آیا آلمان بعد از انتخابات مسیر تازه‌ای در پیش می‌گیرد؟

نزدیک به ۶۰ میلیون نفر واجد شرایط شرکت در انتخابات فدرال آلمان هستند که روز یکشنبه ۲۳ فوریه (۵ اسفند) برگزار می‌شود. حزب محافظه‌کار اتحادیه دموکرات مسیحی در بیشتر نظرسنجی‌ها با حدود ۱۰ درصد اختلاف پیشتاز است و به‌عنوان محتمل‌ترین حزب برای تصاحب قدرت و تشکیل ائتلاف شناخته می‌شود.

اولاف شولتس، صدراعظم کنونی از حزب سوسیال دموکرات، بار دیگر نامزد شده است تا دولت بعدی را رهبری کند. این انتخابات زودهنگام در پی فروپاشی ائتلاف میانه-چپ او در اواخر سال گذشته برگزار می‌شود.

آردی دویچلند ترند، یکی از شرکت‌های معتبر نظرسنجی‌ در آلمان، پیش‌بینی کرده است که سهم حزب شولتس از آرا نسبت به آخرین انتخابات در سال ۲۰۲۱ حدود ۱۰ درصد کاهش خواهد یافت. حزب سوسیال دموکرات در انتخابات فدرال قبلی ۲۵.۷ درصد آرا را کسب کرده بود.

پیش‌بینی می‌شود حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان که در سال ۲۰۱۷ برای نخستین بار موفق به کسب کرسی در پارلمان ملی (بوندستاگ) شد، در این انتخابات حدود ۲۰ درصد آرا را کسب کند. چنین نتیجه‌ای بهترین عملکرد تاریخ این حزب خواهد بود و ممکن است آن را به دومین حزب قدرتمند در پارلمان تبدیل کند.

اگر بزرگ‌ترین حزب در پارلمان بتواند برای تشکیل ائتلاف با احزاب دیگر به توافق برسد، رئیس‌جمهور معمولا رهبر آن حزب را به عنوان نامزد صدراعظمی معرفی خواهد کرد. سپس پارلمان از طریق یک رای‌گیری مخفی در این مورد تصمیم خواهد گرفت.

به طور سنتی رهبران احزاب بزرگ پیش از انتخابات در یک مناظره زنده تلویزیونی شرکت می‌کنند که به آن «دوئل تلویزیونی» می‌گویند. این مناظره در اوایل ماه جاری برگزار شد، اما به گفته تحلیلگران، بسیار کم‌رمق و فاقد جذابیت بود.

اولی هاوک، خبرنگار تلویزیون رسانه عمومی آلمان در برلین، این مناظره نود دقیقه‌ای میان اولاف شولتس و فریدریش مرتس را این‌ گونه توصیف کرد: «دو مدیر املاک در برابر یکدیگر قرار گرفتند.»

به گفته او «هر دو نامزد فاقد کاریزما بودند، هیچ حرف قابل توجهی نزدند و هیچ ایده تازه‌ای ارائه نکردند.»

فریدریش مرتس، نامزد پیشتاز انتخابات کیست؟

مرتس ۶۹ ساله، وکیل اهل شهر بریلون در ایالت وستفالن غربی است و چهره‌ای آشنا در حزب دموکرات مسیحی به شمار می‌آید. او نخستین بار در ۱۹۹۴ وارد بوندستاگ شد. در آن زمان هلموت کهل، رئیس وقت حزب، بود که به مدت ۱۶ سال (از ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۸) مقام صدراعظمی آلمان را بر عهده داشت.

مرتس پله‌های ترقی را در حزب طی کرد و رهبر فراکسیون پارلمانی دموکرات مسیحی شد. اما در سال ۲۰۰۲ در یک رقابت داخلی قدرت را به آنگلا مرکل واگذار کرد، زنی که در نهایت به بالاترین مقام اجرایی کشور رسید. این دو بر سر سیاست‌ها و شیوه رهبری حزب هرگز توافق نظر نداشتند.

در دوران ۱۶ ساله صدراعظمی مرکل، مرتس به کلی از سیاست کناره گرفت و در شرکت‌های مالی و حقوقی مشغول به کار شد. او به عضویت هیئت مدیره شرکت‌های بین‌المللی درآمد و طبق گزارش‌ها میلیونر شد.

پس از پایان دوران مرکل در سال ۲۰۲۱، او بار دیگر از حاشیه به مرکز صحنه سیاست بازگشت. در ۲۰۲۲ به ریاست حزب دموکرات مسیحی انتخاب شد و اکنون نامزد این حزب برای انتخابات فدرال ۲۰۲۵ است.

تاثیر انتخابات بر سیاست خارجی

اولاف شولتس از دسامبر ۲۰۲۱ قدرت را در دست گرفت و دوران او با جنگ روسیه علیه اوکراین و تاثیرات آن بر آلمان همراه بود. او از یک «نقطه عطف» سخن گفت، بودجه دفاعی آلمان را افزایش داد و کشورش را به بزرگ‌ترین حامی اوکراین در اروپا تبدیل کرد. او وعده داده است که اروپا «تا هر زمان که لازم باشد» از اوکراین حمایت خواهد کرد.

شولتس همچنین از اخراج سریع‌تر پناهجویان ردشده حمایت کرده و دولت او کنترل‌های مرزی را مجددا برقرار کرد که به گفته او در یک سال، درخواست‌های پناهندگی را یک‌سوم کاهش داده است.

مرتس نیز وعده داده است که کنترل‌های دائمی مرزی و قوانین سخت‌گیرانه‌تر پناهندگی را اجرا خواهد کرد. او همچنین قصد دارد مالیات‌ها را کاهش دهد و ۵۰ میلیارد یورو از هزینه‌های رفاهی را حذف کند تا اقتصاد ضعیف آلمان را تقویت کند.

