افغانستان از ازبکستان برای 'شیوه پذیرایی' از هیات طالبان انتقاد کرد

وزارت خارجه افغانستان با انتقاد از پذیرایی رسمی دولت ازبکستان از هیات طالبان می‌گوید که چنین استقبالی نمایانگر زمینه‌سازی برای گفت‌وگوهای صلح میان دولت افغانستان و نمایندگان طالبان از سوی این کشور نیست.

دو روز قبل ( ۱۷ مرداد/اسد) گروه طالبان اعلام کرد که ملا عبدالغنی برادر، رئیس دفتر سیاسی گروه طالبان در قطر در سفری به ازبکستان با عبدالعزیز کاملوف، وزیر خارجه و عصمت ایرگاشیف، نماینده ویژه رئیس جمهوری این کشور دیدار کرده است.

صبغت‌الله احمدی، سخنگوی وزارت خارجه افغانستان در صفحه توییترش نوشته "ما از همه کشورها به ویژه کشورهای همسایه می‌خواهیم، به رهبری و مالکیت مردم و دولت افغانستان به عنوان نماینده مشروع این مردم در روند صلح احترام بگذارند."

تصاویری از این دیدار از سوی گروه طالبان به رسانه‌ها فرستاده شده که نشان می‌دهد هیات این گروه با استقبال گرم دولت ازبکستان رو به رو شدند.

عکسی نشر شده که هیات طالبان همراه با مقام‌های ازبکستانی دور میز غذا نشسته‌اند، چند نوازنده با آله‌های موسیقی در دست‌شان در گوشه‌ای از سالن دیده می‌شوند. اما مشخص نیست در حضور نمایندگان طالبان که موسیقی را حرام می‌دانند، موسیقی نواخته شده یا خیر.

این عکس با واکنش‌های زیادی در شبکه‌های اجتماعی روبرو شده است. طالبان در زمان حکومت‌شان، هر نوع موسیقی و ساز را ممنوع کرده بودند.

ازبکستان در پی چیست؟

داوود قاریزاده - بی‌بی‌سی

ازبکستان در حال حاضر تنها کشوری آسیای میانه است که روابط گرم با طالبان دارد. اولین ارتباط مستقیم ازبکستان با طالبان بیست سال پیش یعنی در سال ۱۹۹۹ میلادی برقرار شد. عبدالعزیز کاملوف که در آن زمان نیز وزیر خارجه ازبکستان بود، به قندهار سفر کرد و با ملا عمر، رهبر و بنیانگذار گروه طالبان، و دیگر اعضای ارشد این گروه دیدار کرد.

روابط تاشکند با طالبان را می‌شود در دو بعد بررسی کرد. امنیتی و اقتصادی. در بعد امنیتی، ازبکستان تا قبل از سرنگونی گروه طالبان در سال ۲۰۰۱، شدیدا نگران امنیت خود و دیگر کشور های آسیای میانه بود. نگرانی اصلی تاشکند از نفوذ شورشیان حرکت اسلامی ازبکستان به آسیای میانه بود و تلاش می‌کرد تا طالبان را وادارد به این گروه اجازه عبور به خاک ازبکستان ندهد. این گروه شورشی که متشکل از جنگجویان ازبکستانی بود، در شمال افغانستان که هم‌مرز با آسیای میانه است، پایگاه داشت و از حمایت طالبان برخوردار بود. بقایای این گروه هنوز در مناطق شمالی افغانستان فعالیت دارد.

در بعد اقتصادی، ازبکستان بدنبال گشایش مسیرهای تجارتی به جنوب آسیا است. ازبکستان کشوری است که به آب راه ندارد و برای توسعه تجارت به جنوب آسیا و دیگر نقاط جهان، نیاز دارد تا از مسیر افغانستان استفاده کند. این یکی از دلایل اصلی تلاش تاشکند برای برقراری صلح در افغانستان است. این تلاش‌ها از سه سال به اینسو یعنی بعد از درگذشت اسلام کریم اوف، رئیس جمهوری ازبکستان، و روی کار آمدن شوکت میرضیایف شدت بیشتری گرفته.

