چرا شورش‌های بریتانیا به خشونت کشید؟

بعد از حمله‌ای که در آن سه دختر کوچک در شمال غرب انگلستان با ضربات چاقو کشته شدند، ناآرامی‌هایی در مناطقی از بریتانیا رخ داده است. در حالی که شهر ساحلی ساوت‌پورت در حال سوگواری برای این قتل‌های دلخراش بود، گروه‌های راست افراطی از این حادثه به عنوان فرصتی برای ترویج دیدگاه‌های خود و ایجاد وحشت در جوامع غیر سفیدپوست استفاده کردند.

مراسم‌ آرام یادبود در این شهر به سرعت به خشونت و تخریب کشیده شد. موجی از ناآرامی‌ها که با پرتاب آجر، بمب‌های دودزا و چیزهای دیگر به سوی پلیس و همچنین هدف قرار دادن پناهجویان در هتل‌ها همراه بود، به نقاط دیگر بریتانیا از جمله شهرهای هال، لیورپول، منچستر، بلکپول و بلفاست گسترش یافت.

کشورهایی مانند هند، نیجریه و مالزی برای شهروندان خود هشدار سفر به بریتانیا صادر کرده‌اند. کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، این صحنه‌ها را «اوباشی‌گری راست افراطی» توصیف کرد و به خبرنگاران گفت: «هیچ توجیهی برای انجام چنین اقداماتی وجود ندارد.»

بررسی بخش «بی‌بی‌سی وریفای» نشان می‌دهد تمام افرادی که در خیابان‌ها حضور دارند یا درباره حملات ساوت‌پورت درشبکه‌های اجتماعی پست می‌گذارند، دیدگاه‌های حاشیه‌ای ندارند، از شورش‌ها حمایت نمی‌کنند و با گروه‌های راست افراطی در ارتباط نیستند. همچنین به نظر می‌رسد که این ناآرامی‌ها افرادی را جذب کرده که نگران جرایم خشونت‌آمیز هستند یا دروغ‌پراکنی و اطلاعات ساختگی درباره ارتباط حمله ساوت‌پورت با مهاجرت غیرقانونی را باور کرده‌اند.

اطلاعات ساختگی

وقتی خبر حمله با چاقو در ساوت‌پورت منتشر شد، اطلاعات ساختگی درباره هویت مهاجم به سرعت در شبکه‌های اجتماعی گسترش یافت.

به دلیل سن مهاجم، پلیس در ابتدا بدون نام بردن از او فقط تایید کرد که متهم یک پسر ۱۷ ساله است و از عموم مردم خواست تا از هرگونه گمانه‌زنی خودداری کنند.

اما اینفلوئنسرهای راست افراطی به شایعاتی که می‌گفت مهاجم یک پناهجوی مسلمان بوده که با قایق به بریتانیا آمده، پر و بال می‌دادند و مردم را تشویق می‌کردند که وارد عمل شوند.

بررسی بی‌بی‌سی وریفای نشان می‌دهد یکی از این افراد تاثیرگذار در شبکه ایکس، با استیون یاکسلی-لنون، بنیان‌گذار گروه راست افراطی «لیگ دفاعی انگلیس» که با نام تامی رابینسون شناخته می‌شود، ارتباط دارد.

به گزارش بی‌بی‌سی وریفای ادعاهای نادرست به سرعت شبکه‌های اجتماعی را فرا گرفت و به مخاطبان زیادی، از جمله افراد عادی که هیچ ارتباطی با افراد و گروه‌های راست افراطی نداشتند، رسید.

جو مالهال، رئیس تحقیقات گروه ضد افراطی‌گرایی «امید، نه نفرت» می‌گوید «تنها یک نیروی محرک واحد در کار نبوده است».