او خواستار رهبری قوی‌تر آلمان در اروپا و حمایت گسترده‌تر از کی‌یف شده است و احتمال پیوستن اوکراین به ناتو را رد نکرده است.

در جریان کارزار انتخاباتی، او تاکید کرد که آلمان باید دست‌کم دو درصد تولید ناخالص داخلی خود را به امور دفاعی اختصاص دهد، که یکی از الزامات ناتو است.

دکتر کنستانتزه اشتلتسن‌مولر، مدیر مرکز بروکینگز برای مطالعات آمریکا و اروپا، به بی‌بی‌سی گفت که این میزان حتی ممکن است افزایش یابد، زیرا «ترس، نیروی محرک قدرتمندی است».

او می‌گوید بر اساس تحولات کنونی، مدیریت روابط با واشنگتن و مسکو می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی دولت جدید مرتس باشد.

«آمریکای ترامپ، روسیه و [به شکل بسیار محتاطانه‌تر] چین در حال تغییر محیط راهبردی اروپا و آلمان هستند. حفظ توانایی برای اقدام در این شرایط، نیازمند اتحاد اروپایی و نقش قوی آلمان است؛ چالشی عظیم برای دولت آینده در برلین.»

حزب آلترناتیو برای آلمان چه می‌خواهد؟

در آخرین انتخابات پارلمانی در سال ۲۰۲۱، حزب آلترناتیو برای آلمان توانست ۱۰.۴ درصد آرا را کسب کند و برای دومین بار توانست در بوندستاگ نماینده داشته باشد.

این حزب از اخراج گسترده مهاجران حمایت و از اصطلاحی بسیار بحث‌برانگیز به نام «بازمهاجرت» استفاده می‌کند؛ اصطلاحی که آلیس وایدل، رهبر حزب، آن را اخراج مجرمان و مهاجران «غیرقانونی» تعریف می‌کند.

این حزب همچنین خواهان لغو تحریم‌های روسیه و بازسازی خط لوله تخریب‌شده نورد استریم است که گاز طبیعی را از روسیه به اروپا منتقل می‌کرد.

آلترناتیو برای آلمان در پارلمان اروپا عضوی از گروه «اروپای ملت‌های مستقل» است که دیگر جنبش‌های ملی‌گرای اروپا، از جمله حزب «بازپس‌گیری» اریک زمور در فرانسه و سایر گروه‌های مشابه هم عضو آن هستند.

ایلان ماسک، میلیاردر دنیای فناوری، حمایت چشمگیری از آلترناتیو برای آلمان کرده است. او در یک گردهمایی از طریق ارتباط ویدیویی به هواداران این حزب گفت: «تمرکز بیش از حد بر گناهان گذشته، ما را از پیشرفت بازمی‌دارد.» این اظهارنظر به طور گسترده اشاره‌ای به گذشته نازی آلمان تلقی شد.

دکتر هایو فونکه، استاد بازنشسته علوم سیاسی در موسسه اتو زور در برلین، به بی‌بی‌سی گفت که آلترناتیو برای آلمان در پنج تا ده سال گذشته توانسته پایگاه‌های قدرت خود را در شهرهای پسا-کمونیستی آلمان شرقی سابق تقویت کند.

او این روند را به بحران‌های پی‌درپی نسبت می‌دهد: از مهاجرت گرفته تا جنگ اوکراین، مشکلات اقتصادی کشور و نارضایتی عمیق از نحوه برخورد دولت ائتلافی کنونی با این مسائل. او همچنین موفقیت راست افراطی در تبدیل مسئله مهاجرت به محور اصلی مباحث سیاسی را از دلایل پیشرفت این حزب می‌داند.

او به بی‌بی‌سی گفت: «افراط‌گرایی راست بزرگ‌ترین مشکل است و ما مناطقی داریم که در آن‌ها یک فرهنگ رادیکال راست‌گرا گسترش یافته است.»

«در بخش‌هایی از زاکسن، و همچنین در تورینگن و براندنبورگ، که در آن‌ها بیگانه‌ستیزی به‌طور گسترده‌ای جا افتاده، شبکه‌سازی گروه‌های خشونت‌طلب قوی‌تر شده است.»

بر اساس گزارش آژانس امنیت فدرال آلمان، موارد خشونت و جرم‌های مرتبط با انگیزه‌های افراطی راست‌گرایانه در سال ۲۰۲۳ به بیش از ۲۵۶۰۰ مورد افزایش یافته است که بالاترین رقم در پنج سال اخیر محسوب می‌شود.

در ژانویه ۲۰۲۵، مرتس با دکترین میانه‌روی مرکل فاصله گرفت و وقتی حزبش در پارلمان یک طرح غیرالزام‌آور برای قوانین سخت‌گیرانه‌تر مهاجرتی ارائه کرد، بر حمایت آرای حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان تکیه کرد.

او تاکید داشت که هیچ همکاری مستقیمی با آلترناتیو برای آلمان صورت نگرفته است و با اینکه هرگونه ائتلاف رسمی با این حزب را رد کرد، این اقدام او با انتقاد گسترده و اعتراض صدها هزار نفری در سراسر آلمان روبه‌رو شد. در نهایت این طرح شکست خورد.

با توجه به سیستم انتخاباتی تناسبی آلمان، آلترناتیو برای آلمان شانس کمی برای حضور در دولت آینده دارد، چرا که احزاب دیگر گفته‌اند حاضر به تشکیل ائتلاف با این حزب نیستند.

اما انتظار می‌رود که با دو برابر شدن آرا و کرسی‌های آن در بوندستاگ، نفوذ این حزب در سیاست آلمان در چهار سال آینده به شدت احساس شود.