الله را آغاز خواهد کرد. او در گفت‌وگو با خبرنگاران پس از جلسه امروز دولت گفت: «ارتش اجرای طرح (خلع سلاح حزب‌الله) را آغاز خواهد کرد، اما بر اساس امکانات موجود که از نظر لجستیکی، مادی و نیروی انسانی محدود هستند.» آقای مورکوس افزود دولت تصمیم گرفته جزئیات این طرح ارتش را «محرمانه» نگه دارد.

کابینه لبنان روز جمعه به مدت سه ساعت تشکیل جلسه داد تا طرح ارتش برای خلع سلاح حزب‌الله را بررسی کند. از بیروت گزارش شده که همه پنج وزیر شیعه، کابینه لبنان را به نشانه اعتراض ترک کردند. طرح دولت لبنان برای خلع‌ سلاح حزب‌الله با مخالفت این گروه مورد حمایت ایران روبرو شده است . حزب الله دولت لبنان را متهم کرده است که بازیچه دست اسرائیل و آمریکا شده است.

نفیسه کوهنورد،‌ خبرنگار ارشد خاورمیانه بی‌بی‌سی، در بیروت می‌گوید چهار نفر از این وزرا، وزیرانی هستند که حزب‌الله و جنبش امل انتخاب کرده بودند. اما وزیر پنجم فادی مکی، مستقل به‌حساب می‌آمد و حتی گفته شده بود که در زمان تشکیل دولت نخست وزیر لبنان او را انتخاب کرده بود تا در زمان‌های بحرانی این چنینی و در صورت خروج وزیران منتخب حزب‌الله و امل از جلسات دولت، دست کم یک نفر به «نمایندگی از شیعیان لبنان» در دولت حاضر باشد.

آقای مکی پیش از شروع جلسه امروز به رسانه‌های لبنانی گفته بود که مشتاق شنیدن طرح ارتش است اما حالا تلویزیون‌ها صحبت از احتمال استعفای او از دولت می‌کنند.

خبرنگار ما می‌گوید بعضی اینجا خروج وزرای شیعه از این جلسه را مقدمه‌ای برای بالاگرفتن تنش و حتی خروج این وزیران از دولت می‌دانند. چیزی که مقامات حزب‌الله ‌‌ و جنبش امل بطور تلویحی تهدید کرده بودند.

دولت لبنان تحت فشار شدید آمریکا و از بیم تشدید حملات اسرائیل،‌ ماه پیش به ارتش مأموریت داد که تا پایان سال جاری میلادی طرحی را برای خلع سلاح شبه‌نظامیان حزب‌الله تدوین کند.

نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، از ارتش خواسته بود طرحی تهیه کند که طبق آن فقط نیروهای امنیتی دولتی مسلح باشند.

حزب‌الله روز چهارشنبه بار دیگر مخالفت خود را با این تصمیم دولت تکرار کرد و نمایندگان این گروه در مجلس از مقامات دولت خواستند تا «تصمیم غیرمیهن‌پرستانه خود را لغو کنند.»

دولت لبنان می‌گوید که خلع سلاح حزب‌الله بخشی از توافق آتش‌بسی است که حدود ۹ ماه پیش با میانجیگری آمریکا میان حزب الله و اسرائیل حاصل شد.

فشار ایالات متحده و رقبای داخلی حزب‌الله بر این گروه برای زمین گذاشتن سلاح‌، پس از جنگ سال گذشته با اسرائیل افزایش یافت؛ جنگی که به کشته شدن برخی از رهبران ارشد حزب‌الله، هزاران نیرو و نابودی بخش بزرگی از زرادخانه موشکی این گروه انجامید.

جلسه کابینه لبنان، امروز،‌ جمعه ۵ سپتامبر/۱۴شهریورماه در حالی برگزار شد که حملات هوایی اسرائیل به جنوب لبنان در دو روز گذشته شدت گرفته است؛ طبق گزارش وزارت بهداشت لبنان و خبرگزاری دولتی این کشور دست‌کم ۵ نفر در این حملات کشته شدند.

پیشتر «الاخبار»، روزنامه لبنانی طرفدار حزب‌الله، احتمال داده بود که وزرای عضو حزب‌الله و جنبش امل در جلسه بحث درباره طرح ارتش شرکت نکنند.

