هفته کاری چهار روزه برای سلامتی مفید است، پس چرا همه جا اجرا نمی‌شود

پنج روز در هفته کار کنید، آخر هفته را لذت ببرید و سپس خود را برای افسردگی بازگشت به کار آماده کنید. اما اگر قرار نبود این‌طور باشد چه؟

یک تحقیق که در مجله علوم رفتاری منتشر شده، نشان داده که کاهش هفته کاری به چهار روز، به شکل قابل‌توجهی نیک زیستی افراد را بهبود می‌بخشد.

پژوهشگران کالج بوستون چهار شاخص کلیدی را در ۱۴۱ شرکت در ایالات متحده، بریتانیا، استرالیا، کانادا، ایرلند و نیوزیلند بررسی کردند: فرسودگی شغلی، رضایت شغلی، سلامت جسمی و روانی.

ون فن نویسنده اصلی این مطالعه به بی‌بی‌سی می‌گوید: «بهبودهای بزرگی در رفاه کارگران مشاهده کردیم.» او می‌افزاید: «شرکت‌ها نیز شاهد افزایش بهره‌وری و درآمد بودند. حالا که این مطالعه به پایان رسیده، ۹۰ درصد از شرکت‌هایی که در این مطالعه دخیل بودند، تصمیم گرفته‌اند هفته کاری چهار روزه را ادامه دهند.»

این یافته‌ها به مجموعه رو به رشدی از تحقیقات اضافه می‌شود که کاهش روزهای کاری را با سلامت بهتر، توازن کار و زندگی مطلوب‌تر و رضایت کلی بیشتر از زندگی مرتبط می‌دانند. این نتایج پس از مطالعه اخیر دیگری منتشر می‌شود که نشان داده ساعات کاری طولانی ممکن است ساختار مغز را تغییر دهد.

پس اگر مزایای سلامتی این‌قدر آشکار است چه چیزی مانع اجرای چنین طرح‌هایی می‌شود؟

فرهنگ کار بیش ‌از حد

چین به فرهنگ کاری «۹۹۶» معروف است. جایی که کارمندان از ۹ صبح تا ۹ شب، شش روز در هفته کار می‌کنند.

در بخش‌های رو به رشد فناوری و مالی هند، کارمندان اغلب با فشار بی‌امان برای کار طولانی و نامنظم برای پاسخگویی به تقاضای جهانی روبرو هستند.

پروفسور فن می‌گوید: «در کشورهایی مانند چین، هند، آمریکا و بریتانیا، ساعات کاری طولانی نشانه افتخار محسوب می‌شود.»

در ژاپن، اضافه‌کاری بدون حقوق آن‌قدر رایج است که این کشور واژه‌ای مخصوص برای مرگ ناشی از کار بیش ‌از حد دارد: کاروشی.

هیروشی اونو، کارشناس بازار کار و فرهنگ محیط کاری در ژاپن، می‌گوید : «در ژاپن، کار فقط کار نیست. تقریبا یک آیین اجتماعی است.»

او می‌گوید: «مردم زود می‌آیند و دیر می‌روند، حتی اگر واقعا کاری نباشد. فقط برای نشان دادن تعهد می‌مانند. این یک نمایش است. مثل هنرهای رزمی، روش خاصی برای انجام آن وجود دارد.»

او توضیح می‌دهد که فرهنگ جمع‌گرایی ژاپن این رفتار را تقویت می‌کند و می‌گوید: «انگ اجتماعی شدیدی علیه مفت سواری وجود دارد. اگر کسی شروع کند به گرفتن مرخصی روز جمعه، دیگران فکر می‌کنند چرا او می‌تواند امروز از کار فرار کند؟»

شاید برای بسیاری شگفت‌آور باشد که حتی مزایای قانونی مانند مرخصی پدری در ژاپن اغلب استفاده نمی‌شود.

اونو می‌گوید: «مردان می‌توانند تا یک سال مرخصی پدری بگیرند، اما تعداد بسیار کمی این کار را می‌کنند. آن‌ها نمی‌خواهند همکارانشان را به زحمت بیندازند.»

با این حال، پروفسور ون فن معتقد است که تحقیق‌هایی مانند مطالعه او در حال تغییر دیدگاه‌ها حتی در مکان‌هایی با سنت‌های قوی کار بیش ‌از حد هستند.

در ایسلند، نزدیک به ۹۰ درصد از مردم اکنون ساعات کاری کمتر دارند یا حق کوتاه کردن هفته کاری را دارند.

تحقیق‌هایی در چندین کشور از جمله آفریقای جنوبی، برزیل، فرانسه، اسپانیا، جمهوری دومینیکن و بوتسوانا انجام شده یا در حال انجام است.