او می‌گوید: «این وقایع بازتابی از ماهیت راست افراطی معاصر است. تعداد زیادی از افراد در فعالیت‌های آنلاین شرکت می‌کنند، اما هیچ ساختار عضویتی یا نشان رسمی وجود ندارد. حتی رهبرانی هم به صورت علنی معرفی نشده‌اند، بلکه اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی فرمان را در دست دارند. این جریان بیشتر شبیه به یک گروه‌ از آدم‌ها با ایده‌های مشترک است تا یک سازمان سنتی.»

نژادپرستی و مهاجرت

انتخابات عمومی بریتانیا در ابتدای ماه ژوئیه، مسائلی مانند مهاجرت و ورود مهاجران با قایق‌های کوچک به بریتانیا را در کانون توجه قرار داد.

نایجل فاراژ، یکی از چهره‌های اصلی کارزار برگزیت (جدایی بریتانیا از اتحادیه اروپا)، به عنوان رهبر حزب «رفرم یوکی» به صحنه سیاست برگشته که خواهان توقف مهاجرت «غیر ضروری» است.

او در واکنش به ناآرامی‌های اخیر ادعا کرد: «اکثریت مردم می‌توانند از هم پاشیدگی جامعه ما را در نتیجه مهاجرت توده‌ای و کنترل‌نشده مشاهده کنند.»

شواهد نشان می‌دهد که در بریتانیا نگرانی عمومی درباره سطح فعلی مهاجرت قانونی و غیرقانونی وجود دارد. نظرسنجی شرکت ایپسوس در ماه فوریه نشان داد که ۵۲ درصد مردم معتقدند سطح فعلی مهاجرت بسیار بالا است. این در حالی است که دو سال پیش، ۴۲ درصد این نظر را داشتند.

اما این نظرسنجی هم‌زمان نشان داد که مردم عموما نسبت به تاثیر مهاجرت دیدگاه مثبتی دارند، اگرچه میزان آن از سال ۲۰۲۲ کاهش یافته است.

گروه‌های دیگر، از جمله گروه راست افراطی «آلترناتیو میهن‌پرستانه»، که پیش از این راهپیمایی‌های ضد مهاجرت را سازماندهی کرده، برای تجمع‌هایی تبلیغ کرده‌اند که از خشم عمومی در حملات ساوت‌پورت بهره می‌بردند و به آشوب‌های خشونت‌آمیز تبدیل شده‌اند.

گروه‌های تندروتر در طیف راست افراطی خواهان اخراج‌ جمعی مهاجران شده‌اند.

لیزی دیردن، نویسنده کتاب «توطئه‌گران: تروریست‌های شکست‌خورده بریتانیا» و سردبیر سابق امور داخلی در روزنامه ایندیپندنت، به بی‌بی‌سی گفت: «یکی از چیزهایی که همواره مانع از بزرگتر شدن نیروی راست افراطی در این کشور شده، درگیری‌های داخلی آنها است، اما ساوت‌پورت در عمل آن‌ها را متحد کرده است.»

حملات نژادپرستانه، مساجد را در نقاط مختلف انگلستان هدف قرار داده و باعث نیاز به حضور نیروی ویژه پلیس در برخی مناطق شده است.

هتل‌هایی که پناهجویان را در خود جا داده‌اند نیز به کانون حملات نژادپرستانه و ضد مهاجرت تبدیل شده‌اند.

در شهر الدرشات در جنوب انگلستان، پدی اوکانل، خبرنگار بی‌بی‌سی، شاهد حضور انبوهی از تظاهرات‌کنندگان،‌ بیرون هتلی بود که پناهجویان در آن اقامت دارند.

او در پادکست «نیوزکست» بی‌بی‌سی گفت: «در فیسبوک، فراخوان یک تظاهرات مسالمت‌آمیز برای جلب توجه به مشکلات مسکن و مسائل مربوط به ادغام اجتماعی داده شد که در نهایت به وضعیت بسیار ناخوشایندی منجر شد. آجر پرتاب کردند، ناسزاهای نژادی را فریاد زدند. اقامت در هتل در آن زمان بسیار ترسناک بود.»

