داده‌های ماهواره‌ای حاکی از تخریب نیمی از تاسیسات آب و فاضلاب غزه است

تحلیل ماهواره‌ای بی‌بی‌سی حاکی از آن است که از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل در غزه، صدها مکان تاسیسات آب و فاضلاب غزه آسیب دیده یا تخریب شده است.

آسیب دیدن یک انبار اصلی تجهیزات آب و فاضلاب نیز باعث اختلال شدید در تعمیر تاسیسات شده است.

آژانس‌های امدادی می‌گویند که کمبود آب پاک و جاری شدن فاضلاب تصفیه نشده تهدیدی جدی برای سلامتی است.

ارتش اسرائیل به بی‌بی‌سی گفت که حماس از روی سوء‌نیت از زیرساخت‌های غیرنظامی‌ برای دست زدن به اهداف تروریستی سوء استفاده می‌کند.

وکلای حقوق بشر می‌گویند که‌ ویران شدن این تاسیسات مغایر وظیفه اسرائیل برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی تحت قوانین جنگ خواهد بود مگر شواهد نشان دهد که این سایت‌ها برای مقاصد نظامی مورد استفاده قرار گرفته است.

دسترسی به آب سالم همیشه در غزه محدود بوده و این منطقه برای تامین آب مورد نیاز خود تا حد زیادی به سیستمی ‌از چاه‌های غیرعمیق و مراکز نمک‌زدایی متکی بوده است.

تحلیل ما نشان داده که بیش از نیمی‌از این تاسیسات حیاتی از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل در غزه به تلافی حمله حماس در ۷ اکتبر آغاز آسیب دیده یا تخریب شده است.

ما همچنین کشف کردیم که چهار تصفیه‌خانه از شش تصفیه خانه فاضلاب - که برای جلوگیری از انباشت فاضلاب و گسترش بیماری بسیار مهم است - آسیب دیده یا تخریب شده‌ است.

یک آژانس‌ امدادی هم گفته دو مرکز دیگر به دلیل کمبود سوخت یا سایر امکانات تعطیل شده است.

این مراکز از جمله بیش از ۶۰۰ تأسیسات آب و فاضلاب بود که ما آنها را براساس فهرست مکان‌های ارائه شده توسط شرکت آب شهرداری ساحلی غزه تجزیه و تحلیل کردیم.

در یک تصویر ماهواره‌ای از خان یونس در جنوب غزه، دو مخزن بزرگ ذخیره آب آسیب دیده است.

دکتر ناتالی رابرتز، مدیر اجرایی سازمان پزشکان بدون مرز بریتانیا، گفته است که تخریب تاسیسات آب و فاضلاب منجر به «پیامدهای فاجعه بار برای سلامت جمعیت» شده است.

او گفت: «میزان ابتلا به اسهال به طرز فاجعه‌باری بالا رفته است.»

ابتلای به اسهال در موارد بسیار شدید می‌تواند به مرگ کودکان خردسال و افراد آسیب‌پذیر منجر شود.

به گفته‌این موسسه خیریه، ابتلای به هپاتیت A - که ناشی از آب‌های آلوده بوده و به ویژه برای زنان باردار خطرناک است - نیز بالا است.

دکتر رابرتز گفت: «این وضعیت به مرگ و میر در میان مردم منجر خواهد ‌شد.»

دکتر رابرتز گفته است که افزایش مشخصی در ابتلای به بیماری در رفح در جنوب غزه مشاهده شده است. بسیاری از ساکنان غزه‌ به آنجا گریخته‌اند و خطر ابتلا به وبا در آنجا وجود دارد.

از زمان حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر، خسارت‌های گسترده‌ای به ساختمان‌ها در سراسر غزه وارد شده است.

بر اساس گزارش سازمان ملل، حدود ۶۹ هزار واحد مسکونی تخریب شده و ۲۹۰ هزار واحد دیگر نیز آسیب دیده است.

به گفته ‌امدادگرانی که ما با آنها صحبت کردیم، اکنون «بعید است» خانه‌های موجود به آب کافی دسترسی داشته باشند.

