جنگ غزه؛ آیا بریتانیا به اسرائیل اسلحه می‌فروشد؟

دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، رویکرد اسرائیل در غزه را محکوم کرده و گفته است که اگر دولت اسرائیل نحوه پیش‌برد جنگ در نوار غزه را تغییر ندهد، ممکن است بریتانیا «در هفته‌های آینده دست به اقدامات بیشتری بزند.»

او از اینکه «جامعه بین‌المللی نتوانسته است این جنگ را به پایان برساند» ابراز نارضایی کرد و گفت که از کشته شدن فلسطینی‌ها در مراکز امدادرسانی توسط نیروهای اسرائیلی در روزهای اخیر «منزجر» شده است.

از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل در غزه پس از حملات حماس در ۷ اکتبر، موضوع کمک‌های بریتانیا توجه فراوانی به خود جلب کرده است. بخش بزرگی از سلاح‌های مورد استفاده ارتش اسرائیل در حملات به نوار غزه توسط کشورهای غربی ساخته یا فروخته شده است.

اما اطلاعات مربوط به میزان حمایت نظامی بریتانیا از اسرائیل اغلب نامشخص یا طبقه‌بندی شده باقی مانده است و برخی از نمایندگان مجلس خواستار تفحص عمومی در مورد میزان این کمک‌ها شده‌اند.

بریتانیا به اسرائیل سلاح می‌دهد؟

بریتانیا از تأمین‌کنندگان اصلی سلاح اسرائیل نیست. آمریکا با فاصله بزرگی از کشورهای دیگر بزرگترین فروشنده تسلیحات به اسرائیل است و در ایجاد یکی از پیشرفته‌ترین ارتش‌های جهان به آن کشور کمک می‌کند. پس از آمریکا، آلمان و ایتالیا فروشندگان بزرگ اسلحه به اسرائیل هستند.

از سال ۲۰۱۵، بریتانیا مجوز صادرات سلاح به اسرائیل به ارزش بیش از ۵۰۰ میلیون پوند (۶۷۶/۴ میلیون دلار) را تایید کرده است. به گزارش گروه کارزار علیه تجارت اسلحه (CAAT)، صادرات اسلحه از بریتانیا به اسرائیل در سال ۲۰۱۸ به اوج خود رسید.

با این حال، توجه به حمایت تسلیحاتی بریتانیا از اسرائیل عمدتا بر قطعات ساخته شده در بریتانیا برای جت اف-۳۵ متمرکز شده است. اسرائیل از این جنگنده چند منظوره پیشرفته، به طور گسترده برای عملیات در غزه استفاده کرده است.

بریتانیا بین ۱۳ تا ۱۵ درصد از قطعات این جت، از جمله صندلی‌های پرتاب، بدنه عقب، سیستم‌های رهگیری فعال، لیزرهای هدف‌گیری و کابل‌های رهاسازی سلاح را تامین می‌کند.

پس از به قدرت رسیدن حزب کارگر بریتانیا در سال گذشته، این حزب ۳۰ مورد از ۳۵۰ مجوز صادرات اسلحه را به حالت تعلیق درآورد که شامل تجهیزاتی مانند قطعات جت‌های جنگنده، هلیکوپترها و پهپادها می‌شد.

هر شرکت بریتانیایی که بخواهد به خارج از کشور اسلحه بفروشد، باید درخواست مجوز صدورد دهد و دولت در آن زمان اعلام کرد که «خطر روشنی» وجود دارد که استفاده از این تجهیزات موجب نقض جدی قوانین بین‌المللی شوند.

اما نکته مهم این است که قطعات اف-۳۵ شامل ممنوعیت صادرات نمی‌شوند. دولت اعلام کرد که نمی‌تواند مانع از دستیابی اسرائیل به این قطعات شود، زیرا این قطعات به عنوان بخشی از یک برنامه جهانی به مراکز تولیدی در خارج از کشور - و نه مستقیما اسرائیل - ارسال می‌شوند.

آنا استاوریاناکیس، کارشناس صادرات تسلیحات بریتانیا، تصمیم دولت برای اعطای این معافیت را «یک راه گریز بزرگ» توصیف کرد.

