ونزوئلا می‌تواند میراث ترامپ و جایگاه آمریکا را در جهان تعریف کند

پس از رویدادهای شبی مملو از بهت و حیرت در ونزوئلا، به نظر می‌رسد دونالد ترامپ دنبال استقرار یک نظام سیاسی جدید در این کشور است.

رئیس‌جمهور آمریکا روز شنبه، در یک کنفرانس خبری کم‌سابقه در مارالاگو، اقامتگاهش در فلوریدا، اعلام کرد نیروهای آمریکایی در عملیاتی شبانه در کاراکاس، نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، و همسرش را بازداشت کرده‌اند.

او سپس گفت تیمی شامل مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، با همکاری ونزوئلایی‌ها، کنترل این کشور بحران‌زده را در دست خواهد گرفت.

او گفت: «ما این کشور را تا زمان انتقال امن، مناسب و سنجیده، اداره خواهیم کرد.»

هنوز روشن نیست که منظور از «اداره کردن کشور» دقیقا چیست؛ اما این وعده نشان‌دهنده تغییری ناگهانی در مسیر رئیس‌جمهور است؛ مسیری پر از تناقض‌ها و موانع دشوار.

رئیس‌جمهوری که با شعار مخالفت با «جنگ‌های بی‌پایان» مبارزه انتخاباتی کرده بود، کسی که به شدت از تلاش‌های گذشته آمریکا برای تغییر رژیم انتقاد می‌کرد و وعده اجرای سیاست خارجی «اول آمریکا» را داده بود، اکنون اعتبار ریاست‌جمهوری خود را به بازسازی کشوری در آمریکای جنوبی گره زده که اقتصادش ویران شده و ثبات سیاسی‌اش در پی دهه‌ها دیکتاتوری از بین رفته است.

با وجود این، ترامپ خوش‌بینی زایدالوصفی از خود نشان می‌داد.

او مدعی شد دولتش «کارنامه‌ای بی‌نقص در پیروزی» دارد و گفت که این بار هم تفاوتی نخواهد داشت. دونالد ترامپ وعده داد شرکت‌های نفتی آمریکایی را برای بازسازی زیرساخت‌های صنعتی فرسوده ونزوئلا به کار خواهد گرفت؛ اقدامی که به گفته او هم هزینه‌های بازسازی ونزوئلا را تامین می‌کند و هم به سود مردم این کشور خواهد بود.

او احتمال اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ونزوئلا را رد نکرد و به خبرنگاران گفت: «ما از حضور نیرو روی زمین نمی‌ترسیم… دیشب هم نیرو روی زمین داشتیم.»

آقای ترامپ که از منتقدان سرسخت حمله آمریکا به عراق بود، اکنون ناچار است به جمله‌ای از کالین پاول، وزیر خارجه وقت آمریکا و از معماران جنگ عراق، توجه کند که گفته بود «اگر چیزی را بشکنی، مالک آن می‌شوی».

آمریکا اکنون آینده ونزوئلا را دگرگون کرده است؛ چه در مسیر بهبود و چه در مسیر وخامت.

دونالد ترامپ نزدیک به یک سال پیش با وعده صلح‌آفرینی وارد کاخ سفید شد، اما در طول این مدت نشان داده است که بیش از آنچه تصور می‌شد، مایل به استفاده از نیروی نظامی در نقاط مختلف جهان است.

او اخیرا دستور حملات هوایی به سوریه و نیجریه را صادر کرد. در سال ۲۰۲۵، تاسیسات هسته‌ای ایران، قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب، نیروهای شورشی در یمن، گروه‌های مسلح در سومالی و شبه‌نظامیان اسلام‌گرا در عراق را هدف قرار داد.

برخلاف این حملات که عمدتا با موشک و هواپیما انجام می‌شد و خطر را از نیروهای آمریکایی دور نگه می‌داشت، حمله به ونزوئلا و تعهدات دونالد ترامپ در قبال آینده این کشور، تفاوتی اساسی دارد.

هدف او، به گفته خودش در کنفرانس خبری، «بازگرداندن عظمت به ونزوئلا» است.

این بازی با شعار «عظمت را به آمریکا بازگردانیم» (ماگا) ممکن است برای بخشی از هواداران ترامپ قابل هضم نباشد.

مارجوری تیلور گرین، نماینده کنگره و از وفاداران پیشین رئیس‌جمهور آمریکا که پس از متهم کردن آقای ترامپ به رها کردن پایگاه سیاسی‌اش از او فاصله گرفت، به سرعت در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اقدام رئیس‌جمهور را محکوم کرد.

او نوشت: «انزجار آمریکایی‌ها از تجاوزهای نظامی بی‌پایان دولت خودمان و حمایت از جنگ‌های خارجی توجیه‌پذیر است، چرا که ما مجبور به پرداخت هزینه‌های آن هستیم و هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات، همواره بودجه ماشین جنگی واشنگتن را تامین کرده‌اند و آن را فعال نگه می‌دارند. این همان چیزی است که بسیاری در جنبش ماگا فکر می‌کردند با رای خود به آن پایان می‌دهند. زهی خیال باطل.»

