تنش در بلخ بر سر معرفی فرمانده جدید پلیس؛ سفیر آمریکا: از این خشونت‌ها طالبان سود می‌برند

جان بس، سفیر آمریکا در کابل خواستار آرامش در شهر مزارشریف، در شمال افغانستان شده و گفته است از این خشونت‌ها تنها طالبان سود خواهند برد.

او در رشته‌توییت‌هایی نوشته است که وظیفه نیروهای امنیتی افغان "محافظت از شهروندان است نه جنگیدن بایکدیگر".

تنش‌ها در ولایت بلخ زمانی بالا گرفت که ریاست جمهوری افغانستان ژنرال عبدالرقیب مبارز را به عنوان فرمانده جدید پلیس این ولایت معرفی کرد.

آمدن آقای مبارز به مزارشریف، مرکز ولایت بلخ، و رفتن او به مقر فرماندهی با مقاومت نظامیان طرفدار فرمانده پیشین و عطامحمد نور، والی پیشین این ولایت، رو‌به‌رو شد که در نتیجه درگیری‌هایی رخ داد.

اما سرانجام پس از ساعت‌ها درگیری، آقای مبارز، رسما به عنوان فرمانده جدید پلیس در بلخ معرفی شد و کارش را آغاز کرد.

سفیر آمریکا در کابل نوشته است:"ما از طرف‌های درگیر می‌خواهیم که این منازعه را بلافاصله و مسالمت‌آمیز حل کنند، طوری که به شهروندان افغان به رهبری شان اعتماد کنند و باعث تقویت امنیت شود. تثبیت اقتدار توسط نیروهای مسلح دموکراسی افغانستان را به عقب می‌راند."

آقای بس همچنین نوشته که از رهبران دو طرف منازعه می‌خواهد مردم را در اولویت قرار دهند.

در پی مخالفت عطامحمد نور با تقرری (معرفی) فرمانده جدید این ولایت در شمال افغانستان از سوی رئیس‌جمهوری، آقای نور شب گذشته (چهارشنبه ۲۲ حوت/اسفند) با انتشار اعلامیه‌ای از مردم شهر مزارشریف، خواست که امروز در خانه‌های خود بمانند و بدین ترتیب شهر چهره نظامی به خود گرفته است.

نصرت رحیمی، سخنگوی وزارت داخله افغانستان به‌ بی‌بی‌سی گفت "افراد مسلح غیرمسئول" به نیروهای امنیتی شلیک کردند و در نتیجه ۲۵ نفر از این افراد دستگیر شده‌اند.

آقای رحیمی زخمی شدن یک سرباز نیروهای امنیتی را تایید کرد. اما سرطبیب شفاخانه عمومی بلخ به بی‌بی‌سی گفت ۱۸ زخمی شامل ۱۰ پلیس، ۸ غیر نظامی از جمله یک زن به این بیمارستان آورده شده‌اند.

آقای مبارز در مراسم معارفه‌اش که به طور زنده از تلویزیون طلوع پخش شد درباره وضعیت شهر گفت که در حال حاضر امنیت در کنترل پلیس و واحدهای ویژه است.

او اضافه کرد: "سوء‌تفاهم در داخل شهر ایجاد شد و مقاومت صورت گرفت و افرادی را که مقاومت کردند خلع سلاح شدند...ما به تمام بزرگان احترام داریم و هر کسی که در مقابل نظام و حکومت می‌جنگد، در مقابلش می‌ایستیم."

حمید فهیم، خبرنگار بی‌بی‌سی در مزارشریف، می‌گوید که ساعاتی قبل در اطراف منطقه فرماندهی امنیت این ولایت صدای شلیک‌های اسلحه سبک و سنگین شنیده شد اما در حال حاضر این تیراندازی‌ها متوقف شده است.

گفته شده است از شب گذشته افراد شبه‌نظامی در اطراف شهر دیده شده‌اند‌.

در همین حال دفتر نمایندگی سازمان ملل (یوناما) از تنش‌ها در مزارشریف ابراز نگرانی کرده و از همه جوانب خواسته‌ به این تنش‌ها پایان دهند.

یوناما نوشته است که مصونیت و امنیت شهروندان این شهر باید در اولویت باشد و راهی مسالمت‌آمیز برای حل اختلافات پیدا شود.

آقای نور در اعلامیه دیگری که در صفحه فیسبوکش منتشر کرده است، وضعیت پیش آمده در مزارشریف را "توطئه" ریاست جمهوری افغانستان خوانده است و اضافه کرده:"حالا که بالای مردم ما حمله صورت گرفته، برای دفاع از مال و جان شهروندان مان آماده هر گونه دفاع و فداکاری هستیم."

عبدالرقیب مبارز، فرمانده پلیس جدید ولایت بلخ شب گذشته به میدان هوایی/فرودگاه مزار شریف رسید اما گفته شده که از ورود او به شهر جلوگیری شد.

کسانی که برای استقبال از او به میدان هوایی رفته بودند، به بی‌بی‌سی گفتند سرانجام قطعه خاص (واحد ویژه) آقای مبارز را به پایگاه خود در نزدیکی میدان هوایی بردند.

در همین حال خوشحال سادات، معاون وزارت داخله افغانستان گفته است که به خاطر بدتر شدن اوضاع امنیتی در بلخ رئیس‌جمهور غنی آقای مبارز را به عنوان فرمانده جدید بلخ معرفی کرده است اما فرمانده پیشین این ولایت نخواسته است پست خود را ترک کند.