تحلیل ماهواره‌ای بی‌بی‌سی

برای انجام این تحلیل، ما با کارشناسان سازمان ملل متحد و دیده بان حقوق بشر در مورد بهترین رویکرد مشورت کردیم.

برای هر یک از تاسیسات هم جدیدترین تصاویر ماهواره‌ای با وضوح بالا را تهیه و هر کدام را با تصویری از همان محل که قبل از ۷ اکتبر گرفته شده بود مقایسه کردیم.

بعد هم اگر به نظر می‌رسید که نزدیکترین سازه به مختصات داده شده به آوار تبدیل شده، تا حدی فرو ریخته یا نشانه‌های دیگری از آسیب دارد، تاسیسات نزدیک به آن را هم به عنوان تاسیسات آسیب‌دیده علامت‌گذاری کردیم.

بی‌بی‌سی وریفای (راستی‌آزمایی) بین تاسیسات «ویران شده» و «آسیب دیده» تمایزی قائل نشد. دلیل این این است که بدون اطلاع از طرح کامل تأسیسات خاص، نمی‌توان گفت که بخشی از آن آسیب دیده یا به طور کامل تخریب شده است.

محل چاه‌های آب معمولا با مشاهده یک چاه حفر شده در زمین و پمپ الکتریکی همراه با اتاقک کنترل در روی زمین قابل تشخیص است.

با این حال، از آنجایی که اتاقک کنترل همیشه قابل رویت یا به راحتی قابل شناسایی نبود، ناگزیر باید در هنگام ارزیابی آسیب به آنها، به تجزیه و تحلیل وضعیت سازه‌های نزدیک به آن اعتماد کنیم.

نتیجه‌‌ای که به دست آوردیم

از ۶۰۳ تأسیسات آبی که ما مورد تجزیه و تحلیل قرار دادیم، به نظر می‌رسد که ۵۳ درصد از ۷ اکتبر به بعد آسیب دیده یا خراب شده است.

۴۳ تأسیسات دیگر در مناطقی قرار داشتند که آسیب دیده یا پنل‌های خورشیدی آن جا برداشته شده بود، اما ما نتوانستیم تعیین کنیم که آیا خود تأسیسات آب هم آسیب دیده یا نه. این موارد در تجزیه و تحلیل ما لحاظ نشد.

آخرین تصاویر ماهواره‌ای موجود که در ماه مارس و آوریل گرفته شده است و تجزیه و تحلیل ما از آوریل تا حالا همچنان ادامه دارد.

اکثر سایت‌هایی که به عنوان تخریب یا آسیب دیده معرفی شده است در شمال غزه یا در منطقه اطراف شهر خان یونس در جنوب واقع شده که محل درگیری سنگین بوده است.

در یکی از تاسیسات فاضلاب در البریج، در مرکز نوار غزه، پنل‌های خورشیدی که برق تاسیسات را تامین می‌کرد، از بین رفته بود و به نظر می‌رسید که روی مخازن تصفیه فاضلاب جلبک‌ جمع شده است.

تمامی آسیب از تصاویر ماهواره‌ای قابل مشاهده نیست، بنابراین تحلیل ما ممکن است برخی از آسیب‌ها را نادیده گرفته باشد و برخی از سایت‌ها هم ممکن است به دلیل کمبود سوخت به طور کامل فعال نباشد.

به عنوان مثال، یونیسف به بی‌بی‌سی گفت تاسیسات نمک‌زدایی یونیسف در دیرالبلح - یکی از سه تاسیسات بزرگ نمک‌زدایی از آب دریا در غزه - به دلیل کمبود سوخت تنها با ۳۰ درصد ظرفیت کار می‌کند.

با توجه به‌اینکه اکثر مردم غزه اکنون از خانه‌های خود آواره شده‌اند و در اردوگاه‌ها زیر چادر زندگی می‌کنند، وجود فاضلاب در خیابان‌ها حتی خطرناک‌تر شده است.

