چرا استراتژی امنیتی ترامپ متحدان آمریکا را نگران کرده است؟

استراتژی امنیت ملی دولت دونالد ترامپ باعث نگرانی نزدیک‌ترین متحدان آمریکا شده و نشان‌دهنده گسستی چشمگیر از اصولی است که در طول دهه‌ها سیاست خارجی ایالات متحده را شکل داده‌اند.

این سند ۳۳ صفحه‌ای که به تازگی از سوی دولت آمریکا منتشر شد، جهان را پیش از هر چیز به عنوان عرصه‌ای اقتصادی ترسیم می‌کند و معامله‌های دوجانبه و ملی‌گرایی اقتصادی را بالاتر از چندجانبه‌گرایی و ترویج دموکراسی قرار می‌دهد.

تام بیتمن، خبرنگار بی‌بی‌سی در وزارت خارجه آمریکا، به پادکست «گلوبال استوری» گفت که این سند بازتاب «ایدئولوژیک‌ترین گرایش‌های» دولت آقای ترامپ است.

و به همان اندازه، آنچه در این سند نیامده هم جلب توجه می‌کند: تقریبا هیچ انتقادی از دشمنان سنتی مانند روسیه یا چین دیده نمی‌شود.

در عوض، بخش‌هایی از تندترین ادبیات سند به اروپا اختصاص دارد؛ موضوعی که در پایتخت‌های اروپایی باعث نگرانی شده است.

«محو تمدنی»

در حالی که راهبردهای امنیت ملی قبلی معمولا بر ارزش‌ها و اولویت‌های مشترک آمریکا با کشورهای اروپایی تاکید می‌کرد، این سند مسیر دیگری را در پیش گرفته است.

در این سند آمده است که اروپا «در طی ۲۰ سال یا کمتر» دیگر «قابل شناسایی» نخواهد بود و دلیل آن پذیرش نهادهای چندجانبه و سیاست‌های مهاجرتی این قاره عنوان شده که به گفته سند، به عاملی مخرب برای «هویت غربی» تبدیل شده‌اند.

در بخشی از راهبرد، به صراحت آمده است که اروپا با «محو تمدنی» روبه‌روست.

خبرنگار بی‌بی‌سی در وزارت خارجه آمریکا می‌گوید رهبران اروپایی، دست‌کم در محافل خصوصی، از این سند «مبهوت» شده‌اند.

او می‌گوید: «برای آن‌ها غافلگیرکننده نیست که این دیدگاه ایدئولوژیک در بخش‌هایی از دولت وجود دارد، اما دیدن اینکه این موضع در قالب یک سند رسمی سیاست‌گذاری صریحا بیان شده، برای آن‌ها بسیار نگران‌کننده است.»

تیره شدن روابط آمریکا و اروپا ماه‌هاست که آشکار شده است.

یکی از نخستین نشانه‌های نگاه دولت آقای ترامپ به اروپا، در ماه فوریه آشکار شد، زمانی که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در کنفرانس امنیتی مونیخ به تندی از کشورهای دموکراتیک اروپایی انتقاد کرد و رهبران آن را به دلیل نادیده گرفتن نگرانی رای‌دهندگان درباره مهاجرت و آزادی بیان سرزنش کرد.

اما در عمل، این رابطه پرتنش در میدان دیگری هم خودش را نشان داده است: جنگ اوکراین.

این سند چنین القا می‌کند که اروپا درک درستی از موازنه‌های موجود قدرت ندارد و آمریکا باید توان و انرژی دیپلماتیک خود را صرف تثبیت اوضاع در منطقه کند.

در سند، اتحادیه اروپا متهم می‌شود که تلاش‌های آمریکا برای پایان دادن به جنگ اوکراین را مسدود کرده است و گفته شده که آمریکا باید «ثبات راهبردی را برای روسیه دوباره برقرار کند»؛ اقدامی که به ادعای سند «اقتصادهای اروپا را تثبیت خواهد کرد.»

پیام محوری این است که اوکراین باید کشوری پایدار باقی بماند، اما این امر مستلزم آن است که جایگاه برتر روسیه پذیرفته شود.