در خبرنامه گروه طالبان آمده که "معاون سیاسی امارت اسلامی محترم ملابرادر اخند و هیات همراهش شام امروز درآن مهمانی اشتراک ورزید که ازطرف والی سمرقند، ایرکین توردیموف برای آنها تهیه شده بود، همچنان طبق رسم آنها یک چپن هم از طرف والی سمرقند به ملابرادر اخند به گونه تحفه پوشانده شد."

وزارت خارجه ازبکستان نیز با نشر اعلامیه‌ای گفته که در این دیدار دو طرف در مورد موضوعات مرتبط با ترویج روند سیاسی صلح آمیز در افغانستان به منظور برقراری صلح پایدار و طولانی مدت در این کشور بحث و گفت‌وگو کرده‌اند.

در این اعلامیه آمده که ملا برادر از برگزاری دور بعدی نشست بین‌الافغانی در سمرقند پایتخت ازبکستان استقبال کرده است.

واکنش‌ها

ملک ستیز، پژوهشگر روابط ین‌الملل، در صفحه فیسبوکش نوشته: "سفر رسمی گروهی ‌که در افغانستان روزانه تا صد انسان را می‌کشد، به ازبکستان و ملاقات با نمایندگان رسمی آن‌ها مداخله‌ آشکار به امور داخلی دولت افغانستان و بی‌حرمتی به ارزش‌های مردم افغانستان توجیه می‌شود."

ولی میرزاد، یکی از کاربر افغان در صفحه توییترش نوشته "سی سال طالبان زیر نام اسلام مردم را کشتند، شلاق زدند و شکنجه کردند که از اوامر ما پیروی کنید. زیر حاکمیت‌شان هر نوع موسیقی مطلق حرام است و اگر در خانه کسی لوازم شنیداری موسیقی و یا تلویزیون ببینند سخت مجازات می‌کنند".

علی صادقی، در صفحه فیسبوکش نوشته: "طالبان بنام اسلام در افغانستان بخاطر شنیدن موسیقی مردم را محکمه صحرایی می‌کنند اما رهبران‌شان در سمرقند در محفل عیش و موسیقی نشسته‌اند و دمبوره و غیچک می‌شنوند."

بهزاد در صفحه توییترش نوشته: "با افتخار اعلام کردند که ازبک‌ها عادت دارند موقع غذا موسیقی محلی بنوازند، اما جلوی هیات ما این‌ها در سکوت نشستند و کاری انجام ندادند."

سفرهای ملا برادر به کشورهای منطقه

ملا عبدالغنی برادر، پنجاه سال دارد و یکی از چهار نفری است که در سال ۱۹۹۴ میلادی گروه طالبان به رهبری ملا محمدعمر را تاسیس کردند.

او حدود شش ماه قبل پس از هشت سال حبس از زندانی در پاکستان آزاد و به عنوان رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر تعیین شد.

ملابرادر در دومین نشست بین‌الافغانی که در( ۷ جوزا خرداد) امسال در شهر مسکو پایتخت روسیه، به مناسبت صدمین سالگرد روابط دیپلماتیک افغانستان و روسیه برگزار شده بود. ۱۱ نفر از نمایندگان گروه طالبان اشتراک کردند. در این نشست سه روزه هیاتی از چهر‌های سیاسی از کابل نیز شرکت و با نمایندگان طالبان گفتگو کردند.

پس از آن آقای برادر دست‌کم به سه کشور؛ چین، اندونیزی و ازبکستان سفر و با مقام‌های این کشورها گفت‌وگو کرده است.

در اعلامیه گروه طالبان آمده که این هیات در در دیدار با مقام‌های اندونیزی نیز "درباره اهمیت همکاری در رابطه به گفتگوهای صلح و آینده افغانستان" بحث کردند.