تنش خاورمیانه؛ طرح آمریکا، قطر و مصر برای آتش‌بس غزه و تداوم پرهیز پروازها از آسمان منطقه

رهبران آمریکا، مصر و قطر در بیانیه‌ای مشترک از اسرائيل و حماس خواسته‌اند مذاکرات بر سر آتش‌بس و آزادی گروگان‌ها را از سر بگیرند. در این بیانیه آمده است واشنگتن، قاهره و دوحه چارچوب توافقی را تدوین کرده‌اند که برای به نتیجه رسیدن «تنها به جزئیات نیاز دارد.»

اسرائيل گفته است مذاکره‌کنندگان خود را برای گفتگوهای پیشنهادی در روز ۱۵ اوت، یک هفته دیگر، به دوحه یا قاهره خواهد فرستاد. حماس هنوز به این پیشنهاد پاسخی نداده است.

تلاش‌های دیپلماتیک تازه اقدامی دیگر برای جلوگیری از گسترش تنش در خاورمیانه و از کنترل خارج شدن شرایط، در پی ترور اسماعیل هنیه، یکی از رهبران حماس، در تهران است. ایران آمریکا و اسرائيل را در کشته شدن اسماعیل هنیه در جریان سفرش به تهران مقصر می‌داند و گفته است تلافی خواهد کرد.

اسرائيل مسئولیت حمله به اقامتگاه آقای هنیه در تهران را برعهده نگرفته است.

حال آمریکا، قطر و مصر از اسرائيل و حماس دعوت کرده‌اند که در پانزدهم اوت «بدون تاخیر بیشتر گفتگو برای رفع اختلافات باقیمانده و اجرای توافق را از سر بگیرند.»

در این بیانیه آمده است «اگر لازم باشد، ما به عنوان میانجی‌گران آماده‌ایم برای حل اختلافات پیشنهادی بدهیم که موانع باقیمانده برای اجرای توافق را به شیوه‌آی که رفع کند که انتظارات هر دو طرف برآورده شود.

این بیانیه به امضای جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا، عبدل‌فتاح سیسی رئيس جمهوری قطر و شیخ تمیم بین حمد آل ثانی امیر قطر رسیده است.

رهبران سه کشور در این بیانیه گفته‌اند چارچوب توافق پیشنهادی آنها بر اساس «اصولی» تدوین شده که روز ۳۱ ماه مه توسط جو بایدن اعلام شد و بعد به تایید شورای امنیت ملی سازمان ملل متحد رسید.

آتش‌بس کامل و آزادی تعدادی از گروگان‌ها آغازگر طرح اعلام شده توسط رئيس جمهوری آمریکا بود.

با گذشت ماه‌ها از تلاش‌های دیپلماتیک و چند دور مذاکره،‌ هنوز رسیدن به توافق میان دو طرف حاصل نشده است.

هفته گذشته در ضربه دیگری به روند مذاکرات، اسماعیل هنیه مذاکره کننده ارشد حماس که برای سفر به تهران رفته بود در حمله‌ای کشته شد که گفته می‌شود از سوی اسرائيل انجام شده است.

حماس برای رسیدن به آتش بس تلاش می‌کند اما بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائيل گفته است جنگ تنها زمانی به پایان می‌رسد که حماس شکست کامل خورده باشد.

روز پنجشنبه اسرائیل به بمباران نوار غزه ادامه داد.

نیروی دفاع مدنی تحت مدیریت حمال در غزه می‌گوید در این بمباران دو مدرسه هدف قرار گرفته‌اند و بیش از ۱۸ نفر در جریان این حملات هوایی کشته شده‌اند.

ارتش اسرائيل می‌گوید در این حملات مراکز فرماندهی حماس را هدف قرار داده است.

انتخاب یحیی سنوار،‌ به عنوان رهبر تازه حماس در پی کشته شدن اسماعیل هنیه می‌تواند چالش تازه‌ای برای رسیدن به توافق ایجاد کند.