محمد عطالله، عضو مرکز حقوق بشر فلسطینی، گفته است که: «پمپ‌های فاضلاب کار نمی‌کنند و خیابان‌ها [پر از فاضلاب] است.»

آسیب به انبار تعمیر و نگهداری

درگیری نظامی به خودی خود تعمیر تأسیسات آب را برای سازمان آب غزه دشوار کرده، اما حمله به یک انبار اصلی تعمیر و نگهداری باعث سخت‌تر شدن کار شده است.

این انبار واقع در محله المواسی در ۲۱ ژانویه در جریان حمله موشکی به آن محل شدت آسیب دید.

بر اساس گزارش در این حمله موشکی چهار نفر کشته و ۲۰ نفر دیگر زخمی‌ شدند.

مدیرعامل شرکت آب شهرداری ساحلی غزه به بی‌بی‌سی گفت که ‌این انبار مسئول تعمیرات تاسیسات آب و فاضلاب این شرکت و یونیسف بود و در آن بیش از دو هزار قلم کالای مورد استفاده در تعمیر و نگهداری انبار شده و در واقع قلب خدمات آب و فاضلاب غزه بود.

وی گفت که خراب شدن انبار امکانات این شرکت را برای تعمیر و نگهداری تاسیسات حیاتی مانند خطوط لوله‌های آب به شدت محدود کرده است.

ارتش اسرائیل گفته است که ‌این انبار هدف حمله نبوده است اما «تروریست‌های» حماس که در نزدیکی آن فعالیت می‌کردند هدف قرار گرفتند و «احتمال دارد در نتیجه ‌این عملیات، به بخش‌هایی از انبار آسیب رسیده باشد.»

ما نمونه‌ای از پنج سایت آب آسیب دیده یا تخریب شده دیگر را به ارتش اسرائیل نشان دادیم. در یک مورد، ارتش اسرائیل هرگونه حمله هوایی در آن منطقه را رد کرد و در چهار مورد دیگر گفت که عملیات در آن منطقه علیه مواضع نفرات حماس صورت گرفته است.

ارتش اسرائیل گفت که «حماس تسلیحات و مهمات خود را در ساختمان‌ها و تاسیسات غیرنظامی پنهان می‌کند، زیر این اماکن به ایجاد سازه‌های تروریستی می‌پردازد و از داخل آن‌ها به حملات خود دست می‌زند... ارتش اسرائیل در حال شناسایی و انهدام این زیرساخت‌های تروریستی است که در مکان‌های مختلف از جمله در داخل و نزدیک تاسیسات آب مستقر بوده است.»

لیلا سادات، از مشاوران سابق دادگاه کیفری بین‌المللی در امور نقض حقوق بشر، به بی‌بی‌سی گفت که تأسیسات حیاتی برای بقای غیرنظامیان باید محافظت شود، مگر اینکه یک نهاد نظامی‌شواهد ملموسی داشته باشد که نشان دهد از این مراکزاستفاده نظامی شده است.

او گفت که از لحاظ حقوقی، برای ارزیابی اقدامات جنگی باید الگوی کلی عملیات را در نظر بگیرید.

او گفت: «شما نباید فقط به یک حمله یا عملیات واحد نگاه کنید ... آنها [ارتش اسرائیل] به لوله‌های آب، مخازن، انبارها و زیرساخت‌ها آسیب زده‌اند.»

لیلا سادات افزود: «از بین رفتن بیش از نیمی‌از تاسیسات آب و سرویس‌های بهداشتی به طورغیرعمد بسیار دشوار است پس نتیجه می‌گیریم که این الگو نشان دهنده نادیده گرفتن مکان‌های غیرنظامی ‌یا تخریب عمدی آنها است؛ این حملات از روی اشتباه نبود.»

سارا الیزابت دیل، وکیل کیفری و حقوق بشر بین‌المللی، هم در واکنش به یافته‌های ما گفت: «آنچه من می‌بینیم اساسا محاصره و نابودی کامل غزه است، بدون توجه به جان انسان‌ها یا شئونات انسانی، یا هرگونه تلاشی برای رعایت قوانین بین المللی.»