در ماه‌های اخیر نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان و‌ رهبر جنبش امل، به عنوان رایزن و مذاکره‌کننده از جانب حزب‌الله، پیگیری بحث خلع سلاح را با جوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان بر عهده داشته است.

یکشنبه گذشته نبیه بری برای جلوگیری از ایجاد تنش خواستار «گفتگوی مسالمت‌آمیز و مبتنی بر توافق جمعی» دراین‌باره شد.

پیشتر نواف سلام،‌ نخست‌وزیر لبنان، گفته بود که «مسیر انحصار سلاح به ارتش،‌ گسترش اقتدار دولتی و منحصر کردن تصمیمات مهم درباره جنگ و صلح (به دولت)،‌ راهی است که آغاز شده و راه برگستی از آن وجود ندارد.»

حزب‌الله که از حمایت کامل ایران برخوردار بوده است،‌ پیش از آخرین جنگ خود با اسرائیل، قدرتمندترین نیروی سیاسی در لبنان بود که می‌توانست دولت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و حتی کارشان را مختل کند.

خبرگزاری فرانسه می‌گوید که از آن زمان، موازنه قدرت در لبنان تغییر کرده است و حزب‌الله به دلیل جنگ،‌ کشته شدن حسن نصرالله، رهبر مشهور آن، و همچنین سرنگونی متحدش بشار اسد در سوریه به شدت ضعیف شده است.

نعیم قاسم که در پی کشته شدن حسن نصرالله، رهبری حزب‌الله را برعهده گرفته است،‌ دولت لبنان را متهم کرد که با اعمال فشار برای خلع سلاح حزب‌الله،‌ «تسلیم» اسرائیل شده است.

او در یک سخنرانی در مورد خطر «جنگ داخلی» در لبنان هشدار داده و دولت لبنان را مسئول هر نوع درگیری خوانده بود؛ هرچند گفته بود که حزب الله و متحدش جنبش امل «فعلا طرح تظاهرات خیابانی را به تعویق انداخته است» تا به دولت لبنان فرصت مذاکره دهد.

او حتی تهدید کرده بود که هر تظاهراتی که برگزار شود،‌ می‌تواند دامن سفارت آمریکا در لبنان را بگیرد و گفتهبود که در صورت مقابله دولت لبنان با حزب‌الله، دیگر «زندگی در لبنان وجود نخواهد داشت.»

تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح حزب الله با واکنش منفی و مخالفت مقامات ایرانی هم روبرو شد. اظهارنظرهای چند مقام ایرانی، اعتراض رسمی وزارت خارجه لبنان را به دنبال داشت. وزارت خارجه لبنان در یک بیانیه با لحنی تند از مقام‌های ایران خواست به جای «مداخله در امور لبنان» به خواسته‌های مردم خودشان توجه کنند.

همزمان با بالاگرفتن تنش لفظی،‌ جوزف عون، رئیس جمهور لبنان، در دیدار با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در بیروت هرگونه دخالت در امور داخلی این کشور از سوی «هر گروهی» را غیرقابل قبول خوانده بود و تاکید کرده بود که هیچ گروهی در لبنان اجازه حمل سلاح یا تکیه بر حمایت خارجی را ندارد.

او گفته بود که کشورش از همکاری با ایران استقبال می‌کند، اما تنها در چارچوب حاکمیت ملی و احترام متقابل. رئیس‌جمهور لبنان در این دیدار لحن اخیر بعضی از مقام‌های ایرانی را سودمند ندانست و بار دیگر تأکید کرده بود که دولت لبنان و نیروهای مسلح آن منحصرا مسئول حفاظت از همه شهروندان خود هستند.

نفیسه کوهنورد، خبرنگار ارشد خاورمیانه بی‌بی‌سی، بیروت

ديشب یک بار ديگر گروهى از هواداران حزب‌الله سوار بر موتورهایشان در حالی که پرچم این گروه و عکس‌های حسن نصرالله را در دست داشتند، به خیابان‌های حومه جنوبی بیروت، ضاحیه، سرازیر شدند تا به گفته به خودشان از «سلاح مقاومت» حمایت کنند.

در ورودی‌های اصلی این منطقه مثل چند هفته گذشته خودروهای زرهی ارتش لبنان مستقر شده بودند. ظاهرا برای جلوگیری از خروج دسته‌های طرفدار حزب‌الله از ضاحیه و رفتن آنها به مناطقی که امکان درگیری با مخالفان این گروه وجود دارد.

