آمریکا مسیر جنگ را تغییر داد، ایران چگونه واکنش نشان خواهد داد؟

صبح امروز، زمانی که بنیامین نتانیاهو پشت تریبون دفتر نخست‌وزیری اسرائیل ایستاد، در ابتدا مردم اسرائیل را به زبان عبری خطاب نکرد تا آن‌ها را در جریان آخرین تحولات چشمگیر در تازه‌ترین جنگش قرار دهد.

او به جای آن، به انگلیسی سخن گفت و مستقیماً رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، را مورد تحسین و ستایش قرار داد؛ پس از آنکه ایالات متحده مراکز هسته‌ای ایران را بمباران کرد.

اگر لحن نتانیاهو پیروزمندانه بود و لبخندش را به سختی پنهان می‌کرد، جای تعجبی ندارد؛ چرا که او بیشتر دوران سیاسی خود را وقف مقابله با تهدیدی کرده که معتقد است ایران علیه اسرائیل ایجاد می‌کند.

نتانیاهو در طول ۱۵ سال گذشته تلاش زیادی کرده است تا متحدان آمریکایی خود را متقاعد کند که تنها اقدام نظامی (و تنها با سلاح‌های آمریکایی) می‌تواند برنامه هسته‌ای ایران را نابود کند.

او در حالی ترامپ را برای اتخاذ تصمیمی جسورانه که «تاریخ را تغییر خواهد داد» تحسین کرد که توانسته ذهن رئیس‌جمهوری را تغییر دهد که در کارزار انتخاباتی‌اش مخالف مداخله نظامی در خارج از کشور بود و هوادارانش نیز به‌شدت با پیوستن به جنگ اسرائیل علیه ایران مخالف بودند.

شایان ذکر است که نهادهای اطلاعاتی خود ترامپ هم ارزیابی اسرائیل درباره سرعت پیشرفت ایران در ساخت بمب هسته‌ای یا حتی تصمیم ایران برای ساخت آن را تأیید نکرده بودند.

در تمام این جنگ که ۱۰ روز از آغازش می‌گذرد، دولت و ارتش اسرائیل همواره تأکید داشتند که توانایی مقابله با تهدید ایران را به‌تنهایی دارند.

اما همه می‌دانستند که فقط آمریکا بمب‌های بسیار قدرتمندی در اختیار دارد که می‌تواند از پس بالاترین سطح حفاظت از تأسیسات هسته‌ای ایران ـ به‌ویژه سایت فردو که در دل کوه ساخته شده است ـ برآید.

اگر سایت‌های هسته‌ای بمباران‌شده در شب گذشته واقعاً از کار افتاده باشند، نخست‌وزیر اسرائیل می‌تواند ادعا کند که هدف اصلی جنگش محقق شده و شاید این جنگ به پایان نزدیک شود. ایران در مقابل می‌گوید مواد هسته‌ای خود را از این سایت‌ها جابه‌جا کرده بود.

بدون بمباران شب گذشته، اسرائیل به حملات خود ادامه می‌داد و اهداف متعددی را که نیروی هوایی‌اش سال‌ها برایشان برنامه‌ریزی کرده بود، یکی‌یکی هدف قرار می‌داد.

این حملات همچنان به ارتش ایران، فرماندهان، دانشمندان هسته‌ای، زیرساخت‌های حکومتی و بخش‌هایی از برنامه هسته‌ای که در تیررس بمب‌های اسرائیل بود آسیب می‌زد.

اما در این صورت نتانیاهو شاید هیچ لحظه مشخصی برای اعلام خنثی شدن کامل تهدید هسته‌ای در اختیار نداشت. شاید تنها تغییر رژیم در ایران می‌توانست این اطمینان را برای او فراهم کند.

اکنون ورود بمب‌افکن‌های بی۲ بی‌تردید مسیر جنگ را تغییر داده است. اینکه جنگ از این هم فراتر رود یا نه، بستگی به واکنش ایران و متحدانش دارد.

هفته گذشته رهبر ایران هشدار داده بود که اگر آمریکا وارد جنگ شود، پاسخ سنگینی دریافت خواهد کرد. آیت‌الله علی خامنه‌ای گفته بود: «آمریکایی‌ها باید بدانند هرگونه دخالت نظامی ایالات متحده بدون تردید با خسارات جبران‌ناپذیر همراه خواهد بود.»

تنها چند روز پیش، حوثی‌های یمن تهدید کرده بودند که در صورت ورود آمریکا به جنگ، کشتی‌های آمریکایی را که از دریای سرخ عبور می‌کنند، هدف قرار خواهند داد.

اکنون نیروهای نظامی، شرکت‌ها و شهروندان آمریکایی در منطقه در معرض خطر بالقوه قرار دارند. ایران می‌تواند به شیوه‌های مختلفی پاسخ دهد: از حمله به ناوهای جنگی و پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس گرفته تا اختلال در جریان نفت این منطقه که می‌تواند قیمت سوخت را در جهان بالا ببرد.

ایالات متحده اعلام کرده است که فعلاً عملیات نظامی‌اش پایان یافته و قصدی برای سرنگونی حکومت تهران ندارد.

این موضوع شاید ایران را تشویق کند که واکنشی محدود نشان دهد؛ مثلاً با حملاتی کم‌تلفات به اهداف آمریکایی یا از طریق نیروهای نیابتی در منطقه، همانند رویکردی که بعد از ترور قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، در سال ۲۰۲۰ در پیش گرفت.

رئیس‌جمهور آمریکا هم شنبه‌شب بار دیگر تهدید کرد که در صورت هرگونه اقدام تلافی‌جویانه، از نیروی قاطع برای مقابله استفاده خواهد کرد.

امروز صبح، سراسر خاورمیانه در حالتی از انتظار و نگرانی است؛ همه منتظرند ببینند آیا این تحولات به معنای آغاز پایان این جنگ است یا شروع مرحله‌ای به‌مراتب خونین‌تر در جنگ.