آمریکا به دنبال نفت ونزوئلاست یا مهار مادورو؟

نيکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، می‌گويد افزايش فشارهای آمريکا فقط به يک دليل است: واشنگتن می‌خواهد ذخاير عظيم نفتی اين کشور آمريکای جنوبی را تصاحب کند.

ارتش آمریکا یک نفتکش را که گفته می‌شود حامل نفت ونزوئلا بود و تحریم‌های آمریکا را نقض می‌کرد، توقیف کرد و تهدید به اقدام علیه سایر کشتی‌ها کرد.

اين اقدام پس از مجموعه‌ای از حملات نظامی به قايق‌های ونزوئلايی صورت گرفت که آمريکا مدعی است در قاچاق مواد مخدر نقش داشته‌اند. دونالد ترامپ، رئيس جمهور آمريکا، از آقای مادورو خواسته است از قدرت کنار برود و او را متهم کرده که مواد مخدر و قاتلان را به امريکا می‌فرستد.

آيا آنچه دونالد ترامپ واقعا می‌خواهد نفت ونزوئلاست؟ و آيا اصلا اين کار ارزشش را دارد؟

ونزوئلا چقدر نفت دارد؟

واقعيت اين است که ونزوئلا با حدود ۳۰۳ ميليارد بشکه ذخاير اثبات شده، بزرگترين ذخاير نفتی جهان را در اختيار دارد.

اما ميزان نفتی که اين کشور امروز واقعا توليد می‌کند، در مقايسه با اين رقم بسيار ناچيز است.

توليد نفت از اوایل دهه ۲۰۰۰ به شدت کاهش يافته است، زمانی که هوگو چاوز، رئيس جمهور پيشين، و سپس دولت آقای مادورو کنترل بيشتری بر شرکت دولتی نفت PDVSA اعمال کردند. اين موضوع باعث خروج گسترده نيروهای با تجربه از اين شرکت شد.

اگرچه برخی شرکتهای نفتی غربی، از جمله شرکت آمريکايی شورون، همچنان در اين کشور فعال هستند، اما با گسترش تحريم‌های آمريکا و هدف قرار گرفتن صادرات نفت با هدف محدود کردن دسترسی آقای مادورو به يکی از شريان‌های اصلی اقتصادی، فعاليت آنها به شدت کاهش يافته است.

تحريم‌ها که نخستين بار در سال ۲۰۱۵ و در دوران رياست جمهوری باراک اوباما به دليل ادعاهای نقض حقوق بشر اعمال شدند، ونزوئلا را تا حد زيادی از سرمايه گذاری خارجی و دسترسی به قطعات مورد نياز محروم کرده‌ است.

کالوم مک فرسون، رييس بخش کالاها در شرکت اينوستک، می‌گويد: «چالش اصلی آنها در واقع زيرساخت‌هاست.»

طبق تازه‌ترين گزارش بازار نفت آژانس بين‌المللی انرژی، ونزوئلا در ماه نوامبر حدود ۸۶۰ هزار بشکه در روز نفت توليد کرده است.

اين رقم کمتر از يک سوم توليد ۱۰ سال پيش اين کشور است و کمتر از ۱ درصد مصرف جهانی نفت را تشکيل می‌دهد.

آيا دونالد ترامپ نفت ونزوئلا را می‌خواهد؟

برخی در آمريکا استدلال کرده‌اند که مداخله در ونزوئلا می‌تواند فرصت‌هایی برای شرکت‌های آمريکايی ايجاد کند تا صنعت نفت اين کشور را احيا کنند.

ماريا الويرا سالازار، نماينده جمهوريخواه ايالت فلوريدا، اخيرا در گفت و گويی با شبکه فاکس بيزنس گفت: «ونزوئلا برای شرکت‌های نفتی آمريکايی مثل يک ميدان بازی خواهد بود.»

او افزود: «شرکت‌های آمريکايی می‌توانند وارد شوند و همه خطوط لوله نفت، دکل‌های نفتی و هر چيزی که به نفت و فرآورده‌های آن مربوط می‌شود را تعمير کنند.»

آقای ترامپ ممکن است نسبت به چنين استدلال‌هايی بی‌ميل نباشد.

او در کارزار انتخاباتی خود از شعار «حفاری کن، عزيزم، حفاری کن» استفاده کرد و عموما خواستار افزايش توليد نفت بوده است؛ موضوعی که آن را با کاهش قيمت‌ها برای مصرف کنندگان آمريکايی مرتبط می‌داند.

اما در مورد ونزوئلا، کاخ سفيد اعلام کرده که نگران قاچاق مواد مخدر و آنچه عدم مشروعيت نیکلاس مادورو می‌داند، است.

وقتی از کارولاين ليويت، سخنگوی کاخ سفيد پرسيده شد که آيا کارزار آمريکا در منطقه درباره مواد مخدر است يا نفت، او گفت دولت بر مسائل متعددی تمرکز دارد.

او توقف جريان مواد مخدر غيرقانونی به آمريکا را اولويت شماره يک خواند.

