زندان‌های افغانستان؛ 'جای سوزن انداختن' پیدا نمی‌شود

افزایش شمار زندانیان و محدودیت فضا برای نگهداری آنان، به یک درد سر بزرگ برای دولت افغانستان بدل شده است. زندانیان می‌گویند وضعیت طوری است که 'جای سوزن انداختن ' در زندان‌ها نیست.

زندان مرکزی پلچرخی در مرکز شهر کابل که برای حدود چهار هزار زندانی ساخته شده بود، اکنون بیش از ده هزار زندانی را در خود جا داده است.

فضای محدود زندان‌ها و شمار زیادی زندانی در برخی از ولایات دیگر افغانستان هم مشکل ساز شده‌ است.

زندان پلچرخی بزرگترین زندان افغانستان است، در مقایسه با شمار زندانیانی که حالا در آن زندانی هستند، تبدیل به محل کوچکی شده است.

میوند، شش سال پیش در یکی از سلولهای این زندان با پنج الی شش زندانی دیگر، سپری کردن دوران محکومیتش را آغاز کردند. حالا تراکم زندانیان در سلول او به قدری شده که در اتاق‌اش جای پای ماندن نیست.

او می‌گوید: اتاق‌ها کوچک است. جای بود و باش نیست که انسان زندگی کند. هر کسی سر به سر افتاده است. بعضی بلاک‌ها همه چیزش خراب است. تشناب(دستشوی) درست ندارد و حمام و اتاق صحیح(درست) ندارد."

تنها ازدحام بیش از حد زندانیان مشکل زندانیان افغان نیست، بلکه مشکل دیگر نبود خدمات اساسی است که می‌توان نبود آنرا در دهلیزها نیز حس کرد.

محمد ایوب، نیز در بلاک میوند زندانی است. او می‌گوید که اتاق ما گنجایش پنج الی شش نفر را دارد. وقتی می‌شود که شمار زندانیان در آن به ۱۰، ۱۲ تا ۱۵ نفر می‌رسد.

به گفته او، در این بخش صد نفر زندانی هستند که برای صد نفر دو دستشویی و دو تا حمام وجود دارد.

با توجه به اینکه هم اتاقی‌های میوند نسبت به قبل دو و نیم برابر شده، شمار زندانیان پلچرخی نیز نزدیک به سه برابر گنجایش اصلی زندان، افزایش یافته است.

سید آقا اندرابی، معاون امنیت زندان پلچرخی می‌گوید که تراکم زندانیان، فضا را در این زندان که چهل سال قبل برای حداکثر چهار هزار نفر ساخته شده بود، روز به روز تنگ تر می‌سازد.

او می‌گوید که زندانیان به جرم‌های مختلف اینجا زندانی هستند. تقریبا ده هزار و۵۰۰ نفر و گاهی بیشتر زندانی اینجا نگهداری می‌شوند.

به گفته آقای اندرابی این وضعیت، کار رسیدگی به حل مشکلات زندانیان را هم دشوار کرده است.

او می‌گوید: "وقتی که ظرفیت چهار یا پنج هزار نفر را داشته باشیم و عملا ده هزار نفر باشند. در یک بستر(تخت خواب) که نمی‌شود دو نفر استراحت کنند. از نگاه رسیدگی مشکل است. به مریضی شان رسیدن چالش است. به طور مثال به نظافت شان رسیدن چالش است چون جای قید(تنگ) است."

افزایش شمار زندانیان در برخی از دیگر شهرهای بزرگ افغانستان نیز مشکل ساز شده است.

زندان‌های قندهار در جنوب و ننگرهار در شرق افغانستان هر کدام برای ۸۰۰ تا ۹۰۰ نفر ساخته شده‌اند و حالا در هر یک از این زندانها دو هزار زندانی نگهداری می‌شوند. وضعیت در هرات از این هم بدتر است.

زندان هرات هشت دهه پیش، برای ۵۰۰ تا یک هزار زندانی ساخته شده بود، ولی حالا سه هزار زندانی در آن نگهداری می‌شوند.

من به زندان هرات رفتم. از بام زندان، صحن زندان را می‌دیدم که جمعیت نسبتا زیادی درآنجا بود، اما اجازه نیافتم که اتاق‌های زندان را ببینم. ولی همانطور که مسئولان زندان می‌گویند در هر یک از اتاق های کلان این زندان بین ۲۰ تا ۳۰ گاهی ۵۰ و تا ۸۰ زندانی نگهداری می‌شوند.

ما که برای تهیه گزارش از چند زندان بازدید کرده بودیم، در نهایت زندانها را ترک کردیم ولی میوند و نزدیک به ۳۰هزار زندانی دیگر در سراسر افغانستان مجبورند که این فضای تنگ زندان را با همین شرایط سختش تحمل کنند.