رامين انوری در کابل

حدود سه سال پيش نخستين کافه های که خدمات اينترنتی ارايه می کرد، در گوشه و کنار شهر کابل به فعاليت آغاز کرد و با گذشت هر روز به تعداد کاربران آن افزوده شد.

برخلاف چهار – پنج سال پيش که اينترنت، واژه ای ناشناخته ای برای بيشتر افغانهای ساکن در اين کشور بود، حالا ده ها مرکز ارايه خدمات اينترنتی در شهرهای مختلف افغانستان باز شده و مراکزی هم در اين کشور آغاز به کار کرده اند که شيوه های استفاده از اينترنت را آموزش می دهند.

به نظر می رسد بيشترين کاربران اينترنت در افغانستان را جوانان و نوجوانان تشکيل می دهند، چون اين گروه سنی به تناسب بزرگسالان هم وقت بيشتر برای پرداختن به اينترنت دارند و هم اشتياق آنان به گذار از زندگی سنتی به جهان مدرن و همراه با تکنولوژی جديد بيشتر از ديگران است.

امروزه موضوعات خيلی جالب مورد بحث در حلقات جوانان و نوجوانان افغان را مسايلی چون اينترنت، موبايل، فراگيری زبان انگليسی و... تشکيل می دهد که حداقل پنج سال پيش کمتر کسی در افغانستان به آن توجه داشت.

زندگی بدون اينترنت؟

حميد، يک نوجوانان ۱۵ – ۱۶ ساله در حالی در يک کافه اينترنتی در کابل سرگرم چت کردن است می گويد هر روز يکی دو ساعت از وقت خود را صرف اينترنت می کند.

او می گويد: "من از انترنيت برای نيازمندی متفاوتی استفاده می کنم، گاهی از سايت های (صفحات) اطلاعاتی ديدن می کنم، يک وقت از طريق اينترنت به موسيقی گوش می دهم و زمانی هم با دوستانم چت می کنم."

يکی ديگر از کاربران اينترنت که در کامپيوتر ديگری در همين کافه سرگرم بود با خنده صدا زد: "من نمی دانم چهار سال پيش که ما به اينترنت دسترسی نداشتيم، چگونه زنده بوديم و زندگی می کرديم."

او افزود: "در زمان طالبان (حاکميت رژيم طالبان بر افغانستان) ما هيچ ارتباطی با جهان بيرون از افغانستان نداشتيم ولی حالا هر زمانی که بخواهم می توانم با دوستانم در سراسر جهان به تماس شوم."

در زمان تسلط رژيم طالبان بر افغانستان، درصد خيلی کمی از مردم در کابل، به اينترنت دسترسی داشتند که آن هم پس از مدتی، از سوی رهبری طالبان ممنوع اعلام شد.

کاهش قيمت

ارايه خدمات اينترنتی در کافه های کابل به تناسب گذشته ارزان تر شده است.

حداقل يک سال پيش هر ساعت استفاده از اينترنت در کابل، معادل دو دلار آمريکايی هزينه نياز داشت ولی حالا اين قميت، به نصف کاهش يافته است.

عبدالمالک، يک نوجوان افغان در يکی از کافه های اينترنتی در کابل می گويد اين موضوع زمينه را برای استفاده بيشتر از اينترنت فراهم کرده است.

او می گويد: "من دانش آموز هستم و قبلا پول کافی برای استفاده از اينترنت نداشتم ولی حالا می توانم با پايين آمدن قيمت استفاده از اينترنت حداقل يک بار در هفته از اينترنت استفاده کنم."

سايت های 'هرزه نگاری'

در کنار استفاده از صفحات اطلاعاتی، مکاتبه های اينترنتی و چت کردن، شماری از جوانان و نوجوان افغان نيز بيشتر وقت خود را در استفاده از اينترنت، به بازديد از سايت های "هرزه نگاری" و "غيراخلاقی" اختصاص می دهند.

بشير احمد، مالک يکی از کافه های اينترنتی در کابل می گويد چندين بار تا حالا تلاش کرده اند ممنوعيت هايی را در بازديد از سايت های "غيراخلاقی" وضع کنند ولی تا هنوز موفق نشده اند.

آقای احمد می گويد: "چندين بار دست به سانسور و فيلتر سايت های غيراخلاقی زديم ولی جوانانی که برای بازديد اين سايت ها مراجعه می کردند پس از آنکه از سانسور ما اطلاع می يافتند، به ديگر کافه های اينترنتی مراجعه می کردند."

او افزود: "مشتريان ما آرام آرام کم می شد و ما دوباره مجبور شديم دست از سانسور برداريم."

ولی آقای احمد تاکيد می کند که افرادی که تنها برای بازديد سايت های غيراخلاقی مراجعه می کنند، به تناسب کسانی که در جستجوی چت کردن و يا ارسال ايميل هستند، خيلی کم بوده است.

تعهد با وزارت مخابرات

کمتر کسی در ميان جوانان و نوجوانان افغان يافت می شود که در مورد بازديد خود از صفحات "غيراخلاقی" در اينترنت ابراز نظر کند. آنها همواره از اين موضوع را که بازديد کننده ای صفحات هرزه نگاری هستند انکار می کنند.

دولت افغانستان از طريق شرکت های ارايه خدمات اينترنتی تلاش کرده ممنوعيت هايی را بر استفاده کاربران از سايت های غيراخلاقی اعمال کند ولی آنگونه که يکی از مسئولان اين شرکت ها می گويد با توجه به گسترده بودن دنيای اينترنت، جلوگيری صد درصد از اين موضوع غيرممکن است.

عبدالله فيض، مسئول يکی از اين شرکت ها می گويد: "يکی از تعهداتی که با وزارت مخابرات افغانستان داريم اين است که ما نبايد اجازه دهيم کاربران از طريق شرکت ما به سايت های مبتذل دسترسی پيدا کنند."

آقای فيض می افزايد: "ولی اين موضوع حالا با گذشت زمان غيرممکن شده است چون صفحات اينترنتی با نام های مختلف وارد شبکه شده اند و نمی شود به شکل همه جانبه بر آن کنترل کرد."

هم اکنون بيش از ده شرکت خدمات اينترنتی (ISP) در افغانستان فعاليت می کند که بيشتر آنها از سوی افغانها و با همکاری شرکت های خارجی اداره می شود.