کليتون سيگل، پژوهشگر ارشد امنيت انرژی در انديشکده مرکز مطالعات راهبردی و بين‌المللی، مي‌گويد اين اظهارات را عمدتا همان گونه که گفته می‌شود می پذيرد.

او به علاقه ديرينه بازيگران کليدی مانند مارکو روبيو، وزير امور خارجه، به اين منطقه اشاره می‌کند و می‌گويد: «من شواهد قانع کننده‌ای نديده‌ام که نشان دهد نفت در کانون اهداف آن قرار دارد.»

آمريکا چه منافعی در ونزوئلا دارد؟

اين به آن معنا نيست که شرکت‌های آمريکايی به نفت بی‌علاقه‌اند.

در حال حاضر، شورون تنها شرکت نفتی آمریکاست که همچنان در ونزوئلا فعالیت دارد؛ پس از آن‌که در سال ۲۰۲۲، در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن، با وجود تحریم‌های آمریکا، مجوز ادامه فعالیت گرفت.

دولت آقای ترامپ امسال اين معافيت را برای شورون تمديد کرد، هرچند معافيت شرکت‌های ديگری مانند رپسول اسپانيا را لغو کرده است تا جريان منابع مالی به دولت نیکلاس مادورو را محدود کند.

امروز شورون حدود يک پنجم توليد نفت ونزوئلا را به خود اختصاص می‌دهد.

تحليلگران می‌گويند در صورت کاهش موانع آمريکا برای تعامل با ونزوئلا، شورون از جمله شرکت‌هايی خواهد بود که بيشترين بهره را خواهد برد.

پالايشگاه‌های آمريکا، به ويژه در سواحل خليج مکزيک، همچنين به شدت به نفت خام سنگين‌تر ونزوئلا علاقه‌مند هستند؛ که معمولا ارزان‌تر است و در نتيجه سودآوری بيشتری در فرآوری دارد.

مت اسميت، تحليلگر نفت در شرکت کپلر، می‌گويد: «در سال‌های اخیر، این موضوع برای پالایشگاه‌های ساحل خلیج آمریکا مشکل‌ساز بوده که ونزوئلا تحت تحریم قرار داشته و تولیدش را کاهش داده؛ چون این یعنی نفت سنگین کمتری در دسترس است.»

او افزود: «حتی اگر در بخش تولید وارد نمی‌شدند، باز هم خریدار پر‌اشتیاق آن بودند.»

چالش‌ها چيست؟

اگرچه هرگونه افزايش صادرات نفت ونزوئلا می‌تواند به کاهش قيمت‌ها در آمريکا کمک کند، تحليلگران می‌گويند اين روند زمان بر خواهد بود و توليد فعلی آنقدر محدود است که تاثير چشمگيری نخواهد داشت.

احيای صنعت نفت ونزوئلا به سطح سابق خود نيز کار بسيار دشواری است.

بر اساس گزارش اخير شرکت وود مکنزی، بهبود مديريت و برخی سرمايه گذاری‌های محدود می‌تواند توليد نفت ونزوئلا را طی دو سال آينده به حدود دو ميليون بشکه در روز برساند.

اما تحليلگران هشدار داده‌اند که افزايش چشمگيرتر توليد به دهها ميليارد دلار سرمايه‌گذاری و احتمالا يک دهه زمان نياز دارد.

آنها همچنين گفته‌اند عواملی مانند عضويت ونزوئلا در سازمان کشورهای صادر کننده نفت اوپک می‌تواند برای شرکت‌ها ايجاد پيچيدگی کند.

ديويد آکسلی، اقتصاددان ارشد اقليم و کالاها در شرکت کپيتال اکونوميکس، می‌گويد: «ريسک ديگر، چشم‌انداز تقاضای جهانی نفت است، چون اهميت آن به عنوان منبع انرژی به تدريج کاهش می‌يابد.»

او می‌گويد: «تقاضای نفت افت ناگهانی نخواهد داشت، اما ديگر مانند گذشته رشد نمی‌کند. ما انتظار داريم رشد آن محدود بماند و از اواخر دهه ۲۰۳۰ شروع به کاهش کند.»

او می افزايد: «هر کسی که بخواهد در بخش نفت ونزوئلا سرمايه‌گذاری کند، بايد از خود بپرسد آيا واقعا می‌ارزد؟»

حتی اگر نیکلاس مادورو کنار گذاشته شود يا موانع آمريکا برداشته شود، آقای آکسلی می‌گويد هنوز مشخص نیست شرکت‌ها تا چه حد حاضرند زمان و سرمایه لازم را برای بازگرداندن تولید نفت ونزوئلا صرف کنند.

او می‌گويد: «در بخش نفت به سرمايه گذاری‌های بسيار گسترده نياز است، قطعا در حد ميلياردها دلار. شعار«حفاری کن عزيزم حفاری کن» خوب است، اما شرکت‌های خصوصی فقط زمانی وارد می‌شوند که اين کار سودآور باشد.»