بازداشت شهردار استانبول؛ دهها نفر در ترکیه به اتهام انتشار پیامهای «تحریکآمیز» در شبکههای اجتماعی دستگیر شدند
مقامات ترکیه اعلام کردهاند که نزدیک به ۴۰ نفر را به اتهام انتشار پستهای «تحریکآمیز» در شبکههای اجتماعی درباره بازداشت اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول، دستگیر کردهاند.
آقای اماماوغلو از حزب جمهوریخواه خلق و دهها نفر دیگر که با مخالفان مرتبط هستند، روز گذشته (چهارشنبه ۲۹ اسفند/ ۱۹ مارس) با اتهاماتی از جمله «فساد» و «همکاری با یک سازمان تروریستی» بازداشت شدند.
برگزاری هر گونه تجمعی در ترکیه برای چهار روز ممنوع شده است، اما با این حال فعالان مخالف دولت میگویند که قصد دارند تظاهرات بیشتری برگزار کنند. همچنین گزارشهایی از کند شدن خدمات شبکههای اجتماعی منتشر شده است.
حزب جمهوریخواه خلق، حزب اصلی مخالف دولت ترکیه، بازداشت آقای اماماوغلو را یک «کودتا» توصیف کرده است.
بازداشت آقای اماماوغلو در زمانی رخ داد که انتظار میرفت چند روز بعد این حزب او را به عنوان نامزد انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۸ معرفی کند.
آقای اماماوغلو یکی از قدرتمندترین رقبای سیاسی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه محسوب میشود.
معاون حزب جمهوریخواه خلق در گفتوگو با بیبیسی گفت که این بازداشت یک حمله بزرگ به دموکراسی ترکیه است.
دادستانی ترکیه اعلام کرد که اکرم اماماوغلو به اتهام «رهبری یک سازمان مجرمانه» و «فساد» و «کمک به سازمان تروریستی» تحت پیگرد قرار گرفته است.
دادگستری ترکیه هم در واکنش به انتقادات از این بازداشتها، درباره هرگونه زیر سوال بردن «بیطرفی و استقلال» دستگاه قضایی و استفاده از عباراتی همچون «کودتا» هشدار داده است.
در پی بازداشت آقای امام اوغلو، هزاران نفر در استانبول علیه این اقدام دست به تظاهرات زدند. برخی از تجمعات با مداخله خشونتآمیز پلیس متفرق شده است.
در اعتراضاتی که در شهر آنکارا صورت گرفت، پلیس برای پراکنده کردن معترضان از اسپری فلفل استفاده کرد.
آلمان و فرانسه این بازداشت را محکوم کردند و ارزش لیر در برابر دلار آمریکا به پایینترین سطح نزول کرده است.
آقای اماماوغلو روز گذشته پیش از بازداشتش در حالی که مقابل خانهاش آمده بود ویدیویی به اشتراک گذاشت و نوشت: «اراده مردم را نمیتوان خاموش کرد.»
او در این پیام ویدیویی گفت «ما با ظلمی بزرگ روبهرو هستیم، اما میخواهم بدانید که تسلیم نخواهم شد. من همه شما را خیلی دوست دارم. خودم را به ملتم میسپارم. بگذارید تمام ملتم بدانند که استوار خواهم ایستاد. من به مبارزه با آن فرد و ذهنیتی که از این روند بهعنوان ابزار استفاده میکند، ادامه خواهم داد.»
برپایی اعتراضات در مخالفت با بازداشت شهردار استانبول
منبع تصویر، Reuters
بازداشت شهردار استانبول اعتراضاتی را در ترکیه به دنبال داشت.
دیروز چهارشنبه معترضان در خیابانها، محوطه دانشگاهها و ایستگاههای مترو تجمع کردند و علیه دولت شعار دادند. نمایش خشم عمومی به این شکل در سالهای اخیر در ترکیه بیسابقه بوده است.
گزارشهایی از درگیری میان معترضان و پلیس در بزرگترین شهر ترکیه وجود دارد. تصاویری که خبرگزاری رویترز منتشر کرده پلیس را در حال استفاده از اسپری فلفل برای متفرق کردن جمعیت در مقابل دانشگاه استانبول نشان میدهد.
