سعید حقیقی در کابل

روسیه نسبت به همسایه های جنوبی خود مواضع و استراتژیهایی دارد که عمدتاً در مناسبات با برخی از این کشورها خود را نشان می دهد.

ازبکستان، ترکمنستان و تاجیکستان سه همسایه افغانستان بشدت از این سیاست ها تأثیر می پذیرند.

ولی آیا افغانستان برای روسیه که زمانی آن را ساحه (حوزه) نفوذ خود می دانست، حالا دیگر کشوری فراموش شده است؟

نگاه افغانها

نگاه افغانها به مناسبات با کشوری که زمانی نه چندان دور کشورشان را در اشغال داشت، چگونه است؟

روسیه، اتحاد جماهیرشوروی سابق نیست، این کشور یکی از پانزده جمهوری است که پس از سیاستهای میخائیل گورباچف، آخرین رهبر شوروی سابق بدل به کشوری مستقل به نام فدراتیو روسیه شد.

روسیه پس از فراز و فرودهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به دنبال فروپاشی شوروی در حال تجدید نیرو و داشتن نقشی فعال در سیاستهای جهانی و منطقه ای است.

به باور بسیاری از آگاهان، ولادیمیر پوتین رئیس جمهور فعلی این کشور توانست در فعال شدن روسیه در صحنه بین المللی نقش مهمی داشته باشد.

افغانستان نیز در سالهای اخیر تحولاتی از سر گذرانده است؛ سقوط طالبان، حضورنظامی آمریکا و متحدان آن، شرکت جامعه جهانی در بازسازی و تشکیل دولت جدید در افغانستان از مهمترین رویدادهایی است که برای روسیه می توانند با اهمیت تلقی شوند.

پس از یازده سپتامبر

اولین  پس از سقوط طالبان اولین کسی که با جورج بوش ابراز همدری کرد و آمادگی خود را نشان داد ولادیمیر پوتین بود غلام سخی غیرت

امروز مناسبات این دو کشور، پس از این همه تحول و دگرگونی، چگونه و در چه سطحی است؟

غلام سخی غیرت، از دیپلماتهای پیشین افغانستان در روسیه به این نظر است که روسیه از نخسین روزهای پس از حادثه یازده سپتامبر در کنار جامعه جهانی قرار داشته است.

او می گوید: "پس از سقوط طالبان اولین کسی که با جورج بوش، رئیس جمهور آمریکا ابراز همدردی کرد و آمادگی خود را نشان داد ولادیمیر پوتین بود، همچنین پوتین اظهار آمادگی کرد که در مبارزه با تروریسم به رهبری ایالات متحده آمریکا با جامعه جهانی همکاری کند."

ولی میان حمایت تا حضور عملی تفاوت بسیار وجود دارد.

روسیه در حال حاضر هیچ سهم و نقشی در افغانستان ندارد، آیا این کشور نسبت به افغانستان بنا به دلائل مختلف بی علاقه شده یا اینکه حضور آمریکاییها و متحدان آن مانع چنین امری است؟

جنگ سرد

فضل کریم ایماق، عضو مجلس نمایندگان افغانستان، رقابتهای دوران جنگ سرد میان آمریکا و شوروی سابق را در مناسبات امروزی این کشورها در منطقه مؤثر می داند.

او می افزاید: "وقتی که آمریکا اینجا (افغانستان) حضور دارد و این دو کشور(آمریکا و شوروی سابق) که در زمان خود دو ابر قدرت بودند در رقابت با یکدیگر قرار داشتند، خواهی نخواهی آن علایقی که روسها در گذشته نسبت به افغانستان داشتند در حال حاضر متصور نیست."

وامهای روسیه نیز در سالهای اخیر از مسائل جنجال برانگیز در مناسبات این کشور با افغانستان بوده است.

غلام سخی غیرت به این باور است که این وامها سبب شد تا روسیه براساس قوانین داخلی خود نتواند با افغانستان وارد همکاری شود.

آقای غیرت گفت: "رهبری روسیه، شخص رئیس جمهور این کشور، وزیر خارجه و سایر مقامات روسیه ابراز آمادگی کرده بودند که به افغانستان کمک می کنند ولی واقعیت امر این است که هیچ نوع کمک مؤثری انجام نشده است، دلیل ظاهری را که ارائه می کردند این بود که چون روسیه مبالغ هنگفتی از افغانستان طلب دارد، مطابق قوانین داخلی روسیه تا وقتی این قروض تسویه نشود روسیه نمی تواند در افغانستان سرمایه گذاری کند، خوشبختانه موضوع قروض سال گذشته حل شد."

اما آیا دولت افغانستان تلاش دارد که مناسبات خود با روسیه را گسترش دهد؟

فضل کریم ایماق، عضو مجلس نمایندگان افغانستان می گوید چنین بحثی در مجلس نمایندگان تا حالا مطرح نشده است ولی نمایندگان خواهان مناسبات حسنه با تمام کشورها و بخصوص کشورهای همسایه افغانستانند.

سیاست شفاف؟

علایق  خواهی نخواهی آن علایقی که روسها در گذشته نسبت به افغانستان داشتند در حال حاضر متصور نیست فضل کریم ایماق

نبود سیاست شفاف در هر دو کشور روسیه و افغانستان نسبت به یکدیگر نیز از دلایل دیگری است که به گفته آقای غیرت به ایجاد مناسبات غیرفعال میان این دو کشور کمک کرده است.

آقای غیرت گفت: "به عقیده من روسیه هر زمانی که حاضر به کمک به افغانستان شود، دولت افغانستان آن را استقبال می کند اما حقیقت این است که به قول بسیاری از تحلیلگران داخل روسیه، اولاً روسیه گویا به افغانستان دیگر نیازی ندارد و ثانیاً هنوز سیاست شفافی در رابطه به افغانستان در این کشور شکل نگرفته، همین گونه وضعیت در افغانستان نیز مشابه آن است."

ولی به هر حال روسیه همان گونه که آقای غیرت باور دارد به خاطر منافع خود خواهان برگشت دوباره طالبان به صحنه سیاسی افغانستان نیست و به همین دلیل نیز حضور آمریکا و متحدان آن را ترجیح می دهد.

اما اینکه این مناسبات از حالت انفعالی کنونی بیرون شود باید به گفته این دیپلمات افغان در پرتو دیدگاه های جهانی شدن و همکاریهای متقابل از جانب هردو کشور مورد توجه قرار گیرد.

بازگشت به صفحه افغانستان