اسرائيل آقای سنوار را مسئول برنامه‌ریزی حمله هفت اکتبر و یکی از تندروترین اعضای حماس می‌داند.

کانال ۱۳ اسرائيل خبر داده است که روز پنجشنبه کابینه امنیتی اسرائيل با افزایش نگرانی درباره حمله ایران و متحدانش، جلسه خود را در پناهگاهی زیرزمینی برگزار کرد.

اردوغان به امیر قطر گفت که اسرائیل با کشتن هنیه نشان داد «قصد آتش‌بس ندارد»

در تحولی دیگر رئیس جمهور ترکیه در آنکارا به امیر قطر گفت که اسرائیل با کشتن هنیه نشان داد که «قصد آتش‌بس ندارد.»

شیخ تمیم بن حمد آل‌ ثانی، امیر قطر در سفری غیرمنتظره عصرپنجشنبه هشتم اوت وارد آنکارا شد و با آقای اردوغان دیدار کرد.

اداره ارتباطات دفتر ریاست جمهوری ترکیه گزارش داد که آقای اردوغان به امیر قطر گفت که ترکیه به تلاشش برای یافتن راه حلی که صلح و آرامش دائمی را به منطقه بیاورد ادامه می‌دهد و می‌خواهد تلاش‌های سازنده خود را به همراه قطر در این مسیر افزایش دهد.

آقای اردوغان از جامعه جهانی خواست تا گام‌های موثری برای توقف حملات اسرائیل بردارند.

یحیی سنوار که دو روز پیش به عنوان جانشین اسماعیل هنیه انتخاب شد، از چهره‌های نزدیک به جمهوری اسلامی ایران است و گفته شده احتمال دارد که تحت رهبری او، ترکیه و قطر به عنوان قدرت‌های منطقه، نفوذ خود را بر این گروه در مقابل ایران از دست بدهند.

قطر تاکنون سعی کرده که نقش میانجیگری فعالی در برقراری آتش بس بین حماس و اسرائیل داشته باشد و در اواخر نوامبر سال گذشته این کشور موفق شد با میانجیگری خود آتش‌بس یک هفته‌ای را بین دو طرف برقرار کند. در جریان این آتش‌بس حماس ۸۱ گروگان اسرائیلی را در مقابل ۲۸۰ زندانی فلسطینی آزاد کرد.

ترکیه هم از زمان شروع جنگ در غزه همواره آشکارا حمایت خود را از فلسطینیان و گروه حماس اعلام کرده و از سیاست‌های بنیامین نتانیاهو در این جنگ انتقاد کرده است.

چند هواپیمایی اروپایی مسیر پروازها را تا پاییز تغییر دادند

طی روزهای اخیر نگرانی درباره گسترش درگیری در خاورمیانه و نگرانی از وضعیت امنیت آسمان منطقه خطوط هوایی بین‌المللی را بر آن داشت تا برای جلوگیری از هر اتفاق احتمالی، پروازهای خود را به منطقه لغو کنند.

بریتانیا به خطوط هوایی فعال در این کشور توصیه کرد از هشتم ماه جاری میلادی به مدت سه ماه یعنی تا چهارم نوامبر به دلیل خطر احتمالی فعالیت‌های نظامی، از ورود به حریم هوایی لبنان خودداری کنند.

شرکت هواپیمایی آلمانی لوفت‌هانزا که اعلام کرده بود از آسمان ایران و عراق اجتناب می‌کند،‌ تعلیق پروازهایش به تل‌آویو، تهران، بیروت،‌ امان و اربیل عراق را تا سه شنبه هفته آینده تمدید کرده است.

ایرفرانس- کی‌ال‌ام لغو پروازهایش از پاریس به بیروت را تا روز یکشنبه ۱۱ اوت تمدید کرده است. کی‌ال‌ام هلندی هم پروازهای تل آویو را تا ماه اکتبر لغو کرده است.