او به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفت: «قطعات ساخت بریتانیا برای اف-۳۵ عمدتاً به آمریکا می‌رود و در آنجا در جت‌هایی به کار گرفته می‌شوند که به مقصد اسرائیل ارسال می‌شوند.»

او می‌گوید از آنجا که کاخ سفید «نمی‌خواهد حمایت از اسرائیل را متوقف کند»، ممنوعیت‌های صادراتی بریتانیا در این زمینه اثربخشی محدودی داشته‌اند.

بریتانیا همچنین در توسعه پهپاد هرمس که به طور گسترده در غزه مورد استفاده قرار گرفته است، مشارکت داشته است. در حالی که نسخه بریتانیایی این پرنده، به نام واچ‌کیپر ۴۵۰، غیرمسلح است، پهپاد هرمس ساخت اسرائیل می‌تواند به موشک‌های اسپایک مسلح شود و طبق گزارش‌ها در حمله‌ای که پارسال منجر به کشته شدن هفت امدادگر گروه«ورلد سنترال کیچن» شد، این نوع پهپاد مورد استفاده قرار گرفت.

دشوار بتوان گفت که بریتانیا با مجوزهای همچنان معتبر چه اقلامی را به اسرائیل صادر می‌کند. دیوید لمی، وزیر خارجه، پارسال گفت که این «ممنوعیت کلی یا تحریم تسلیحاتی» نیست و همچنان ضروری است که اسرائیل بتواند از خود در برابر حمله دیگران دفاع کند.

طبق اعلام وزارت تجارت و بازرگانی بریتانیا، ۱۶۱ مورد از مجوزهای موجود مربوط به اقلام عملیاتی است.

گزارش پارلمان بریتانیا حاکی از آن است که مجوزهای باقی‌مانده می‌تواند شامل اقلامی مانند «هواپیماهای آموزشی و تجهیزات دریایی و اقلام دو منظوره برای استفاده غیرنظامی در تجهیزات مخابراتی و داده‌ها» باشد.

بریتانیا اطلاعاتی را با اسرائیل به اشتراک گذاشته است؟

میزان اشتراک‌گذاری اطلاعات بین بریتانیا و اسرائیل از زمان حملات ۷ اکتبر مشخص نیست. دولت بریتانیا «همکاری دفاعی» طولانی‌مدتی با اسرائیل دارد که به گفته مقام‌های نظامی، «آموزش، تمرین مشترک و توسعه توانمندی» را شامل می‌شود.

از دسامبر ۲۰۲۳، نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا صدها پرواز تجسسی بر فراز غزه انجام داده است که طبق گزارش‌ها، در آنها از هواپیماهای تجسسی شدو آر۱ مستقر در پایگاه نیروی هوایی سلطنتی در آکروتیری در قبرس استفاده شده است. قبرس فاصله کوتاهی با اسرائیل دارد.

لمی در مصاحبه‌ای در روز دوشنبه گفت که پروازهای نیروی هوایی سلطنتی بر فراز غزه شامل به اشتراک‌گذاری هیچگونه اطلاعات نظامی با ارتش اسرائیل نبوده است: «کمک دولت بریتانیا به ادامه این جنگ در غزه کاملا اشتباه خواهد بود. ما این کار را نمی‌کنیم.»

سال ۲۰۲۳، بریتانیا گفت که برخی از پهپادهای «غیرمسلح» این کشور که بر فراز نوار غزه در حال پرواز بودند، به جستجو برای یافتن گروگان‌های اسرائیلی کمک می‌کردند. هنوز ۵۰ اسرائیلی در اسارت حماس هستند که گمان می‌رود تنها ۲۰ نفر از آنها زنده باشند.

لوک پولارد، معاون وزیر دفاع در امور نیروهای مسلح، آوریل ۲۰۲۵ دوباره این موضع را تایید کرد و به نمایندگان مجلس گفت که پروازهای پهپادی بریتانیا بر فراز غزه «منحصرا با هدف یافتن گروگان‌ها» انجام می‌شود.

