مناظره اول پزشکیان و جلیلی؛ «اگر رشد ۸ درصدی را محقق نکرد اعدامش کنید»

اولین مناظره مسعود پزشکیان و سعید جلیلی، دو نامزد راه‌یافته به دور دوم چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران، دوشنبه شب برگزار شد و مثل بیشتر مناظره‌های دور اول، سیاست خارجی موضوع اصلی بحث بود.

آقای پزشکیان تاکید داشت که به دنبال رفع تحریم‌ها و گسترش روابط خارجی ایران است. او همچنین از ضرورت ترمیم رابطه دولت و ملت و «انسجام داخلی» گفت و رقیبش را متهم کرد که اعتقادی به مذاکره ندارد و در داخل هم گروهی کوچک از نزدیکان خود را مسلط خواهد کرد.

آقای جلیلی در مقابل تاکید داشت که نباید همه امور کشور را به سرنوشت مذاکرات خارجی موکول کرد و در روابط خارجی هم نباید به رابطه با آمریکا و دیگر قدرت‌ها محدود بود. او بارها ضمن صحبت‌های آقای پزشکیان نظر او را تایید کرد، اما تکمله‌هایی بر حرف‌های او داشت.

این مناظره برخلاف مناظره‌های قبلی با سوالات مجری پیش رفت که در مواردی دو نامزد را به چالش کشید و از جمله از سعید جلیلی در این باره پرسید که به گفته منتقدانش فردی با نگاهی «بسته» است یا نشان داده که در مذاکره خارجی توانایی چندانی ندارد.

بحث درباره فیلترینگ اینترنت و آزادی‌های زنان هم از موضوعات دیگری بود که دو نامزد دیدگا‌ه‌های متفاوتی درباره‌شان بیان کردند.

یکی از بخش‌های جالب توجه مناظره اول آن بود که مسعود پزشکیان، که می‌گفت منتقد وعده‌های بی‌سرانجام به مردم است، در انتقاد از هدف «رشد ۸ درصدی» اقتصاد در برنامه‌های توسعه، گفت حاضر است به نفع سعید جلیلی انصراف بدهد، مشروط به اینکه آقای جلیلی قول بدهد این رشد ۸ درصدی را محقق می‌کند و گرنه باید «اعدام» شود.

به نظر می‌رسید که آقای پزشکیان «اعدام» سعید جلیلی را به عنوان مثال فرضی در ضرورت پاسخگویی مسئولان در قبال وعده‌هایشان مطرح کرد.

لحن دو نامزد با یکدیگر محترمانه بود و هر دو چند بار با بخش‌هایی از حرف دیگری ابراز موافقت کردند.

البته بحث در دقایق پایانی مناظره داغ‌تر شد و آقایان پزشکیان و جلیلی بارها صحبت یکدیگر را قطع کردند.

مسعود پزشکیان در دقایق پایانی مناظره پیاپی پرسش‌هایی را از سعید جلیلی مطرح کرد.

آقای پزشکیان پس از برخی صحبت‌های آقای جلیلی از او پرسید که بالاخره در صورت قدرت گرفتن او سرانجام برجام و اف‌ای‌تی‌‎اف چه خواهد شد.

آقای جلیلی پاسخ داد که نباید سرنوشت ایران معطل برجام بماند. او گفت آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، به فروش بالای نفت ایران اشاره کرده است. در اینجا آقای پزشکیان حرف او را قطع کرد و پیاپی پرسید که نفت به چه قیمتی فروخته می‌شود.

آقای جلیلی پاسخ روشنی نداد، اما تاکید داشت که فروش نفت مانند دیگر کشورها صورت می‌گیرد.

آقای پزشکیان پرسید که اگر نفت به‌سادگی و به قیمت جهانی فروخته می‌شود، پس چرا وضعیت اقتصادی نامناسب است.

مسعود پزشکیان سعید جلیلی را متهم کرد که اعتقادی به مذاکره ندارد و از نظرش تحریم یک «سبک زندگی» است که باید به آن خو کرد.

آقای پزشکیان صحبت‌هایش را با اشاره به نرخ مشارکت پایین و ۴۰ درصدی در انتخابات آغاز کرد.

او در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت در حوزه سلامت و آموزش به بازار آزاد معتقد نیست.

سعید جلیلی در صحبت‌هایش بر شعار کانونی انتخاباتی‌اش، «یک جهان فرصت، یک ایران جهش»، تاکید کرد و گفت برای استفاده‌ از فرصت‌ها برنامه دارد و برنامه‌ها را در به اصطلاح «دولت در سایه» خود تدوین کرده است.

