چرا لباس کاروان ایران در المپیک‌ها اغلب جنجالی می‌شود؟

انتقادات همیشگی به طراحی لباس کاروان‌های ورزشی ایران در المپیک‌ها و تورنمنت‌های بین‌المللی دیگر، این‌بار کمیته ملی المپیک ایران را وادار به تصمیمی جدید کرد اما این تصمیم در جهت اصلاح لباس‌ها نبود.

آنها تصمیم گرفتند پیش از المپیک پاریس مراسم رونمایی از لباس کاروان را برگزار نکنند تا در آستانه افتتاحیه فرصتی برای تغییر باقی نمانده باشد.

رسانه‌های ورزشی در ایران به زحمت تصویری از یک کت سفید با نشان کمیته ملی المپیک پیدا کرده‌اند که ورزشکاران ایرانی به هنگام رژه کاروان ایران در المپیک پاریس به تن خواهند داشت. در تنها تصویری که از این کت منتشر شده، نشان تجاری تولیدکننده لباس خوانا نیست و البته این نشان به چشم هم آشنا نیست که نام شرکت مجهول قابل تشخیص باشد.

مدتی بعد البته تصویری از حسن تفتیان، دونده سرعتی ایران، با لباس کاروان ایران در المپیک منتشر شد، که جزئیات این لباس بیشتر به چشم می‌خورد. این لباس شامل کت سفید، شلوار مشکی و تی‌شرت مشکی برای مردان و مانتوی سفید و شلوار مشکی برای زنان است.

نکته تعیین‌کننده در انتخاب لباس کاروان ورزشی

لباسی که برای کاروان ورزشی ایران در المپیک و تورنمنت‌های ورزشی طراحی می‌شود اغلب نه نماد و نشانی از سلیقه و فرهنگ ایرانی، بلکه تصویری از سلیقه حاکمیت است.

نکته تعیین‌کننده در انتخاب لباس کاروان ورزشی نوع پوشش اسلامی ورزشکاران است و نهاد انتخاب‌کننده بیشتر به زوایای پوشش زنان ورزشکار توجه دارد و طرحی را انتخاب می‌کند که با ارزش‌های ساخت و مورد نظر حاکمیت سازگار باشد.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، بارها به پوشش زنان ورزشکار اشاره کرده است و بیش از توجه به موفقیت ورزشی، پوشش تحمیلی به آنها را مایه افتخار می‌داند. او در دیدار با ورزشکاران المپیک و پارالمپیک توکیو گفته بود: «حجاب ورزشکاران زن ایرانی، راه را برای ورزشکاران زن کشورهای اسلامی نیز هموار کرده است، به‌گونه‌ای که اکنون بانوان ورزشکار بیش از ۱۰ کشور اسلامی، با رعایت حجاب در میادین ورزشی حاضر می‌شوند.»

پیش از این اظهارنظر و برای مراسم افتتاحیه المپیک توکیو، کمیته ملی المپیک با ادعای طراحی لباسی با نشانه‌های ایرانی، طراحان لباس را به ارائه طرحی نو فراخوانده بود. خروجی نهایی اما از بین صد طرحی که به دبیرخانه کمیته رسیده بود، کت و شلوار سورمه‌ای برای آقایان شد که طراحی و اجرای آن را برند «زاگرس‌پوش» انجام داد. لباس زنان هم شامل مانتو و شال فیروزه‌ای همراه با پرچم ایران بود که طرح و اجرای مزون ایران زمین بود.

ایسنا در گزارشی در همین رابطه نوشت: «پس از نهایی‌شدن طرح، حامی لباس رسمی کاروان، انتخاب و قرارداد همکاری امضا شد. مزون «ایران‌زمین» خود را حامی و مجری دوخت لباس کاروان المپیک بانوان ایران معرفی کرد. ادمین صفحه این مزون در پاسخ به انتقاد یکی از کاربران که نوشته بود «کاش به جای آبی، رنگ لباس سفید بود، چقدر مسئولان بی‌سلیقه هستن» پاسخ داده: «ابتدا رنگ ارائه‌شده سفید بود. رنگ تعیین‌شده از طرف سازمان فیروزه‌ای است.»

سلیقه کمیته ملی المپیک در دوره‌های پیاپی برای انتخاب لباس کاروان، عیان‌ترین واقعیت جاری در ورزش ایران است.

لباس‌های ورزشکاران در پاریس از کدام برند است؟

لباس‌های ورزشی، لباس هتل و لباس رسمی و رژه کاروان ایران هیچ‌کدام رونمایی رسمی نشده‌اند. فقط میان تصاویری که کمیته ملی المپیک منتشر می‌کند، شرکت هکتاتون و کفش دنیلی برخی از پوشاک ورزشی و هتلی ورزشکاران ایرانی را در المپیک پاریس تولید کرده‌اند.