امروز اما رودولف هیکل، فرمانده ارتش به درخواست دولت لبنان قرار است طرح و جدول زمان‌بندی شده‌ای را برای خلع سلاح حزب‌الله به کابینه ارائه دهد. آمریکا اصرار دارد که این کار باید ظرف حداکثر سه ماه صورت گیرد اما اطلاعاتی که به رسانه‌های لبنانی درز کرده حاکی از آن است که ژنرال هیکل طرحی ۱۵ماهه را با خود به نشست دولت می‌برد و حتی ظاهرا این ۱۵ماه به معنای پایان روند خلع سلاح نخواهد بود بلکه در این ۱۵ ماه قرار است مرحله به مرحله امکان جمع آوری سلاح از مناطق مختلف بررسی و اجرا شود.

منابعی به روزنامه النهار گفته‌اند که عملا ارتش خود را ملزم و متعهد به یک برهه زمانی محدود نخواهد کرد و دست و پنجه نرم کردن با هر نوع ضرب‌الاجلی را به سیاستمداران کشور محول خواهد کرد.

اگر این اطلاعات درست باشد به نظر خود این طرح ارتش می‌تواند نتیجه رایزنی‌های سیاسی پشت پرده برای پایین آوردن تنش و آرام کردن حزب الله باشد. بسیاری اینجا معتقدند که اگر خلع سلاح این گروه آن طور که آمریکایی‌ها و ظاهرا عربستان سعودی می‌خواهند در چشم بهم زدنی انجام شود، ارتش را در شرایط بسیار دشوار و حتی خطرناکی قرار خواهد داد. از این منظر چنین روندی نه فقط به رویارویی ارتش و حزب‌الله منجر خواهد شد که حتی در مقیاسی وسیع‌تر به معنای مقابله با بخش بزرگی از جامعه شیعه این کشور خواهد بود و چه بسا ارتش را به تجزیه و چند دستگی خواهد کشاند.

با این حال عرصه هر روز هم برای دولت لبنان و هم حزب‌الله تنگ‌تر می‌شود. حزب‌الله بارها گفته است که سلاح زمین نخواهد گذاشت و به تعبیر نعیم قاسم دبیر کل این گروه «روحش را تسلیم نخواهد کرد.»

از آن طرف اما لحن هیات‌های آمریکایی که در هفته‌های اخیر به بیروت سفر کرده‌اند در این باره تندتر و تندتر شده. سناتور لیندزی گراهام که هفته پیش همراه تام باراک نماینده واشنگتن در امور لبنان به بیروت آمده بود به وضوح از «راه حل دوم» و استفاده از زور برای خلع سلاح حزب‌الله صحبت کرد و گفت که به نفع آمریکاست که مطمئن شود ارتش لبنان در این کار موفق خواهد شد. او درباره پیش‌شرط خروج ارتش اسرائیل از پنج نقطه تحت اشغالش در جنوب لبنان که بارها توسط جنبش امل و حزب الله تکرار شده، هم گفت که اول حزب‌الله باید خلع سلاح شود و بعدا به این موضوع پرداخته شود.

منابع نزدیک به دولت به رسانه‌ها گفته‌اند که آمریکایی‌ها تهدید کردند که اگر خلع سلاح این گروه تا پایان سال جاری میلادی به سرانجام نرسد، کسی جلودار اسرائیل نخواهد بود و جت‌های اسرائیلی ممکن است دست کم ۱۲۰ نقطه در این کشور را همزمان بمباران کنند.

اعضای هیات آمریکایی همچنین گفته‌اند که در صورت ناتوانی ارتش لبنان از اجرای این طرح، همه کمک‌ها به این ارتش هم متوقف خواهد شد. هر روز که می‌گذرد به نظر راه‌های خروج از این تنگنا هم برای حزب‌الله ‌و هم دولت و ارتش لبنان کمتر و کمتر می‌شود اما ممکن است طرح امروز ارتش دست کم مدتی برای همه طرف‌ها زمان بخرد.

هرچند در طرف دیگر دولت آقای نتانیاهو قرار گرفته که تا کنون نشان داده که از هیچ فرصتی برای ادامه یا تشدید جنگ نگذشته است. جنوب لبنان به رغم گذشت حدود یک سال از آتش‌بس همچنان منطقه جنگی است و سایه جنگی بزرگ‌تر بر سر لبنان سنگینی می‌کند.