توماس مَسی، نماینده جمهوری‌خواه ایالت کنتاکی و از دیگر منتقدان آقای ترامپ، به تفاوت میان توجیه حقوقی بازداشت مادورو، اتهام‌های مربوط به قاچاق سلاح و کوکائین و توضیح آقای ترامپ اشاره کرد که هدف عملیات را بازپس‌گیری نفت مصادره‌شده آمریکا و توقف تولید فنتانیل عنوان کرده بود.

در مقابل، بیشتر جمهوری‌خواهان پشت رئیس‌جمهور ایستادند و مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، اقدام نظامی علیه «یک رژیم جنایتکار» را «قاطع و موجه» توصیف کرد.

دونالد ترامپ در کنفرانس خبری خود گفت عملیات ونزوئلا در راستای اولویت‌های «اول آمریکا» بوده، زیرا امنیت منطقه‌ای آمریکا را تضمین کرده و منبعی پایدار از نفت فراهم آورده است.

او به احیای دکترین مونرو اشاره کرد، سیاست خارجی اوایل قرن نوزدهم آمریکا که تاکید می‌کرد نیم‌کره غربی باید از نفوذ قدرت‌های اروپایی آزاد باشد و نام آن را «دکترین دونرو» گذاشت.

آقای ترامپ گفت اقدام آمریکا در ونزوئلا نشان می‌دهد «سلطه ایالات متحده در نیم‌کره غربی دیگر هرگز مورد تردید قرار نخواهد گرفت».

به گفته او، هدف راهبرد جدید امنیت ملی آمریکا «حفاظت از تجارت، قلمرو و منابعی است که در کانون امنیت ملی ما قرار دارند». او نیم‌کره غربی را «منطقه خانگی» آمریکا خواند.

با این حال، تصمیم آقای ترامپ برای بازداشت نیکلاس مادورو نگرانی‌های گسترده‌تری در سیاست جهانی و روابط آمریکا با دیگر قدرت‌های بزرگ نظامی ایجاد کرده است.

وزارت امور خارجه چین با صدور بیانیه‌ای ضمن ابراز شگفتی، آنچه را که «حمله‌ای بی‌محابا به کشوری مستقل» خواند، محکوم کرد.

در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن، آمریکا موضعی مشابه را پس از حمله روسیه به اوکراین در پیش گرفت. اکنون دولت دونالد ترامپ تلاش می‌کند توافق صلحی میان این دو کشور برقرار کند؛ توافقی که به نظر می‌رسد بیشتر به سود طرف روسی است.

دان بیکن، نماینده میانه‌رو جمهوری‌خواه که در پایان سال بازنشسته می‌شود، با ابراز نگرانی درباره پیامدهای اقدام نظامی در ونزوئلا گفت: «نگرانی اصلی من این است که روسیه از این اقدام برای توجیه اعمال نظامی غیرقانونی و وحشیانه‌اش علیه اوکراین استفاده کند، یا چین آن را دستاویزی برای توجیه حمله به تایوان قرار دهد.»

منتقدان دموکرات ترامپ صریح‌تر بودند.

برایان شتز، سناتور ایالت هاوایی و عضو کمیته روابط خارجی سنا، گفت: «آمریکا به هیچ دلیلی نباید به دنبال اداره کشورهای دیگر باشد. ما باید تا الان یاد می‌گرفتیم که خود را درگیر جنگ‌های بی‌پایان و ماموریت‌های تغییر رژیم نکنیم که پیامدهای فاجعه‌باری برای آمریکایی‌ها به همراه دارد.

حکیم جفریز، نماینده کنگره که در صورت پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر ممکن است رئیس مجلس نمایندگان شود، گفت نیکلاس مادورو جنایتکار و دیکتاتوری با سابقه نقض حقوق بشر است، اما تصمیم دونالد ترامپ برای حمله بدون مشورت با رهبران کنگره را محکوم کرد.

او گفت: «دونالد ترامپ بر اساس قانون اساسی موظف به تمکین از قانون و پاسداری از هنجارهای دموکراتیک در ایالات متحده است؛ چرا که معنای واقعی 'اول آمریکا' همین است.»

آقای ترامپ در کنفرانس خبری خود گفت تصمیم گرفته کنگره را در جریان نگذارد، چون نگران بوده جزئیات عملیات پیش از حمله «درز کند».

این عملیات نظامی موفقیت‌آمیز بود؛ بدون تلفات آمریکایی و با آسیب محدود به تجهیزات. آقای ترامپ با لحن همیشگی خود آن را «یورشی تماشایی» و «یکی از خیره‌کننده‌ترین، موثرترین و قدرتمندترین نمایش‌های توان و کارآمدی نظامی آمریکا در تاریخ» توصیف کرد.

اکنون او اعتبار ریاست‌جمهوری خود را به تداوم این موفقیت گره زده است. آمریکا می‌گوید اداره و بازسازی ونزوئلا را بر عهده خواهد گرفت، هرچند هنوز روشن نیست این کار در عمل به چه معناست. دونالد ترامپ و تیمش باید کشوری را که دهه‌ها درگیر مشکل و بحران بوده احیا کنند و هم‌زمان منطقه‌ای را آرام نگه دارند که بی‌تردید با نگرانی، چشم به سیاست خارجی رئیس‌جمهور آمریکا دوخته است.