اوایل امسال، توکیو اجرای آزمایشی هفته کاری چهار روزه برای کارمندان دولت را آغاز کرد. دوبی نیز طرح مشابهی را برای نیروی کار دولتی خود در تابستان به اجرا در آورد. در همین حال، از اکتبر ۲۰۲۵، کره جنوبی هفته کاری ۴.۵ روزه را در ۶۷ شرکت آزمایش خواهد کرد.

کار با زندگی هماهنگ نیست

کارن لو، مدیرعامل شرکت هفته ۴ روز کاری جهانی می‌گوید: «از زمان کووید، تعداد بیشتری از مردم احساس می‌کنند کار و زندگی‌شان هماهنگ نیست و این روند برگشت‌پذیر نیست.»

سازمان او به شرکت‌های سراسر جهان از برزیل تا نامیبیا و آلمان کمک می‌کند مدل چهار روزه را آزمایش کنند.

یکی از موفق‌ترین نمونه‌های او یک اداره پلیس در شهر گلدن، کلرادو، با ۲۵۰ کارمند است. پس از اجرای هفته کاری چهار روزه، هزینه اضافه‌کاری نزدیک به ۸۰ درصد کاهش یافته و استعفاها نصف شده است.

لو می‌گوید: «اگر این طرح بتواند در یک اداره پلیس با افسران گشت و پاسخ به موارد اضطراری جواب بدهد… همه‌جا می‌تواند کار کند.»

او می‌افزاید: «وقتی اولین مطالعه را در ۲۰۱۹ شروع کردیم، فقط چند شرکت علاقه‌مند بودند. حالا هزاران شرکت‌ شده‌اند.»

کارن لو می‌افزاید: «شواهد وجود دارد. تنها عنصر گم‌شده، درک درست است.»

لو می‌گوید یکی از تصورات غلط رایج این است که هفته کوتاه‌تر یعنی بهره‌وری کمتر. او برعکس آن را درست می‌داند.

در سال ۲۰۱۹، مایکروسافت ژاپن یک هفته کاری چهار روزه را آزمایش کرد و افزایش ۴۰ درصد فروش به ازای هر کارمند نسبت به سال قبل را تجربه کرد. با این حال، شرکت تصمیم نگرفت این تغییر را دائمی کند.

لو می‌گوید شرکت‌های بزرگ با پیچیدگی بیشتری روبرو هستند، چون بخش‌های متعددی دارند و در کشورهای مختلف و مناطق زمانی گوناگون فعالیت می‌کنند.

در مطالعه پروفسور فن، بهره‌وری عمدتا حفظ شد چون شرکت‌ها کارهای کم‌ارزش را کاهش دادند. جلسات غیر ضروری با تماس تلفنی یا پیامک جایگزین شد.

لو می‌گوید تصور غلط دیگر این است که کارمندان باید به‌شدت تلاش کنند تا آن یک روز تعطیل را جبران کنند.

او می‌گوید: «کلید ماجرا فشردن پنج روز در چهار روز نیست. حذف اتلاف وقت است.»

لو در ادامه می‌افزاید: «و حالا که هوش مصنوعی بسیاری از کارها را خودکار کرده، شناسایی این ناکارآمدی‌ها آسان‌تر است.»

اقدامی که جواب می‌دهد

برای شارل دیویدز، مدیر یک مرکز مشاوره در دانشگاه استلنبوش در کیپ‌تاون، هفته کاری چهار روزه فقط یک تغییر معمولی نبود، برای او این کار یک طناب نجات‌ بود.

تیم او به بیش از سی هزار دانشجو خدمات سلامت روان ارائه می‌دهد.

پیش از این تغییر، او می‌گوید کارکنان دچار فرسودگی شده بودند.

شارل دیویدز می‌گوید: «سطح غیبت از محل کار بسیار بالا بود. مردم مدام مرخصی استعلاجی می‌گرفتند نه چون تنبل بودند، بلکه چون در حالت بقا بودند. انرژی‌شان تمام شده بود.»

آفریقای جنوبی در میان کشورهایی با بالاترین سطح مشکلات روانی در جهان است. تیم ۵۶ نفره شارل از قرار گرفتن دائمی در معرض تروما، حجم بالای پرونده‌ها و کمبود منابع به لحاظ عاطفی تحلیل رفته بودند.

او تصمیم گرفت با وجود مخالفت مدیران ارشد و شک و تردید تیم خودش هفته کاری چهار روزه را آزمایش کند.

