کلارک بويد خبرنگار بی بی سی در امور فن آوری ها

صنايع دستی افغانستان در حال راه يافتن به بازارهای جهان از طريق اينترنت است

انبار شرکت "اووراستاک" (Overstock.com) در حومه شهر سالت ليک در ايالت يوتا قرار دارد.

قفسه های عظيم فلزی انبار اين شرکت از انواع کالاها از لباس های عروسی از طراحان نام آور گرفته تا دی وی دی و ميز و صندلی برای نشستن در هوای آزاد انباشته است.

اين شرکت باقی مانده محصولات شرکت هايی را که ورشکست شده اند يا محصولاتی که پس از حراج به جا مانده اند را خريداری و در اينترنت عرضه می کند.

پاتريک بايرن، بنيانگذار اين شرکت می گويد چند سال قبل هنگام سفر به کامبوج بود که به اين نتيجه رسيد که شيوه های شرکت او ممکن است به حال کارگران صنايع دستی در جهان درحال توسعه مفيد واقع شود.

او گفت: "فکر کردم می توانيم محصولات کارگران صنايع دستی را در سراسر جهان خريداری کنيم، اينجا به شهر سالت ليک بياوريم و آنها را در واقع بدون سود عرضه کنيم."

"هدف ما اين است که تا جايی که می توانيم در جهان در حال توسعه اشتغال ايجاد کنيم."

کسب و کار پررونق

سه سال قبل، آقای بايرن شرکتی به نام "ورلداستاک" (Worldstock) را به عنوان زير مجموعه "اووراستاک" راه اندازی کرد.

"خشکبار، انواع مختلف سبزيجات با کيفيت بالا، و ساير محصولات در افغانستان هست که مردم هند، پاکستان و منطقه خليج سالهای سال از آن بهره برده اند." مريم نوابی

او به زودی متوجه شد نيلاب کانيشکا، يک افغانی که اخيرا در "اووراستاک" استخدام شده بود می تواند در اين کار به او ياری برساند.

خانم کانيشکا در سال 1989 همراه خانواده اش از افغانستان گريخت و پيش از مهاجرت به آمريکا هفت سال را در پاکستان سپری کرد.

خانم کانيشکا می گويد در پاکستان بود که ابتدا به فکر راه های رساندن کالاهای افغان به بازارهای گوشه و کنار جهان افتاد.

او می گويد: "ما عادت داشتيم بنشينيم و فقط برای وقت گذرانی سوزن دوزی کنيم. اين کارها را از در و ديوار خانه آويزان می کرديم."

"و من هميشه در اين فکر بودم چه خوب می شد اگر شرکتی بود که اينها را می خريد، چون ما که کار را می کرديم، اما بابت آن پولی نمی گرفتيم. به همين خاطر هميشه در ذهنم بود که کسی بايد اين کار را انجام دهد."

خانم کانيشکا اکنون شرکت "ورلداستاک" را اداره می کند. او فرش، جواهرآلات و آثار سوزن دوزی شده را مستقيما از کارگران صنايع دستی در افغانستان می خرد.

کسب و کار اين شرکت درحال رونق گرفتن است. ورلداستاک اکنون با 1500 افغان قرارداد دارد که اين شرکت مستقر در شهر سالت ليک را به بزرگ ترين استخدام کننده افغان ها در بخش خصوصی بدل می کند.

ورلداستاک در کابل يک دفتر گشوده است

خانم کانيشکا می گويد اين شرکت انبار کوچکی در کابل گشوده است و همانجا با کارگران صنايع دستی قرارداد می بندد.

او گفت: "بعضی از آنها به دفتر ما آمده اند و نحوه باز کردن يک حساب ای ميل را آموخته اند. ما اينترنت را به آنها نشان می دهيم و می توانند مستقيما با من تماس بگيرند."

البته شرکت ورلداستاک منتقدانی هم دارد که می گويند عرضه اين کالاها به قيمت ارزان در اينترنت آثار دستی را از ارزش می اندازد.

اما دولت افغانستان اين انديشه را پسنديده است.

مريم نوابی، کاردار تجاری سفارت افغانستان در واشنگتن، معتقد است که ساير خرده فروش ها در اينترنت می توانند همان کاری را که ورلداستاک با محصولات نساجی و جواهرآلات افغان کرده است با محصولات کشاورزی آن کشور انجام دهند.

او گفت: "خشکبار، انواع مختلف سبزيجات با کيفيت بالا و ساير محصولات در افغانستان هست که مردم هند، پاکستان و منطقه خليج (فارس) سالهای سال از آن بهره برده اند."

"به عقيده من بازار خوبی برای اين محصولات در خارج از منطقه هم وجود دارد."

البته او ابراز تمايل می کند روزی فرا برسد که توليد کنندگان صنايع دستی افغان مستقيما محصولاتشان را در اينترنت عرضه کنند.

رسيدن به آن مرحله چالش بزرگی خواهد بود. اکثريت افغان ها باسواد نيستند و بنابراين راه درازی تا آموختن و دسترسی به اينترنت در پيش دارند.

کارمندان ورلداستاک در پاسخ به اين سوال که وقتی فروش کالاها در اينترنت را برای افغان ها توضيح می دهند با چه واکنشی روبر می شوند لبخند بر صورتشان نقش می بندد.

به گفته آنها واکنش افغان ها اين است: "چه کالايی می خواهيد بخريد و چقدر از آن؟"