وزارت دفاع بریتانیا از اظهار نظر در مورد اینکه آیا هواپیماهای اسرائیلی به پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در قبرس دسترسی دارند یا نه، خودداری کرده است. اما بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی پس از گزارش‌های منتشر شده در رسانه مستقل دراپ‌سایت، توانست حضور هواپیماهای نیروی هوایی اسرائیل در حریم هوایی بریتانیا در طول سال گذشته را تشخیص دهد.

تعدادی هواپیمای سوخت‌رسانی از نوع رییم در سایت‌های تخصصی ردیابی پرواز بر فراز پایگاه‌های نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در بریزنورتون و فیرفورد ظاهر شدند.

سخنگوی وزارت دفاع به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفت: «این یک رویه جاری است که به طور معمول درخواست‌ دسترسی تعداد محدودی از هواپیماهای کشورهای متحد و شرکای خود به پایگاه‌های هوایی در بریتانیا را تایید کنیم.»

«ما نمی‌توانیم در مورد تحرکات یا عملیات‌ هواپیماهای نظامی کشورهای خارجی اظهار نظر کنیم یا اطلاعاتی ارائه دهیم.»

نیروهای اسرائیلی در بریتانیا آموزش می‌بینند؟

بریتانیا اغلب دوره‌های آموزشی را برای اعضای ارتش‌های کشورهای متحد خود برگزار می‌کند که بسیاری از آنها بر جنبه‌های رهبری، تدارکات و عملیات سایبری تمرکز دارند. به عنوان مثال، هزاران سرباز اوکراینی از زمان آغاز تهاجم تمام عیار روسیه در سال ۲۰۲۲ برای آموزش‌های اولیه به بریتانیا سفر کرده‌اند.

لرد کوکر - وزیر مشاور در وزارت دفاع بریتانیا - در ماه آوریل گفت که از سال ۲۰۲۰، هر ساله «کمتر از ۱۰ نفر» از پرسنل ارتش اسرائیل در دوره‌های دانشگاهی نظامی غیررزمی در بریتانیا آموزش دیده‌اند.

او از بیان تعداد دقیق نظامیان اسرائیل که در این مدت کلاس‌هایی را در بریتانیا گذرانده‌اند، خودداری کرد و گفت که دلیل خودداری او «محافظت از اطلاعات شخصی» این افراد است.

اما وزیران دولت بریتانیا می‌گویند که این دوره‌ها مبتنی بر رعایت قوانین بین‌المللی بشردوستانه هستند. لوک پولارد، معاون وزارت دفاع در امور نیروهای مسلح، در ماه ژوئن تایید کرد که «تعداد محدودی از پرسنل ارتش اسرائیل» در دوره‌های آموزشی مستقر در بریتانیا شرکت کرده‌اند، اما از دادن جزئیات بیشتر خودداری کرد

بریتانیا اسرائیل را به دلیل اقداماتش در غزه تحریم کرده است؟

رویکرد بریتانیا برای پاسخگو کردن اسرائیل در قبال عملیاتش در غزه پس از انتخابات عمومی ۲۰۲۴ تغییر کرد. دولت جدید کارگر مخالفت خود را با حکم دادگاه کیفری بین‌المللی برای بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، و یوآو گالانت، وزیر دفاع سابق، ابراز کرد.

از آن زمان، دولت بریتانیا در انتقاد از رهبران اسرائیل صراحت بیشتری به خرج داده‌ است و این هفته در محکوم کردن «کشتار غیرانسانی غیرنظامیان» در جریان توزیع غذا و آب در غزه، به ۲۷ کشور دیگر پیوست.

در ماه مه، دولت حزب کارگر مذاکرات برای ارتقا توافق تجارت آزاد با اسرائیل را به حالت تعلیق درآورد و آقای لمی رفتار اسرائیل با فلسطینی‌ها را «توهین به ارزش‌های مردم بریتانیا» خواند.

اما در حالیکه دولت بریتانیا دو وزیر راست افراطی اسرائیلی را به دلیل «تحریک به خشونت» در کرانه باختری اشغالی تحریم کرده است، هنوز به طور مستقیم هیچ تحریمی علیه اسرائیل به خاطر اقداماتش در غزه اعمال نکرده است. به گفته وزارت بهداشت حماس، دست‌کم ۵۹۰۲۹ نفر در عملیات اسرائیل در غزه کشته شده‌اند.