او می‌گوید: «فکر می‌کردند هرگز جواب نمی‌دهد. اما جواب داد و نتایج فوق‌العاده بود.»

در سال قبل از آزمایش، تیم ۵۱ روز مرخصی استعلاجی ثبت کرده بود. در طول شش ماه اجرای هفته کاری چهار روزه، این عدد به تنها چهار روز کاهش یافت.

کارکنان گزارش دادند که خواب بهتری دارند، بیشتر ورزش می‌کنند و فرصت دنبال کردن علایق شخصی پیدا کرده‌اند.

شارل می‌گوید: «آن‌ها آخر هفته‌ها را با خانواده گذراندند به جای این‌که کارهای عقب‌افتاده خانه را انجام دهند.»

او می‌گوید: «فکر می‌کردم بیشترشان از زمان اضافه برای کار خصوصی و کسب درآمد بیشتر استفاده کنند اما فقط یکی این کار را کرد.»

شارل معتقد است که بهبود وضعیت کارکنانش آن‌ها را در کارشان بهتر کرده است.

به گفته شارل «آن‌ها متمرکزتر و همدل‌تر بودند. واقعا به مراقبت بهتر از دانشجویان منجر شد.»

نسخه واحدی برای همه وجود ندارد

با این حال، این نوع تغییر همه‌جا عملی نیست.

پروفسور ون فن می‌گوید: «ساختار صنعتی یک کشور و توسعه‌یافتگی آن اهمیت دارد.»

کارن لو می‌گوید: «در آفریقا، بسیاری از کارگران در کشاورزی، معدن یا بخش‌های غیر رسمی کار می‌کنند.» او اضافه می‌کند: «آن‌ها أصلا در بحث انعطاف‌پذیری کاری حضور ندارند.»

مشاغل کم‌مهارت و یدی سخت‌تر بازطراحی می‌شوند و کارفرمایان این بخش‌ها اغلب به‌جای بازنگری در برنامه کاری، به دنبال حداکثر کردن سود هستند.

با این حال، پیشرفت‌هایی در حال وقوع است.

مطالعه پروفسور فن شامل شرکت‌هایی در ساخت ‌و ساز، تولید و مهمان‌داری هم بود و برخی موفقیت‌هایی در این زمینه گزارش کردند.

پروفسور ون می‌گوید: «می‌تواند در طیف وسیعی از بخش‌ها جواب دهد، اما نمی‌خواهم هفته کاری چهار روزه را به عنوان درمان همه مشکلات معرفی کنم.» او می‌گوید: «این نسخه واحد برای همه نیست.»

نسل‌های جوان محرک تغییر هستند

کارشناسان متفق‌ هستند که بزرگ‌ترین نیروی پشت این تغییر از سوی نسل‌های جوان خواهد بود.

یک نظرسنجی جهانی در ۲۰۲۵ نشان داد که برای اولین بار، توازن کار و زندگی مهم‌تر از حقوق شده است.

در کره جنوبی، بسیاری از کارگران جوان می‌گویند حاضرند در ازای هفته کوتاه‌تر، کاهش حقوق را بپذیرند.

پروفسور فن می‌گوید: «می‌بینیم که مقاومت در حال افزایش در میان نسل‌های جوان است. آن‌ها دیدگاه‌های کاملا متفاوتی درباره هدف کار و آنچه از زندگی می‌خواهند، دارند.»

پروفسور فن می‌گوید جنبش‌هایی مانند استعفاهای گسترده پس از همه‌گیری، انجام حداقل وظایف شغلی، و رد فرهنگ کار بیش ‌از حد، نشان می‌دهد کارگران جوان راه‌هایی برای بیان نارضایتی و رد فرهنگ فرسودگی پیدا می‌کنند. با گذر زمان، این تغییرات می‌تواند هنجارهای محل کار را دگرگون کند.

در ژاپن، هیروشی اونو همین حالا نیز نشانه‌هایی از تغییر می‌بیند.

اونو می‌گوید: «سی درصد از مردان ژاپنی اکنون مرخصی پدری می‌گیرند. قبلا این عدد تقریبا صفر بود.»

او می‌گوید: «این نشان می‌دهد مردم رفاه خود را بیشتر در اولویت می‌گذارند.»

کارن لو هم موافق است و می‌گوید: «برای اولین بار، کارکنان واقعا شروع به مقاومت کرده‌اند. و هرچه جوان‌تر باشند، بیشتر خواهان تغییرند.»

او معتقد است که شتاب این روند در حال افزایش است.

کارن لو می‌گوید: «کووید اولین نقطه عطف را به ما داد. امیدوارم بعدی، هفته کاری چهار روزه باشد.»