سوئیس ایر هم که بخشی از لوفت‌هانزا است تصمیم مشابهی گرفته است. هواپیماهای این شرکت هواپیمایی از آسمان اسرائیل،‌ ایران و عراق هم عبور نمی‌کنند.

هواپیمایی یونایتد آمریکا که دفتر اصلی آن در شیکاگو است پروازهایش به تل‌آویو را تا اطلاع ثانوی لغو کرده است. از حدود ۱۰ روز پیش این شرکت پروازهای روزانه خود را از نیوآرک، نیوجرسی به تل‌آویو به دلایل امنیتی لغو کرده است.

هواپیمایی پادشاهی اردن هم لغو پروازهایش در بیروت پایتخت لبنان را تا فردا تمدید کرده است اما هواپیمایی الجزایر پروازها به بیروت را تا اطلاع ثانوی لغو کرده است.

هواپیمایی سنگاپور هم از تردد در حریم هوایی ایران خودداری کرده است و می‌گوید مسیر پروازهایش را تغییر داده است.

رایان ایر پروازهایش را از تل‌آویو و به مقصد این شهر تا ۲۳ ماه اوت کنسل کرده است.

یک سخنگوی شرکت هواپیمایی ایزی جت هم گفته که این شرکت پروازهایش به تل‌آویو که از حدود سه ماه پیش لغو شده در پایان ماه مارس سال آینده میلادی از سر خواهد گرفت.

پیام فرمانده سپاه قدس به یحیی سنوار

اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پیامی به یحیی سنوار، رئیس جدید دفتر سیاسی حماس گفته «حماس با انتخاب یک رهبر با منطق دیگر ثابت کرد که پرچم پر افتخار حماس را به دست کسی می‌دهد که بیشترین نفوذ را در میدان دارد و مجاهد فی سبیل‌الله است.»

آقای قاآنی با تبریک انتساب آقای سنوار در خصوص اسماعیل هنیه که چهارشنبه دو هفته پیش در تهران ترور شد گفت: شهید هنیه واقعاً از رهبران دلاور مقاومت اسلامی و شخصیتی ارزشمند و متین بود که در جهان اسلام وحدت ایجاد کرد.»

فرمانده سپاه قدس در این پیام تاکید کرده که براساس گفته رهبر جمهوری اسلامی «وظیفه خود می‌دانیم که انتقام خون ایشان را برای این حادثه تلخ در جمهوری اسلامی بگیریم» و «تردیدی نیست که خون این شهید بزرگوار بر مجازات سخت رژیم صهیونیستی به دست جمهوری اسلامی تأثیر خواهد گذاشت.»

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران و بسیاری از مقامات نظامی و سیاسی ایران پس از کشته شدن اسماعیل هنیه در تهران وعده انتقام از اسرائیل را داده‌اند. اسرائیل تاکنون مسئولیت ترور آقای هنیه را برعهده نگرفته و در خصوص آن سکوت کرده است.

در روزهای گذشته یحیی سنوار از سوی حماس به عنوان جانشین اسماعیل هنیه انتخاب شد. آقای سنوار که در غزه به سر می‌برد از سوی اسرائیل متهم است که حمله اکتبر سال گذشته میلادی به اسرائیل را طراحی و رهبری کرده است.

در همین حال محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران نیز به بیانیه مشترک آمریکا، قطر و مصر واکنش نشان داده و گفته آتش بس در غزه «نیاز به بیانیه تبلیغاتی ندارد بلکه به اراده سیاسی و اقدام قاطع نیازمند است.»

آقای رضایی در حسابش در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر آمریکا در همان هفته‌های اول تجاوز ارتش اسرائیل، کمک‌های نظامی را متوقف و آتش بس را به رژیم تحمیل کرده بود، اکنون در تکاپوی بیهوده قرار نمی‌گرفت.»