هیچ‌کدام از این تولید‌کنندگان پوشاک و کفش، شرکت‌های تخصصی پوشاک و کفش ورزشی نیستند و هنوز توضیحاتی را منتشر نکرده‌اند که لباس ۴۰ ورزشکار ایرانی در المپیک را بر اساس کدام استانداردها تولید کرده‌اند.

تولیدکنندگان پوشاک ورزشی در ایران اغلب پوشاک و کفش‌های ورزشی را که در بازار چین بدون نشان تجاری تولید می‌شوند، به ایران می‌آورند و با نام تجاری خود به باشگاه‌ها می‌فروشند.

تکنولوژی و تخصص تولید لباس و کفش ورزشی که با استانداردهای پوشاک ورزشی سازگار باشد، در صنعت پوشاک ایران پیدا نمی‌شود و تحریم‌ها و دردسرهای واردات کالای معتبر خارجی به ایران باعث شده است که اکثر تیم‌های ورزشی از پوشاک جعلی استفاده کنند.

کیفیت لباس ورزشکاران بارها در تیم‌های ملی و باشگاهی مورد انتقاد ورزشکاران و مربیان قرار گرفته است. سال‌ها پیش حتی روشن شد که نماینده یک برند آلمانی پوشاک ورزشی در ایران، لباس‌ها را مخفیانه در تهران تولید می‌کند و تحت عنوان کالای اصلی، به فدراسیون فوتبال ایران می‌فروشد.

کیفیت لباس می‌تواند روی عملکرد حرفه‌ای ورزشکاران تاثیر بگذارد و در سرنوشت ورزشی آنها تعیین‌کننده باشد، اما حتی در مسابقاتی با حساسیت المپیک، نهادهای ورزشی ایرانی مثل کمیته ملی المپیک و وزارت ورزش حساسیتی به کیفیت لباس‌ها نشان نداده‌اند و حتی معرفی تولیدکنندگان این لباس‌ها را لازم نمی‌دانند.

لباسی که اغلب جنجالی می‌شود

یکی از جنجالی‌ترین موارد در مورد لباس کاروان ایران قبل از المپیک ۲۰۱۶ریودوژانیرو رخ داد . لباسی که بعد از حواشی متعدد برای مراسم افتتاحیه المپیک ریو انتخاب شد. بعد از طرح‌هایی که تحت عنوان گزینه‌های پیش روی کمیته، در فضای مجازی منتشر شده بود، ناگهان از لباس‌های بی‌کیفیتی به رنگ آبی‌-نارنجی رونمایی شد که تا مدت‌ها سوژه خنده کاربران فضای مجازی بود.

انتقادها به قدری شدت گرفت که در نهایت کمیته ملی المپیک ناچار شد، لباس کاروان را به کت و شلوار و مانتوهای سفید با سرجیب‌های قرمز و یقه‌های سبز تغییر دهد که آن هم به نوعی دیگر واکنش‌ها را برانگیخت.

این اتفاق، چهار سال پیش از المپیک ریو، در لندن هم افتاده بود و کمیته در روزهای آخر ترجیح داد از کت‌ و شلوارها و مانتوهای آماده به رنگ آبی نفتی برای ورزشکاران حاضر در رژه افتتاحیه استفاده کند.

با اینکه همین انتقادها درباره لباس کاروان ورزش ایران در توکیو هم مطرح شد اما این بار کمیته ملی المپیک از موضع خود کوتاه نیامد. وعده تغییر لباس‌ها را داد اما در روز افتتاحیه ورزشکاران ایرانی با همان لباس مورد انتقاد در مراسم ظاهر شدند.

مسئولان کمیته ملی المپیک در المپیک پکن هم همین تصمیم را گرفته بودند و بدون توجه به انتقادها، کاروان ورزشی ایران را با لباس‌هایی که در آن رنگ قرمز پرچم حذف شده بود، راهی مراسم افتتاحیه کردند. مردها با کت‌های سبز و شلوارهای سفید و زن‌ها با مانتوها و هدبندهای سبز و مقنعه و شلوارهای سفید در مراسم شرکت کردند.

در واقع المپیک پکن، سرآغاز انتقادها به نوع لباسی بود که کاروان ورزشی ایران به تن داشتند. تا پیش از آن به واسطه آنلاین نبودن رسانه‌ها و فراگیر نشدن تصاویر، آنچنان که باید به لباس کاروان ورزشی ایران توجه نمی‌شد، یا اگر هم می‌شد، شبکه‌های اجتماعی به راحتی امروز انتقادها را بازتاب نمی‌دادند.

لباس ایران در المپیک‌های مختلف طرح‌ها و رنگ‌های متفاوتی داشته است اما به نظر می‌رسد آن چیزی که تغییر نکرده است واکنش گسترده منتقدان نسبت به آن است. انتقاداتی که این بار برای جلوگیری از آنها مراسم رونمایی از لباس کاروان ایران حذف شد.