هزاران نفر در هوای سرد در برابر شهرداری تجمع کردند و شعار دادند: «اردوغان، دیکتاتور» و «اماماوغلو، تنها نیستی.»
دولت تجمعهای عمومی را به عنوان بخشی از محدودیتهای چهار روزه ممنوع کرده است. اما رهبران مخالفان از جمله همسر اماماوغلو از مردم خواستهاند «صدای خود را بلند کنند» و انتظار اعتراضات بیشتر میرود.
اماماوغلو در یادداشتی که در حسابش در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد گفت مردم ترکیه به «دروغها، توطئهها و تلهها» علیه او پاسخ خواهند داد.
به عنوان بخشی از محدودیتهای اعمال شده برخی از خیابانهای استانبول مسدود شده است و برخی خطوط مترو هم ارائه خدمات را متوقف کردهاند.
موسسه نتبلاکس مستقر در بریتانیا که بر اینترنت نظارت دارد چهارشنبه گفت که ترکیه به شدت دسترسی به شبکههای اجتماعی مثل ایکس، یوتیوب، اینستاگرام و تیک تاک را محدود کرده است.
این بازداشت در ادامه سرکوبی گسترده در ماههای اخیر صورت میگیرد که سیاستمداران مخالف، مقامهای شهرداریها، روزنامهنگاران و چهرههای صنعت سرگرمی را هدف گرفته است.
پس از دستگیری شهردار استانبول، نگرانیهایی در شبکههای اجتماعی درباره تغییر مسیر ترکیه به سمت استبداد مطرح شد و برخی خواستار تحریم انتخابات ریاستجمهوری آتی توسط مخالفان شدند، چون استدلال کردند که دیگر امکان ندارد انتخابات عادلانه و دموکراتیک باشد.
حزب اماماوغلو، سیاچپی، دستگیریها را به عنوان «کودتا علیه رئیس جمهور بعدی ما» محکوم کرد؛ احساسی که به طور گسترده از سوی صداهای طرفدار مخالفان منعکس شد.
اما وزیر دادگستری ترکیه از کسانی که اردوغان را به دستگیریها مرتبط دانستند انتقاد کرد.
یلماز تونچ گفت «بسیار خطرناک و اشتباه است» اگر بگوییم که این یک اقدام سیاسی است و پافشاری کرد که هیچکس در ترکیه فراتر از قانون نیست.
اردوغان و حزب او نیز این ادعاها را رد کرده و بر مستقل بودن قوه قضاییه ترکیه تاکید کردهاند. او برای ۲۲ سال در قدرت بوده است.
منبع تصویر، Getty Images
از بازداشت اردوغان تا بازداشت اماماوغلو؛ انتخاب سخت کردها
امید منتظری، بیبیسی
در سال ۱۹۹۹، رجب طیب اردوغان در مقام شهردار وقت استانبول بعد از قرائت شعری به اتهام زیر پا گذاشتن اصل سکولاریسم در قانون اساسی ترکیه بازداشت شد. پس از چهار ماه و ۱۰ روز زندان، او در حالی به صحنه سیاسی ترکیه بازگشت که محبوبیتش بیش از پیش شده بود.
در آن زمان ترکیه در آستانه یک نظم سیاسی جدید ایستاده بود.
اکنون اما روشن نیست که بازداشت اکرم اماماوغلو شهردار فعلی استانبول، چه تاثیری بر آینده سیاسی او و ترکیه خواهد گذاشت؟
بازداشت آقای اماماوغلو با مذاکرات میان دولت ترکیه و کردها به رهبری عبدالله اوجالان همزمان شده است، مذاکراتی که هدف از آن پایان دادن به چهار دهه نزاع مسلحانه دو طرف عنوان شده است.
کردهای ترکیه در انتخابی دشوار بین اماماوغلو و اردوغان قرار دارند.
کردها که پیشتر حمایتشان از نامزدی آقای اماماوغلو در انتخابات شهرداری استانبول، از دلایل پیروزی او خوانده شده بود، اکنون در میانه مذاکره با دولت اردوغان برای پایان دادن به چهار دهه مبارزه مسلحانه در ترکیه هستند.
عدالت و توسعه، حزب حاکم ترکیه به رهبری آقای اردوغان، در موقعیتی است که با حمایت کردها در رایگیریهای سرنوشتساز پارلمان دست بالا را خواهد داشت، از جمله برای برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری یا تغییرات در قانون اساسی.
