زندانی گوانتانامو که پس از ۱۵ سال به کابل بازگشت کیست؟

اسدالله هارون، زندانی آزادشده از گوانتانامو امروز با یک جت خصوصی از دوحه به کابل بازگشت. مقام‌های طالبان، از جمله امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، برای استقبال او به فرودگاه کابل رفتند.

اسدالله هارون ۴۱ ساله که نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۰۷ بازداشتش کردند، حدود ۱۵ سال در زندان فوق‌امنیتی گوانتانامو در خلیج کوبا در حبس ماند.

حالا تنها یک زندانی دیگر از افغانستان در گوانتانامو باقی مانده است. دولت جو بایدن در آمریکا وعده داده بازداشتگاه گوانتانامو را تعطیل کند.

طالبان گفته آقای هارون «عضو» این گروه است.

گفته شده که او عضو حزب اسلامی گلبدین حکمتیار و مسئول ولایت ننگرهار از جانب این حزب بوده است. پس از سال ۲۰۱۷، براساس توافقنامه‌ای که با حکومت اشرف غنی داشت، رهایی زندانیان این حزب از گوانتانامو را نیز وزارت خارجه وقت افغانستان دنبال می‌کرد.

سخنگوی طالبان، ذبیح‌الله مجاهد که به استقبال او به دوحه قطر رفت، در توییترش نوشت که در نتیجه 'تلاش‌های' حکومت طالبان و 'تعامل رو به مثبت آمریکا' اسدالله هارون از جمله دو زندانی باقی‌مانده در گوانتانامو رها شده است.

وزارت دفاع آمریکا، پنتاگون، از او به عنوان فرمانده «شبه‌نظامیان اسلامگرا و پیک القاعده» یاد کرده است. او در ابتدا به عنوان «مظنون خطرناک تروریسم» معرفی شده بود.

پیش از این، در ۱۵ اکتبر پارسال، دو ماه پس از ورود طالبان به کابل، پنتاگون آزادی دو نفر از جمله اسدالله هارون را تایید کرده بود.

در حکم آزادی وی آمده بود که او نقش رهبری در سازمان‌های افراطی و مبنای ایدئولوژیک مشخص برای رفتارهای قبلی خود نداشته و از فعالیت‌های گذشته خود «پیشمان» است.

هیات تجدید نظر آمریکا موضوع آزادی آقای هارون را در سال ۲۰۲۰ رد کرده بود.

بی‌بی‌سی در یک گزارش ویژه دریافته بود که اسدالله هارون در زندان دچار «افسردگی شدید» شده است.

طالبان از قطر به خاطر تسهیل روند آزادی این زندانی سپاسگزاری کرده است.

پس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ حدود ۲۲۰ جنگجوی طالبان و شبکه القاعده در افغانستان و پاکستان دستگیر و به گوانتانامو فرستاده شدند.

در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما بیشتر آن‌ها آزاد شدند، از جمله ۵ عضو برجسته طالبان با یک سرباز آمریکایی مبادله شدند اما سرنوشت دو زندانی دیگر از جمله اسدالله هارون تا چندی پیش روشن نبود.

کلیف ستیفورد اسمیت، حقوقدان آمریکایی و بنیانگذار انجمن ریپریو، که وکیل مدافع آقای هارون است، به بی‌بی‌سی گفته بود که یافته‌های او نشان می‌دهد که موکلش بی‌گناه است.

او در سال ۲۰۲۰ گفت که «به عنوان یک آمریکایی باید از افغان‌ها معذرت بخواهم که شهروندان‌شان بدون محاکمه در زندان نگهداشته می‌شوند.»

این انجمن روز جمعه نیز در توییتی نوشت که «موکل ما، اسدالله هارون‌گل به تازگی پس از ۱۵ سال حبس بدون اتهام یا محاکمه از گوانتانامو آزاد شده است. اسد بالاخره آزاد شد و حالا می‌تواند زندگی خود را با خانواده‌اش که مدت‌ها در انتظار او بودند، از نو بسازد.»

آقای اسمیت گفته بود که در گوانتانامو آقای هارون برای پیدا کردن وکیل ۹۰۰ نامه فرستاد تا آخر یکی از آن نامه‌ها به این مرکز حقوقی رسید.