او در پیاده‌رو بیرون هتل با دو خواهر از افغانستان صحبت کرد که به دنبال پناهندگی در بریتانیا بودند.

یکی از آنها که ۲۲ سال داشت، به او گفت: «آنها ناگهان آمدند و ماشین‌هایشان را اینجا پارک کردند. تلاش می‌کردند وارد هتل شوند و حتی دیوار و در ورودی را تخریب کردند و پنجره‌های ما را شکستند. واقعا ترسناک بود.»

خواهر ۱۷ ساله‌اش اضافه کرد: «آن‌ها به ما ناسزا می‌گفتند و فیلم‌برداری می‌کردند، رفتار خوبی نداشتند.»

غارت برای تفریح

برخی معترضان نیز از شورش‌ها برای ارتکاب جرم، از جمله غارت فروشگاه‌ها، استفاده کرده‌اند. در ساندرلند، شهری در شمال شرق انگلستان، یک شعبه از نانوایی گرِگز و یک بانک نَت‌وست هدف دستبرد قرار گرفت، در حالی که گزارش‌های مربوط به غارت یک مرکز خرید در بلکپول، واقع در شمال غرب انگلستان هم از سوی پلیس در حال بررسی است.

در شهر هال در شمال شرق، خبرنگار بی‌بی‌سی شاهد غارت و تخریب چندین فروشگاه و آتش‌سوزی در یکی از آنها بود، و هم‌زمان اقلام دیگری هم در خیابان به آتش کشیده شد. فروشگاه‌های مرکز شهر زودتر بسته شدند و حمل و نقل عمومی نیز با اختلال روبرو شد.

شورای شهر ساندرلند روز شنبه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ساندرلند به عنوان مکانی گرم و دوستانه شناخته می‌شود. وقایع امشب بازتابی از این شهر بزرگ و مردم آن نیست.»

«ما،‌ مثل همیشه، با هم متحد می‌شویم، تا بار دیگر آرامش را در جامعه‌مان برقرار کنیم.»

شهردار هال گفت: «چنین وقایعی روی مردم محلی تاثیر می‌گذارد، اما تمیزکاری شبانه از سوی شورای شهر ساندرلند به وضوح کار بسیار سنگینی بوده است. و آنچه مرا واقعا امیدوار می‌کند... این واقعیت است که مردم ساندرلند صبح امروز در کنار هم جمع می‌شوند تا به تمیز کردن خیابان‌ها کمک کنند.»

محمد ادریس، صاحب کافه‌ای در جنوب بلفاست، پایتخت ایرلند شمالی، می‌گوید بعد از آتش گرفتن کسب و کارش در تظاهرات خشونت‌آمیز شنبه شب، دیگر کافه‌اش را باز نخواهد کرد.

آقای ادریس به بی‌بی‌سی گفت که کسب و کارهای قبلی او هم هدف قرار گرفته‌ و فروشگاه کامپیوترش سال گذشته آسیب دیده است.

او گفت: «فروشگاه کامپیوتر من کاملا آسیب دیده بود، درست مثل این کافه. این کافه نقطه امیدی بود، جایی برای جمع شدن، اینجا دیگر امیدی نیست.»

کاهش خدمات محلی

برخی گروه‌ها به تاثیرات سال‌ها ریاضت اقتصادی و کاهش بودجه دولتی روی خدمات محلی اشاره کرده‌اند.

پس از ناآرامی‌های اولیه در ساوت‌پورت، گروه «امید، نه نفرت» گفت که همبستگی جامعه به دلیل «کاهش هزینه‌ها و اولویت‌زدایی از این منطقه» در دولت قبلی، «طی سال‌های گذشته کاهش یافته است.»

این گروه افزود: «ضروری است که دولت تازه استراتژی جدیدی ارائه دهد که از تقویت جوامع حمایت کند و نحوه واکنش به چنین حوادثی را مشخص کند.»