او تاکید کرده که امنیت شهر در دست آنهاست و فرمان رئیس جمهوری بدون تاخیر عملی خواهد شد.

در همین حال محمد حنیف اتمر، نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغاسنتان که حمایت عطامحمد نور را دارد در یک نشست خبری در کابل از حکومت انتقاد کرد و تقرری جدید را یک حرکت "سیاسی انتخاباتی" خواند و گفت:"تصمیم نابخردانه بود که سبب شد برادر بر برادر اسلحه بکشه... قوای دولتی را به جان هم انداختند."

او همچنین از هر دو طرف خواست خویشتن داری کنند و مشکل را از راه گفت وگو حل کنند.

از جانبی امرالله صالح، وزیر داخله پیشین و معاون محمد اشرف غنی در انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان گفته است به نظر او در تقرری فرمانده جدید "هیچ گونه توطیه و دسیسه بر ضد هیچ کس و هیچ حزب سیاسی نبوده و نیست بلکه این تصمیم بخاطر آوردن بهبود در وضعیت امنیتی آن ولایت اتخاذ گردیده است".

ماجرا از کجا شروع شد

عطا محمد نور، والی پیشین بلخ در شمال افغانستان، شب گذشته در صفحه رسمی فیسبوکش پیامی نوشت و از شهروندان مزار خواست برای حفظ امنیت‌شان امروز به محل کارشان نروند و دکان‌های‌شان را باز نکنند زیرا، به گفته او، " ارگ [دفتر ریاست جمهوری] توطئه‌هایی برای بر هم زدن امنیت و آرامش مردم روی دست گرفته است."

آقای نور گفته که ارگ از تفاهمی که اخیرا میان آنها صورت گرفته بود، تخطی می‌کند و "برنامه‌های شومی در قبال مردم روی دست دارد."

این اظهارات پس از آن صورت می‌گیرد که ریاست جمهوری افغانستان فرمانده پلیس ولایت بلخ را تغییر داد.

همچنین گفته شده است آقای نور با معرفی شدن افراد جدید در چند پست دولتی دیگر در این ولایت مخالفت کرده است.

وزارت داخله با نشر اعلامیه‌ای گفته "تغییر و تبدیل در حکومت و به خصوص در چارچوب نیروهای امنیتی به منظور بهبود وضعیت امنیتی یک اصل است و تقرر فرمانده پلیس جدید ربطی به مسایل سیاسی ندارد."

آقای مبارز به جای محمد اکرم سامع، فرمانده پیشین بلخ تعیین شده است. آقای سامع، که از نزدیکان عطامحمد نور است، به دنبال جنجال‌ها میان ارگ و آقای نوربر اساس توافق طرفین به این پست گماشته شد.

چهره نظامی شهر

خبرنگار بی‌بی‌سی در بلخ می‌گوید که حضور سنگین نظامیان با تانک‌های‌شان در مسیر میدان هوایی مزار الی فرماندهی پلیس بلخ دیده می‌شود و نظامیان قطعه خاص در مقابل فرماندهی پلیس مستقر شدند.

به گفته وی، رفت و آمد در شهر جریان دارد اما دکان‌ها در بخش‌هایی از شهر بسته است.

دانشگاه‌های شهر امروز تعطیل‌اند اما خیابان‌های شهر به روی رفت وآمد خودروها بسته نیست.

وضعیت پیش آمده شماری از شهروندان مزار را شاکی ساخته است.

حمیدالله یکی از دکانداران شهر می‌گوید: "ما غریبکار مردم هستیم و هیچ خوش نیستیم که کار و بار ما تعطیل شود. از دولت می‌خواهیم مشکل ما را حل کند."

جنجال‌های ارگ و عطامحمد نور

دفتر ریاست جمهوری افغانستان در ۲۷ قوس/آذر سال گذشته اعلام کرد که رئیس جمهوری استعفای عطامحمد نور را پذیرفته و به جایش فرد دیگری والی بلخ شده است.

پس از آن روابط ریاست جمهوری و آقای نور تیره شد. آقای نور اعلام کرد که استعفای او مشروط بوده و آن را با این شرایط قبول ندارد.

او که همچنان خود را "والی بلخ" می‌دانست، عملا به کارش در این سمت ادامه داد و اظهارات تندی علیه رهبران حکومت وحدت ملی به ویژه محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان داشت.

سرانجام پس از سه ماه تنش، آقای غنی و آقای نور به توافق‌هایی از جمله تعیین دو وزیر، تشکیل شورای عالی مشورتی، تعیین یک سمت دیپلماتیک و چند مقام حکومتی در بلخ دست یافتند.

حالا با تغییر و تبدیلی‌هایی که در ولایت بلخ صورت گرفته، آقای نور از نقض این توافقات توسط حکومت سخن گفته و آن را قابل قبول نمی‌داند.

آقای نور حدود پانزده سال والی بلخ بود. ولایت بلخ در شمال افغانستان به دلایل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی اهمیت دارد و پایگاه اجتماعی آقای نور خوانده می‌شود.

ارگ ریاست جمهوری تاکنون به وضعیت فعلی مزار شریف واکنشی نشان نداده است.

اما به دنبال هشدار شب گذشته آقای نور، شاه حسین مرتضوی، معاون سخنگوی ارگ ریاست جمهوری در صفحه فیسبوک خود به کنایه نوشت: "این ولایت مال شخصی خودم است، کسی دیگر حق دعوا ندارد!!!"