|
اینترنت: تحول رسانه ای در افغانستان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
"بله... پلوشه رنگت چطور پریده، امروز بچه ات را با خود نیاوردی؟! مالک جان (شوهرش) کجاست؟" این یک تماس تلفنی – تصویری حمیده، زن ۴۵ ساله افغان است که در یک اینترنت کافه در مزارشریف از طریق وب کام کامپیوتر، با دخترش – ناروژ - برقرار گرفته و در مورد حال و احوال او می پرسد. زن میانه سال دیگری در حالی که چادری به سر دارد و همراه با یک مرد جوان که به نظر می رسد پسرش باشد، به همین نت کافه آمده تا از فرزندش که در کانادا بسر می برد، احوال بگیرد. یک ساعت گفتگو و دید و بازدید از طریق اینترنت فقط ۵۰ افغانی (یک دلار) هزینه می بردارد و صدها اینترنت کافه در مزارشریف و دیگر شهرهای بزرگ افغانستان و برخی حتا در روستاهای دور دست گشایش یافته است. پرده نازک با رنگ روشن یک بخش اتاق کلان (نت کافه) را از بخش کوچک آن جدا کرده است. بخش کوچک اتاق برای دختران و زنان در نظر گرفته شده است. بیشتر مشتریان این کافه جوانان دانش آموز و یا دانشجویان دانشگاه هستند. برخی پدران و مادران نیز برای برقراری تماس با بستگان خویش به این کافه نت ها سر می زنند. دریچه ای به جهان افغانستان از کشورهای است که تعداد زیادی از شهروندان آن در کشورهای خارجی پناهنده شده اند و در بخش های مختلف جهان بسر می برند. در افغانستان، روند پناه جستن به کشورهای خارجی و ایجاد پیوندهای خانوادگی با افرادی که در خارج زندگی می کنند، همچنان به شدت جریان دارد. یک کاربرد عام و اصلی اینترنت در افغانستان برقراری ارتباط است. برای یک دقیقه تماس تلفنی با خارج از کشور معمولا ۶۰ سنت هزینه می شود، در حالیکه از کافه نت ها می توان با همین هزینه نیم ساعت هم با اقارب خود گفتگو کرد و هم تصویر آنها را دید. محمد داوود، مرد افغان که همسر و بچه هایش در فنلند هستند می گوید هر روزه برای صحبت با خانواده اش حدود دو ساعت را در کافه نت به سر می کند: "اگر اینترنت نمی بود، دلم برای همسرم خیلی تنگ می شد (خنده). بخاطری که اگر پنج دقیقه گپ می زدم باید چند دلار می پرداختم اما حالا با یک دلار یک ساعت گپ می زنم. خیلی راضی هستم." ابزار تحقیق فرید فضلی، فارغ دانشکده روزنامه نگاری از دانشگاه بلخ در یک متری آقای داوود، پشت یک کامپیوتر دیگر نشسته است.
آقای فضلی می گوید برنامه ای در مورد چگونگی افزایش تعداد بیننده های تلویزیون می سازد. بازار تلویزیونها در افغانستان گرم است و آقای فضلی می گوید برنامه تحقیقی اش شامل بررسی کار تلویزیونهای غیردولتی در کشورهای خارجی در مقایسه به فعالیت تلویزیونهای افغانستان است. از این رو، به گفته این روزنامه نگار مستقل افغان، اینترنت مناسب ترین منبع برای دریافت این اطلاعات است. فرید را که همچنان سرگرم کار است، تنها می گذارم و وارد نیم اتاق ویژه دختران در این کافه نت می شوم تا از دنیای کاربرد اینترنت آنها باخبر شوم. شکوفه، ۱۹ ساله دانش آموز در لیسه (دبیرستان) سلطان راضیه در مزارشریف است. او سایت خبری "کابل پرس" را که از افغانستان نشر می شود، باز کرده و مصروف خواندن یک مطلب سیاسی است. شکوفه می گوید که استاد آموزشگاه به او مشق داده که مطلبی در مورد کارنامه "مجاهدین افغان" به زبان انگلیسی بنویسد: "یکی از دخترهای همصنفی ام گفت که این سایت خیلی مطالب زیاد درباره مجاهدین دارد. گفتم از سایت دیدن کنم و این مطلب به چشمم خورد." این دختر همچنین چندین سایت خبری را در گوشه زیرین صفحه کامپیوترش باز کرده است.
اما این دختر افغان به کافه نت تنها نیامده است. او را یکی از همصنفی (هم کلاسی) های مکتبش که همراه با شکوفه در آموزشگاه درس می خواند، همراهی می کند. شکوفه می گوید از خانواده اش اجازه گرفته که به اینترنت کافه بیایید و کار خانگی اش را انجام دهد. چت در گوشه دیگر کافه نت، در حالی که موسیقی غربی شنیده می شود، یک پسر بچه جوان با شلوار جینز و پیراهن سفید نشسته است. پرده سفید رنگ او را از سایر مشتریان جدا کرده است. این پسر عبدل نام دارد و می گوید که با دوست دختری که در ایران دارد، تماس برقرار کرده است. عبدل ۱۹ ساله می گوید از طریق اینترنت با "سمیه" در تهران آشنا شده و هر دو به زبان فارسی چت (گفتگو) می کنند. "اول این دختر ایرانی نظر خوب در مورد افغانستان نداشت. بعد آهسته آهسته از من می پرسید که افغانستان چگونه شده، آمریکایی ها خوب اند یا بد؟ دلار زیاد آمده یا نه؟ من معلومات دادم، حالا خیلی رابطه نزدیک داریم." عبدل می گوید که چند دفعه دوست ایرانی اش از او دعوت کرده که به تهران سفر کند، اما او تاحالا جرائت این کار را نکرده است. پیامهای که از این اینترنت کافه گرفتم، این بود که اینترنت زندگی بسیاری را در افغانستان متحول کرده است. بیشتر نسل نو افغانها به اینترنت عادت کرده اند. بسیاری به وسیله اینترنت فرصت ادامه تحصیل در خارج از کشور را یافته و برخی هم صفحات اینترنتی را به عنوان ابزاری برای دریافت خبر و اطلاعات پذیرفته اند. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||