خبرنگار بی‌بی‌سی می‌گوید صبر آقای ترامپ در قبال اروپا و اوکراین به سر آمده است. او به پادکست گلوبال استوری گفت: «روشن است که فشار متوجه اروپایی‌هاست تا به موضعی تن بدهند که اوکراینی‌ها عملا آن را به معنای تسلیم شدن خود می‌بینند.»

تنش بر سر اوکراین پیش‌تر هم به صورت علنی و در مقاطع خبرساز خود را نشان داده است، از جمله دیدار فوریه دونالد ترامپ و جی‌دی ونس با ولودیمیر زلنسکی در کاخ سفید که در آن از آقای زلنسکی به عنوان فردی «بی‌احترام» و «ناسپاس» انتقاد شد.

اکنون رهبران اروپایی با این واقعیتی روبه‌رو هستند که آمریکا ممکن است برای رسیدن به نتیجه‌ای فشار بیاورد که بسیار نزدیک‌تر به خواسته‌های مسکو است تا کی‌یف.

مقام‌های روسیه از راهبرد امنیت ملی آمریکا به گرمی استقبال کرده‌ و گفته‌اند که این سند «تا حد زیادی هم‌سو» با دیدگاه آنهاست.

«تبصره ترامپ»

این سند در کنار انتقادها از اروپا، راهبرد جدید قاره آمریکا را که از آن با عنوان «نیم‌کره غربی» یاد شده، به عنوان محور اصلی سیاست خارجی ایالات متحده برجسته می‌کند.

سند راهبرد امنیت ملی آمریکا می‌گوید دولت می‌خواهد «اطمینان حاصل کند… این منطقه تا حدی باثبات و درست اداره شود که از مهاجرت گسترده به ایالات متحده جلوگیری شود و انگیزه آن کاهش یابد.»

این سند راهبردی ایده «تبصره ترامپ» را در کنار دکترین مونرو مطرح می‌کند و رویکرد دولت آمریکا را دنباله‌ای بر سیاست جیمز مونرو،‌ رئیس‌جمهور آمریکا در قرن نوزدهم نشان می‌دهد؛ سیاستی که بر برتری آمریکا در قاره آمریکا تاکید داشت و دخالت قدرت‌های استعماری اروپا را پس می‌زد.

خبرنگار بی‌بی‌سی می‌گوید دولت این توجه دوباره را برای مقابله با نفوذ چین در آمریکای لاتین ضروری می‌داند، هرچند در سند نامی از چین به طور مستقیم نیامده است.

به گفته آقای ترامپ، چین بیش از حد در منطقه جای پای اقتصادی پیدا کرده است، هرچند ادعای او مبنی بر اینکه چین کانال پاناما را «اداره می‌کند»، به معنای واقعی درست نیست.

تلاش‌های دیپلماتیک اخیر آمریکا، از جمله سفرهای مارکو روبیو، وزیر خارجه، به کشورهای آمریکای لاتین در اوایل سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد واشنگتن قصد دارد هم از نظر اقتصادی و هم از نظر راهبردی دوباره سلطه خود را بر این منطقه تحکیم کند.

هرچند این راهبرد بر بعد نظامی این سیاست تمرکز زیادی ندارد، اما کارزار حملات هوایی علیه قاچاقچیان ادعایی مواد مخدر در دریای کارائیب و حضور چندین ناو جنگی آمریکایی و هزاران نیروی نظامی در سواحل ونزوئلا، بر تهدید به استفاده از نیروی نظامی تاکید می‌کند.

راهبرد جدید امنیت ملی آمریکا از همین حالا بحث‌ها را در واشنگتن و سراسر اروپا دگرگون کرده است.

پیامدهای آن برای اوکراین، روابط آمریکا و اروپا، و نظم گسترده‌تر جهانی هنوز در حال شکل گرفتن است.

اما این سند یک نکته را بی‌ابهام روشن می‌کند: دولت دونالد ترامپ قصد دارد اولویت‌های سیاست خارجی آمریکا را بازتعریف کند و انتظار دارد متحدانش خود را با این واقعیت تازه سازگار کنند.