حال و هوای کمرنگ نوروز در افغانستان و آغاز سال تحصیلی با ادامه محدودیت‌ها برای دختران

مقام‌های حکومت طالبان در افغانستان امروز (چهارشنبه، اول حمل/فروردین) در مراسمی آغاز سال تحصیلی جدید را در حالی اعلام کردند که دختران همچنان از ادامه تحصیل فراتر از صنف/کلاس ششم در مدارس/مکاتب و همچنین از رفتن به دانشگاه‌ها محروم هستند. همزمان به دلیل ممنوعیت طالبان از تجلیل نوروز، حال و هوای این جشن تاریخی در افغانستان امسال کمرنگ بوده است.

تمام شرکت‌کنندگان مراسمی که در کابل به مناسبت آغاز سال تحصیلی برگزار شد، مردان بودند و حتی از خبرنگاران زن هم در این مراسم دعوت نشده بود. در این مراسم هیچ اشاره‌ای به تحصیل دختران و فرمان‌های ممنوعیت ادامه تحصیل آن‌ها نشد.

همزمان دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در پستی در ایکس نوشته است که اکنون بیش از ۹۰۰ روز است که دختران بالاتر از سن ۱۲ از رفتن به مکتب و دانشگاه منع شده‌اند. یوناما از طالبان خواسته که به این ممنوعیت «غیرقابل توجیه و آسیب‌زننده» را پایان دهند. نمایندگی سازمان ملل نوشته است: «آموزش برای همه جهت رسیدن به صلح و رفاه ضروری است.»

وزارت معارف طالبان هرچند گفته بود که پس از مهیا شدن «شرایط مناسب با شریعت اسلام و سنت‌های افغانستان» دختران اجازه ادامه تحصیل خواهند یافت. اما چارچوب زمانی مشخصی اعلام نشد.

فعالان آموزش و نهادهای بین‌المللی در طول سال گذشته بارها از طالبان خواستند تا دروازه‌های مکاتب متوسطه و دبیرستان‌ها را به روی دختران بگشایند اما حکومت طالبان به این درخواست‌ها پاسخ مثبت نداد.

هرچند حبیب الله آغا، وزیر معارف طالبان در سخنانی در این مراسم مدعی شد که آن‌ها مخالف «دانش مدرن» نیستند و آن را «نیاز زندگی» خواند.

همچنین عبدالسلام حنفی، معاون اداری نخست‌وزیر طالبان هم در این مراسم گفت: «برای داشتن یک کشور مترقی و همتای دیگر کشورها نیاز است به علوم عصری دسترسی داشته باشیم».

اما طالبان از زمان بازگشت به قدرت تلاش کرده‌اند میزان مضامین دینی و عقیدتی را در نصاب تعلیمی و تحصیلی افزایش دهند و بارها به رعایت شریعت و اصول دینی به عنوان یک اولویت تاکید کرده‌اند.

در بیانیه وزارت معارف هم که به مناسبت سال جدید تحصیلی منتشر شده، هیچ اشاره‌ای به تحصیل زنان نشده است.

در بخشی از این بیانیه هم تاکید شده است که معلمان و شاگردان باید از پوشیدن لباس‌هایی که «در تناقض با اصول اسلامی و سنت‌های افغانی» باشد،‌ اجتناب کنند.

«کمرنگ‌ترین» نوروز سال‌های اخیر

قبل از بازگشت طالبان، اول حمل/فروردین به عنوان سال نو و نوروز و روز دوم به عنوان جشن دهقان تعطیلی عمومی بود و جشن‌هایی در شهر مزارشریف، مرکز بلخ در شمال افغانستان و همچنین در کابل و دیگر شهرها برگزار می‌شد. روز سوم حمل/فروردین نخستین روز تحصیلی سال بود.

حکومت طالبان تجلیل از نوروز را به دلایل مذهبی ممنوع کرده است و تعطیلی به این مناسبت را هم برداشته است.

این ممنوعیت هرچند نتوانسته جلو مردم را از تجلیل نوروز و بهار در سطح خانواده‌ها بگیرد و مردم در نقاط مختلف افغانستان همچنان به شیوه‌های سنتی از جمله سمنک/‌سمنو پختن، تهیه هفت‌میوه و همچنین برافراشتن جهنده در برخی زیارتگاه‌ها از آن تجلیل می‌کنند.

از جمله ویدئویی از مراسم نوروز در غرب کابل منتشر شده است. زیارت سخی، در غرب کابل که منسوب به حضرت علی است، مرکز اصلی جشن نوروز در پایتخت افغانستان است.

گروه‌هایی مردم در روز نوروز با تجمع در این محل با برافراشتن علم (جهنده)، جشن نوروز را برگزار می‌کنند.

شماری از شهروندان کابل با وجود ممنوعیت اعلام شده از سوی طالبان صبح امروز اول فروردین/ حمل با تجمع در زیارت سخی به مناست آغاز سال نو خورشیدی این علم را بر افراشتند.

برخی چهره‌های سیاسی و فرهنگی در داخل افغانستان نیز نوروز را با وجود ممنوعیت تبریک گفته‌اند.

حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین و عبدالله عبدالله، رئيس اجرایی پیشین دولت افغانستان که علیرغم بازگشت طالبان در کابل به‌سر می‌برند،‌ نوروز را به مردم افغانستان تبریک گفتند.

آقای کرزی نوروز را «یادآور رسم نیک و کهن» در افغانستان دانسته است و افزوده «بدون شک، بعد تاریخی و فرهنگی نوروز یادآور پیشینه پربار مردان و زنان ناموری است که بخش بزرگی از جامعه بشری، مدیون افکار و آثار علمی و قلمی‌شان است».

آقای عبدالله نیز فرا رسیدن نوروز را به مردم و ملت‌های حوزه تمدنی نوروز تبریک گفته است و افزوده که زمستان گذشته مهاجرین برگشته به افغانستان با مشکلات زیادی روبر بودند. او گفته که انتظار دارد تا در سال‌ نو تعلیمی دروازه‌های مکاتب و دانشگاه‌ها به‌روی دختران باز شوند و زمینه‌ی کار برای زنان افغان فراهم گردد.

اما برخی از شهروندان افغانستان گفته‌اند احساس می‌کنند نوروز امسال یکی از کمرنگ‌ترین‌ها در چند سال اخیر بوده است.

بدتر شدن وضعیت اقتصادی مردم تحت حاکمیت طالبان و مصادف شدن نوروز با ماه رمضان از دلایل آن خوانده شده است.

شماری گفته‌اند مشکلات اقتصادی آنها را مجبور ساخته تا از هزینه کردن برای تجلیل از نوروز صرف نظر کنند. باشنده‌های چندین ولایت به بی‌بی‌سی گفتند که امسال در بسیاری مناطق حرف از نوروز نیست.

طالبان در سال گذشته به طور صریح تجلیل از نوروز را ممنوع کرد و آن را غیراسلامی خواند.

در همین حال شماری از فعالان حقوق زنان با انتشار پیام‌های تصویری بر اهمیت تاریخی و فرهنگی جشن نوروز تاکید کرده‌اند و گفته‌اند نوروز و آغاز بهار را با گرمی جشن می‌گیرند.

این زنان همچنین خواهان آزادی فعالان حقوق بشر و حقوق آموزش از بند طالبان شده‌اند.