بدین ترتیب ترکیه در آستانه دورانی است که ممکن است اتحادهای سیاسی از نو تعریف شود.
در چنین موقعیتی، فردا، رجب طیب اردوغان در رویدادی بیسابقه به دیاربکر میرود تا نوروز را در این شهر کردنشین جشن بگیرد.
آقای اوجالان ۹ اسفند در پیامی تاریخی از پکک (حزب کارگران ترکیه) خواست تا سلاح خود را بر زمین بگذارند. او در آن پیام گفته بود در ترکیه امروز، دیگر راههای «سیاستورزی دموکراتیک» مانند گذشته بسته نیست.
اما منتقدان میپرسند اکنون با بازداشت اکرم اماماوغلو، آیا همچنان میتوان از راههای «سیاستورزی دموکراتیک» در ترکیه سخن گفت؟
منبع تصویر، Getty Images
واکنشهای بینالمللی به این بازداشتها منفی بوده است. وزارت خارجه آلمان اعلام کرد که این بازداشت برای اعمال فشار بر آقای اماماوغلو است، در حالی که وزارت خارجه فرانسه اظهار داشت که از این بازداشتها «عمیقاً نگران» است. فرانسه گفته است این دستگیری میتواند «عواقب سنگینی برای دموکراسی ترکیه» داشته باشد.
بازارهای ترکیه هم به این بیثباتی سیاسی واکنش منفی نشان دادهاند. لیر واحد پول ملی ترکیه به پایینترین سطح در برابر دلار آمریکا رسیده است.
دهها افسر پلیس در حملهای که سحرگاه امروز به منزل آقای اماماوغلو در استانبول انجام شد، مشارکت داشتند.
انتخاب نامزد نهایی حزب جمهوریخواه خلق برای انتخابات ریاست جمهوری ترکیه، که آقای اماماوغلو تنها نامزد آن است، قرار است روز یکشنبه برگزار شود.
بازداشت او تنها یک روز پس از آن صورت گرفت که دانشگاه استانبول مدرک دانشگاهیاش را باطل کرد. تصمیمی که در صورت تایید نهایی، مانع نامزدی او در انتخابات ریاستجمهوری خواهد شد. طبق قانون اساسی ترکیه، نامزدهای ریاستجمهوری باید تحصیلات عالی دانشگاهی داشته باشند.
آقای اماماوغلو این اقدام را «فاقد مبنای قانونی» خوانده و تاکید کرده است که «دانشگاهها باید مستقل بمانند و از دخالتهای سیاسی دور باشند و خود را وقف علم و دانش کنند.»
منبع تصویر، EPA
حزب جمهوریخواه خلق، حزب آقای اماماوغلو، بازداشت او را «تلاش برای کودتا» توصیف کرد و مدعی شد که دولت قصد دارد «مانع از تصمیمگیری مردم درباره رئیسجمهور آینده کشور شود.»
رهبر حزب حرکت ملی ترکیه که متحد اصلی سیاسی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه است در بیانیهای توصیف «کودتا» درباره بازداشت آقای اماماوغلو را که در بیانیه حزب او آمده است، نشانهای از «انحطاط سیاسی» خواند و گفت که دستگاه قضایی ترکیه یک نهاد «مستقل» است.
رهبر حزب جمهوریخواه خلق در شبکه ایکس نوشته است «تصمیمگیری بهجای مردم، جایگزین کردن اراده آنها، یا استفاده از زور برای جلوگیری از آن، کودتا است» و معاون حزب، دولت را متهم کرد که با بازداشت اماماوغلو به دنبال «ارعاب» مخالفان دولت ترکیه است.
او به بیبیسی گفت: «ما بهطور کلی درباره وضعیت دموکراسی در ترکیه بسیار نگران هستیم.»
رسانههای حامی دولت گزارش دادهاند که علاوه بر اتهام «اخاذی و کلاهبرداری» آقای اماماوغلو به حمایت از «گروه تروریستی» پکک (حزب کارگران کردستان) متهم شده است.
پکک در ترکیه، اتحادیه اروپا، بریتانیا و ایالات متحده بهعنوان یک گروه تروریستی معرفی شده است.