در سال‌های ریاضت اقتصادی در بریتانیا، از ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹، جورج آزبرن، وزیر سابق دارایی و جانشینان او بیش از ۳۰ میلیارد پوند (۳۸ میلیارد دلار) هزینه‌های مربوط به پرداخت‌های رفاهی، یارانه‌های مسکن و خدمات اجتماعی را کاهش دادند.

کارشناسان هشدار داده‌اند که ناپایداری اجتماعی و مالی می‌تواند جوانان را بیشتر در معرض گرایش به سوی راست افراطی قرار دهد. تاثیرات ماندگار همه‌گیری کووید هم می‌تواند در این مسئله تاثیر داشته باشد.

گرت ریس، کاراگاه ضد تروریسم، به بی‌بی‌سی گفت: «مردم منزوی‌تر شدند، آنها شبکه‌های اصلی خود را در زمینه‌های ورزشی، سرگرمی، اجتماعی، آموزشی یا شبکه‌های خانوادگی دیگر از دست دادند، شبکه‌هایی که امکان به چالش کشیدن آن دیدگاه را فراهم می‌کرد.»

تحلیل مارک ایستون، سردبیر امور داخلی بی‌بی‌سی

با دیدن مجموعه‌ای روزانه از خبرهای مربوط به جرایم وحشتناک، شاید بتوان به این نتیجه رسید که کشور بی‌قانون‌تر و خطرناک‌تر شده است. اما وقتی از مردم درباره مشاهداتشان از جرم و جنایت می‌پرسید -آن طور که پاسخ‌های آنها به نظرسنجی جرم و جنایت انگلستان و ولز نشان می‌دهد- نظرشان خلاف این است.

در ساندرلند، به نظر می‌رسید که بعضی این شورش‌ها را به عنوان یک نمایش جمعه شب تلقی می‌کنند، فرصتی برای نشان دادن خشم خود به حکمرانانی که فکر می‌کنند آنها را نادیده می‌گیرد.

اما افراد دیگری بودند که رفتارشان فبی‌البداهه نبود. کمی پیش از آغاز ناآرامی‌ها در مرکز شهر، یک قطار از گلاسکو در اسکاتلند [در شمال بریتانیا] وارد ایستگاه شد که پر بود از مردانی که پرچم بریتانیا را دور خود پیچیده بودند. خارج از ایستگاه، آن‌ها با استقبال جمعیتی روبرو شدند که با لهجه‌های جنوبی صحبت می‌کردند.

من متوجه چند چهره در میان جمع شدم که با گروه اکنون منحل‌شده «لیگ دفاعی انگلیس» ارتباط داشتند. در ۴۵ سالی که اخبار بریتانیا را پوشش داده‌ام، این اولین بار نیست که شاهد افزایش تنش‌های نژادی هستم.

چیزی که این بار متفاوت است این است که انتشار مطالب در شبکه‌های اجتماعی به کسانی که می‌خواهند جمعیت را تحریک کنند، اجازه می‌دهد بدون توجه به واقعیت‌ها، این کار را انجام دهند. شواهدی وجود دارد که وب‌سایت‌هایی با مالکیت خارجی، به صورت فعال اطلاعات ساختگی را گسترش می‌دهند و این اطلاعات از سوی افراط‌گرایانی دریافت و پخش می‌شود که به گروه‌های مختلفی تعلق دارند که خود را «میهن‌پرست» می‌خوانند.

برای کسانی که شاهد خشونت در جامعه خود هستند، دوره بسیار نگران‌کننده‌ای است و هنوز نمی‌دانیم که آیا اوضاع از این هم بدتر می‌شود یا نه.

اما من کار جمعی تمیز کردن خیابان‌ها در هارتل‌پول در شمال شرق را دیده‌ام و تحقیقاتی را خوانده‌ام که نشان می‌دهد بریتانیا امروز امن‌تر و بردبارتر از همیشه است.

به همین دلیل، احساس من این است که در حال حاضر اشتباه است که فرض کنیم اوباش‌گری هماهنگ‌شده راست افراطی، نمایانگر احساسات حاکم در بریتانیا است.