رزاق مامون روزنامه نگار افغان

	اخیرا نهادهای آزاد روزنامه نگاران نگرانی خود را از سلب آزادی بیان در افغانستان بیان کرده اند

علت عمده این امر، تا اندازه زیادی با تسلط دیرپای استبداد سنتی بر فرهنگ سیاسی جامعه افغانستان رابطه دارد که هنوز هم برخی نشانه های آن در نگرش شماری از مقامات رسمی و شخصیت های سیاسی به چشم می خورد.

اما تشدید خشونت طالبان در برابر روزنامه نگاران از یک سو و رفتار ابهام انگیز حکومت در مقابل اهل مطبوعات از سوی دیگر، موارد مشخصی اند که آزادی رسانه ها به عنوان درخشان ترین دستاوردهای حکومت پس از طالبان در این کشور را با اما و اگرهای فراوانی روبرو کرده است.

تعدیل قانون رسانه ها

طرح تعدیل قانون رسانه ها که اخیرا در مجلس نمایندگان به بحث گذاشته شد، یکی از اقداماتی است که به باور بسیاری از کارکنان رسانه های آزاد، برخی حلقات وابسته به دولت و مخالفان آزادی بیان در مجلس نمایندگان سعی دارند تا چارچوبی را به تصویب برسانند که بر اساس آن، هر زمانی بخواهند دست به سوی محدود کردن رسانه ها دراز کنند.

هرچند کشانیدن قانون رسانه ها به منظور آوردن برخی تعدیلات لازم به نفع جناح حاکم، با اعتراض نهادهای دفاع از آزادی بیان روبرو شد، اما قانون رسانه ها به بحث گذاشته شد.

وضع محدودیت  بسیاری از روزنامه نگاران باور دارند که برخی حلقات وابسته به دولت و مخالفان آزادی بیان در مجلس نمایندگان سعی دارند تا چارچوبی را به تصویب برسانند که بر اساس آن، هر زمانی بخواهند دست به سوی محدود کردن رسانه ها دراز کنند

تعدیل دیگری که در قانون رسانه ها به تصویب رسید، تغییر اعضای "شورای عالی رسانه ها" است که با اضافه کردن نمایندگان وزارت عدلیه (دادگستری)، دادگاه عالی، وزارت حج و اوقاف و مجلس سنا، در ترکیب شورای عالی رسانه ها، عملا کفه ای حضور حکومت در شورای عالی رسانه ها را سنگین تر کرده است.

'زنگ خطر'

نمایندگان اتحادیه های آزاد روزنامه نگاران نسبت به عواقب این گونه اقدامات ابراز نگرانی کرده و این اقدام را به مثابه ای زنگ خطری برای ادامه فعالیت رسانه های آزاد تلقی می کنند.

در این کارزار، ظاهرا جامعه جهانی نیز وارد میدان شده است.

اوایل این هفته یاپ دی هوپ شفر، دبیرکل ناتو - پیمان اتلانتیک شمالی - هشدار داد "برای ما مهم است که در افغانستان چه نوع قانون رسانه ها وجود دارد و یا با زندانیان چه گونه رفتار می شود."

با این حال، هیچ نشانه صریح از تلاش آشکار حکومت که وفاداری مقامات رسمی نسبت به آزادی ها و ارزش های حاصل در پنج سال اخیر را زیر سوال ببرد، به چشم نمی خورد.

رسانه های متخلف؟

خشونت  نهادهای آزاد خبرنگاران استدلال می کنند که حکومت ابتدا باید بر اشکال مختلف خشونت علیه روزنامه نگاران از سوی مقامات دولتی، پلیس و زورمندانی که به قانون اساسی پایبندی لازم ندارند، پایان دهد

سخنگویان حکومت بارها درباره ضرورت پرهیز از روش های احساساتی و غیرعقلانی به وسیله برخی خبرنگاران تأکید هایی داشته اند؛ اما نهادهای دفاع از آزادی بیان می گویند علی رغم وضع حساس امنیتی، تخلفات رسانه ای صریحی از سوی اهل مطبوعات مشاهده نشده است که برای جلوگیری از آن، تغییراتی در متن قانون رسانه ها به تصویب برسد.

نهادهای آزاد خبرنگاران استدلال می کنند که حکومت ابتدا باید بر اشکال مختلف خشونت علیه روزنامه نگاران از سوی مقامات دولتی، پلیس و زورمندانی که به قانون اساسی پایبندی لازم ندارند، پایان دهد.

آنها می گویند برخی حلقات حکومت، از ماهیت رسانه های آزاد درک مشخص ندارند. به گفته این عده، این قوت رسانه ها بود که حکومت آقای کرزی را در گرماگرم مبارزات انتخاباتی یاری کرد.

همچنان گزارش های پراکنده ای در مورد سلب حق اطلاع رسانی از سوی برخی حلقات رسمی و افراد خارج از دایره حکومت وجود دارد که این موارد در مطبوعات افغانستان بازتاب داده شده اند.

البته باید اذعان داشت که گاه اشتباهات رسانه ای از سوی برخی روزنامه نگاران در پخش خبر، نقل سخنان شخصیت های مهم، شایعه پردازی و اتکا به مسموعات به چشم می خورد که به هیچ وجه نمی توان این "تخلفات" را در زمره مواردی ردیف کرد که حرمت افراد، امنیت ملی و مقدسات مردم را با خطر مواجه می کنند.

سانسور

روی گردانی  نمونه های مشخصی وجود دارد که به گفته برخی ناظران، اراده حکومت در مورد روی گردانی تدریجی از اصول آزادی بیان را نشان می دهد؛ نکته ای که هماره از سوی مقامات افغان رد شده است رزاق مامون

ماجرای ارسال "سانسورنامه" از سوی اداره امنیت ملی در سال گذشته و خط اندازی های رسمی در کار روزنامه نگارن، دستور حمله از سوی دادستان کل به دفتر تلویزیون خصوصی "طلوع"، کوتاهی سوال برانگیز حکومت در مسأله نجات جان اجمل نقشبندی - مترجم افغان خبرنگار ایتالیایی که به طرز بی رحمانه ای از سوی نفرات طالبان سربریده شد - مثال های مشخصی اند که به گفته برخی ناظران، اراده حکومت در مورد روی گردانی تدریجی از اصول آزادی بیان را نشان می دهند.

نکته ای که هماره از سوی مقامات رد شده است.

اما فضای اعتماد میان حکومت و رسانه های آزاد هنوز "گرگ و میش" است و اگر تماس ها به هدف تفاهم دو سویه ادامه نیابد، چشم انداز فعالیت رسانه ها در افغانستان همچنان ناروشن باقی خواهد ماند.

این همان چیزیست که روند تقویت ارزش های دموکراتیک در این کشور را به سختی ضربه خواهد زد.

بازگشت به صفحه افغانستان