بالانس تجاری افغانستان؛ کسری ۸ میلیارد دلاری و گسترش تجارت در سال ۱۴۰۲ به روایت حکومت طالبان

وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان می‌گوید که تجارت با کشورهای همسایه و منطقه در حال گسترش است و در سال گذشته به حدود ۱۰ میلیارد دلار رسیده است.

به گفته مسئولان این وزارت در یک سال گذشته افغانستان ۱/۸ میلیارد دلار صادرات و ۸/۲ میلیارد دلار واردات داشته است.

براساس این آمار تفاوت بین صادرات و واردات افغانستان همچنان بزرگ است و واردات چندین برابر صادرات است.

مسئولان وزارت صنعت و تجارت طالبان در نشست خبری در کابل گفتند که برای هدایت تولیدات افغانستان به خارج در بازارهای داخلی و خارجی نمایشگاه‌های زیادی برپا شده است.

آنها افزودند که صادرات افغانستان در سال گذشته افزایش یافته و برخی از محصولات افغانستان علاوه بر کشورهای همسایه به بازارهای ترکیه و برخی کشورهای اروپایی نیز رسیده است.

آخوندزاده عبدالسلام جواد، سخنگوی وزارت صنعت و تجارت در این نشست گفت: «سطح تجارت افغانستان در سال گذشته به حدود ۱۰ میلیارد دلار رسید که یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار صادرات و بیش از ۸ میلیارد آن واردات بود. دو سال پیش افغانستان به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار زغال سنگ صادر کرد اما سال گذشته این صادرات به ۱۷۴ میلیون دلار کاهش یافت. صادرات پنبه، پیاز، انجیر، زعفران و نوشابه افزایش چشمگیری داشته است.»

آقای جواد افزود که صادرات افغانستان در یک سال گذشته به روسیه ۵۴ درصد، ترکیه ۵۳ درصد، ایران ۱۹ درصد، چین ۱۶ درصد و قزاقستان ۲/۵ درصد افزایش یافته است.

آمار منتشر شده از سوی اداره احصائیه حکومت طالبان نشان می‌دهد که حجم تجارت افغانستان در سال گذشته به سطح حجم تجارت این کشور در سال ۱۳۹۸ رسیده که دولت جمهوری افغانستان هنوز بر سر کار بود.

افزایش درآمد حکومت طالبان از محصول گمرکی

به گزارش بانک جهانی صادرات افغانستان در سال ۱۴۰۱ به ۱/۸ میلیارد دلار رسید که ناشی از صادرات مواد غذایی، زغال سنگ و منسوجات بود. با این حال، داده‌های صادرات ماهانه نشان‌دهنده کاهش روند از فوریه ۲۰۲۳ به دلیل کاهش صادرات زغال سنگ به پاکستان است.

واردات در سال ۱۴۰۱ بالغ بر ۷ میلیارد دلار بود. در هفت ماهه اول سال، واردات به ۴/۴ میلیارد دلار رسید که نسبت به مدت مشابه در سال ۱۴۰۱ رشد ۳۲ درصدی را نشان می‌دهد. سنگ و ظروف شیشه ای و مواد شیمیایی و صنایع وابسته علیرغم انقباض اقتصادی کشور افزایش چشمگیری داشته است.

شواهد نشان می‌دهد که بسیاری از این افزایش واردات به‌دلیل تقاضا در داخل افغانستان نبوده بلکه بخشی از آن دوباره به کشورهای همسایه به صورت قاچاق صادر می‌شود.

در سال ۱۴۰۱، جمع آوری عواید به ۱۹۳.۹ میلیارد افغانی (۲/۲ میلیارد دلار) رسید که اکثریت آن از محصول گمرکی واردات و صادرات بدست آمد. جمع‌آوری مالیات از منابع داخلی علی‌رغم وضع مالیات‌های بیشتر کم بود که نشان‌دهنده یک رکود در اقتصاد است.

کوچک شدن اقتصاد افغانستان پس از حاکمیت طالبان

به گزارش بانک جهانی بازگشت طالبان به قدرت در اوت/آگوست ۲۰۲۱ باعث انقباض شدید و پیکربندی مجدد اقتصاد افغانستان شد. کاهش کمک‌ها باعث افت شدید تقاضای مجموعی و اختلالات گسترده در خدمات عمومی شد.

با مسدود شدن دارایی‌های بانک مرکزی، افغانستان دسترسی به سیستم بانکی بین المللی و ذخایر ارزی خارجی را از دست داد. اختلال و بلاتکلیفی منجر به کاهش شدید اعتماد سرمایه گذاری شد و ده‌ها هزار افغان بسیار ماهر کشور را ترک کردند.

تولید ناخالص داخلی افغانستان در همان سال اول حاکمیت طالبان ۲۰/۷ درصد کوچک شد و در سال ۲۰۲۲ نیز ۶/۲ درصد کاهش یافت.

در حالی که اقتصاد کشاورزی افغانستان، از جمله تولید غیرقانونی تریاک، تا حدی مناطق روستایی را انعطاف‌پذیر نگهداشت، افزایش قیمت‌ها، کاهش تقاضا، کاهش اشتغال و اختلال در خدمات تاثیرات شدیدی در سراسر کشور داشته است.

نسبت خانوارهایی که درآمد کافی برای تامین نیازهای غذایی اولیه نداشتند، در این دوره از ۱۶ درصد به ۳۶ درصد افزایش یافت.