در بخشی از مناظره مجری تلویزیون ایران از سعید جلیلی پرسید با توجه به این که هم خودش می‌گوید وابستگی حزبی ندارد و هم از نظر منتقدانش او «آدم بسته‌ای» است، آیا این به معنی عدم اعتقاد آقای جلیلی به «کار تشکیلاتی» است.

آقای جلیلی پاسخ داد: «در گعده‌ها و محافل و لابی‌ها مصلحت ملی در نمی‌آید.»

در آستانه دور اول انتخابات ریاست جمهوری گروهی از اصولگرایان از آقای جلیلی برای سرسختی و کناره‌گیری نکردن به نفع محمدباقر قالیباف انتقاد می‌کردند.

سعید جلیلی با اشاره به کنایه‌ای که پیشتر در مناظره‌ها به او زده بودند گفت: «گفته‌اند یازده سال برای ریاست جمهوری زنبیل گذاشته بودی، بله.»

او توضیح داد پیگیری‌اش در این زمینه به دلیل اهمیت جایگاه ریاست جمهوری است.

سعید جلیلی با اشاره به مجموعه‌ای از اعتراضات در دوران ابراهیم رئیسی و حسن روحانی گفت در هر مقطعی با دانشجویان گفت‌وگو کرده و نظر معترضان را شنیده است.

آقای جلیلی گفت اعتراض فقط به خیابان آمدن نیست.

او همچنین از آقای پزشکیان انتقاد کرد که نمی‌شود نشست و گفت بد عمل کرده‌ایم.

آیا هر حکومتی هنگام اعتراضات اینترنت را قطع می‌کند؟

فرزاد صیفی‌کاران، بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی

در اولین مناظره تلویزیونی مسعود پزشکیان و سعید جلیلی در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری، مسعود پزشکیان، نامزد جناح اصلاح‌طلب ضمن دفاع از قطع کردن اینترنت در مواقع حساس مانند اعتراضات گفت: «در موقع تظاهرات و اعتصابات هر حاکمیتی ممکن است اینترنت را قطع کند.»

اشاره آقای پزشکیان به قطع اینترنت در اعتراضات سراسری، مانند آبان ۹۸ و جنبش «زن، زندگی، آزادی»، بود که کاربران در ایران قطع کامل اینترنت و اختلالات گسترده پیاپی را تجربه کردند.

بررسی‌های بخش راستی‌‌آزمایی بی‌‎‎بی‌سی فارسی نشان می‌دهد «همه حکومت‌ها (کشورها)» در مواقع حساس مانند اعتراضات و اعتصابات اقدام به انسداد اینترنت نمی‌کنند.

سازمان اکسس‌ نا، که در زمینه حقوق دیجیتال فعالیت می‌کند، در گزارشی درباره قطع اینترنت در جهان، نوشته در سال ۲۰۲۳، که سالی پر اعتراض در سراسر دنیا بود، ۳۹ کشور عمدتا در خاورمیانه، آسیا، آفریقا، اروپای شرقی و آمریکای لاتین اقدام به قطع یا مسدود کردن اینترنت در زمان‌های خاص کرده‌اند.

پایگاه داده استاتیستا در تازه‌ترین گزارش خود به تاریخ ۱۲ مارس ۲۰۲۴، درباره قطع و انسداد اینترنت در جهان در سال ۲۰۲۳ نوشته ایران چهارمین کشوری است که بیشترین مورد را در جهان داشته است.

طبق گزارش استاتیستا هشت کشور که بیشترین قطع اینترنت را در مواقعی مانند اعتراضات و جنگ داشته‌اند به ترتیب عبارتند از: هند، میانمار، اتیوپی، ایران، روسیه، تانزانیا، سنگال و جمهوری آذربایجان.

بر اساس داده‌های استاتیستا، ایران در سال ۲۰۲۳ دست‌کم ۴۴۲ بار شاهد قطع و مسدود کردن اینترنت بوده است.

در اعتراضات سراسری «جان سیاهان ارزش دارد» در سال ۲۰۲۱ در آمریکا، یا اعتراضات جلیقه زردها در سال ۲۰۱۸ در فرانسه و هلند، اعتراضات دانش‌آموزان در بریتانیا در سال ۲۰۲۳ و نمونه‌های مشابه در بسیاری دیگر از کشورها، اینترنت قطع نبود و اختلالی ایجاد نشد.