نشست شرم الشیخ چیست و چه کشورهایی در آن شرکت می‌کنند؟

مصر روز دوشنبه، ۱۳ اکتبر، نشستی بین المللی در شهر شرم الشیخ برگزار می‌کند؛ گردهمایی که قرار است با حضور بیش از بیست تن از رهبران و مقامات کشورها، با هدف نهایی کردن توافقی جامع برای پایان دادن به جنگ در نوار غزه برگزار شود.

نشست شرم الشیخ به دعوت مشترک مصر و آمریکا برگزار می‌شود. آمریکا در تلاش است مرحله تازه‌ای از ابتکار صلح خود را آغاز کند؛ مرحله‌ای که هدف آن دستیابی به توافق نهایی برای توقف درگیری‌ها و تعیین چارچوب‌های اداره امور، تامین امنیت و آغاز روند بازسازی در نوار غزه پس از پایان جنگ است.

قرار است دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، ظهر دوشنبه پس از سفر به اسرائیل وارد مصر شود. او در جریان این دیدار، در پارلمان اسرائیل، کنست، سخنرانی خواهد کرد و با خانواده گروگان‌های اسرائیلی که قرار است حماس آنها را آزاد کند، دیدار خواهد داشت. سپس در مراسم رسمی امضای توافق آتش‌بس، در کنار عبدالفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر، و شماری از رهبران کشورهای ضامن توافق، حضور خواهد یافت.

در ساعات گذشته، شمار قابل توجهی از رهبران جهان حضور خود در نشست شرم الشیخ را تایید کرده‌اند. از جمله آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد، کی‌یر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، جورجا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا و شماری دیگر از مقام‌های بلندپایه کشورها.

در مقابل، غیبت‌هایی نیز جلب توجه می‌کند؛ از جمله بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، که تا شامگاه یکشنبه هیچ اعلام رسمی درباره شرکتش منتشر نکرد. همچنین، جنبش حماس از طریق یکی از مقام‌هایش اعلام کرده که در این مراسم شرکت نخواهد کرد.

ایران می‌گوید مسعود پزشکیان، رئیس جمهور این کشور دعوت مصر برای شرکت در اجلاس بین‌المللی صلح غزه در شرم‌الشیخ را رد کرده است.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران گفته است پس از پاسخ منفی به این دعوت، از وزیر امور خارجه برای شرکت در نشست دعوت شده است.

اهداف نشست چیست؟

هدف اصلی اجلاس شرم الشیخ رسیدن به توافق نهایی برای پایان دادن به جنگ در غزه است. در این نشست همچنین قرار است جزئیات مربوط به ترتیبات امنیتی و اداری دوره پس از درگیری بررسی شود؛ از جمله موضوع بازسازی و بررسی امکان تشکیل ساختاری موقت برای اداره امور منطقه.

نشست در کجا برگزار می‌شود؟

این نشست در شهر ساحلی شرم الشیخ در مصر برگزار می‌شود؛ شهری که پیش‌تر میزبان رویدادهای منطقه‌ای و بین‌المللی گوناگونی بوده، از جمله نشست‌های اتحادیه عرب، کنفرانس جهانی اقلیم در سال ۲۰۲۲ و چندین دور از مذاکرات کشورهای عربی با اسرائیل.

ترامپ در نشست چه خواهد گفت؟

منابع آگاه به بی‌بی‌سی گفته‌اند که دونالد ترامپ قصد دارد در نشست شرم الشیخ مرحله دوم ابتکار صلح خود را ارائه کند؛ طرحی که شامل مجموعه‌ای از اقدامات برای بازسازی غزه، تضمین امنیت اسرائیل و اعزام هیئتی بین‌المللی برای نظارت بر اجرای آتش‌بس است.

واکنش‌های بین‌المللی به توافق آتش‌بس در غزه چیست؟

نخست وزیر بریتانیا این توافق را «نقطه عطفی تاریخی» خوانده، در حالی که امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، بر پایبندی کشورش به راه حل دو کشوری تاکید کرده است.

فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، نیز بر اجرای توافق با تمرکز بر حفظ آرامش و رساندن کمک‌های انسانی تاکید کرده است.

در غزه چه اتفاقی در جریان است؟

قرار است روز دوشنبه مرحله نخست توافق تبادل میان اسرائیل و حماس اجرا شود. در این مرحله، صدها زندانی فلسطینی آزاد خواهند شد و در مقابل، شماری از گروگان‌های اسرائیل، که در غزه گرفتارند، هم آزاد می‌شوند.

بر اساس گزارش منابع دیپلماتیک، اداره زندان‌های اسرائیل دستور آزادی زندانیان امنیتی را دریافت کرده و روند انتقال آن‌ها از پنج مرکز به مکان‌های ویژه تحویل آغاز شده است.

طبق همین منابع، توافق شامل آزادی حدود ۲۵۰ زندانی فلسطینی محکوم به حبس ابد و نزدیک به ۱۷۰۰ زندانی از غزه است که پس از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ بازداشت شده‌اند.

در مقابل، جنبش حماس اعلام کرده که آزادی گروگان‌های اسرائیل هم روز دوشنبه انجام خواهد شد. مقام‌های اسرائیل تخمین می‌زنند که از ۴۸ گروگان در غزه دست کم ۲۰ تن از آن‌ها زنده‌ باشند.