ناتو پس از پایان عملیات رزمی در افغانستان چه می‌کند؟

سران کشورهای عضو ناتو امروز پنجشنبه ۲۵ می ۲۰۱۷ (۴ ثور/خرداد ۱۳۹۶) در بروکسل درباره هزینه دفاعی ناتو و مبارزه با تروریسم بحث و گفت‌وگو می‌کنند. بحران افغانستان یکی از محورهای بحث در نشست سران این سازمان گفته شده است.

ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، یک روز پیش از گردهمایی سران این سازمان در بروکسل در نشستی خبری گفت فرماندهان نظامی این سازمان در افغانستان خواهان فرستادن نیر‌وهای بیشتر به این کشور هستند و تصمیم نهایی در مورد شمار و فرستادن نیروها به افغانستان "ماه آینده" گرفته خواهد شد.

ناتو که در حال حاضر ۱۳ هزار نیرو در افغانستان دارد، ماموریت رزمی خود را در ۱ جنوری/ژانویه ۲۰۱۵ پایان داد و پس از آن وظیفه اصلی آن آموزش و مشورت‌دهی به نیروهای امنیتی افغانستان بوده است.

افغانستان و ناتو در سه بخش با هم داد و ستد دارند: 'ماموریت حمایت قاطع '، حمایت مالی از نیروهای امنیتی افغانستان و 'همکاری درازمدت افغانستان و ناتو '.

اما این سه ماموریت ناتو برای افغانستان شامل چه نکاتی‌اند و چه اهمیتی برای افغانستان دارند؟

ماموریت "حمایت قاطع"

پس از پایان ماموریت ۱۳ ساله رزمی ناتو در افغانستان (ایساف)، این سازمان، ماموریت جدیدش را زیر نام حمایت قاطع از اول جنوری/ژانویه ۲۰۱۵ آغاز کرد.

ناتو در حال حاضر ۱۳۴۵۹ نیرو در افغانستان دارد. از جمله ۳۹ کشوری که در این ماموریت شرکت دارند، آمریکا ، ایتالیا و آلمان بیشترین سهم را در تشکیل نیروهای ناتو در افغانستان دارند.

آمریکا رهبری آموزش، مشورت و کمک را در جنوب و شرق افغانستان به عهده دارد. آلمان در شمال و ایتالیا در غرب و ترکیه در پایتخت افغانستان این مسئولیت را به عهده دارند.

نیروهای بین‌المللی بعد از سال ۲۰۰۱ میلادی وارد افغانستان شدند و در این مدت حدود ۳۴۰۰ نظامی آنان در این کشور کشته شدند. آمریکا با از دست دادن دو هزار ۳۰۰ سرباز بیشترین تلفات را در این جنگ متحمل شده است.

نقش نیروهای ناتو در چارچوب ماموریت 'حمایت قاطع '، آموزش، مشاوره و کمک‌رسانی به حدود ۳۵۰ هزار نیروی امنیتی افغانستان است که مسئولیت تأمین امنیت در سراسر این کشور را از آغاز سال ۲۰۱۵ به عهده گرفتند.

سران ناتو در نشست وارسا/ورشو در جولای/ژوئیه ۲۰۱۶ تصمیم گرفتند که ماموریت ناتو را در افغانستان پس از ۲۰۱۶ نیز تمدید کنند و در آستانه نشست کنونی سران این سازمان، کشورهای شرکت کننده در ماموریت ناتو بر ادامه پشتیبانی از ماموریت حمایت قاطع تاکید کرده و گفتند که نیروهای امنیتی افغانستان در حال بهبود هستند اما آنها هنوز نیازمند حمایت ناتو هستند.

حمایت مالی از نیروهای امنیتی افغانستان

براساس توافق میان دولت افغانستان و ناتو، مسئولیت اصلی تامین هزینه‌های نیروهای امنیتی این کشور به عهده دولت افغانستان است.

در نشست شیکاگو در سال ۲۰۱۲، دولت افغانستان تعهد کرد که سالانه حداقل ۵۰۰ میلیون دلار برای تمویل نیروهای امنیتی خود فراهم می‌کند. در عین حال، ناتو و کشورهای کمک‌کننده نیز تعهد کردند که به کمک مالی خود ادامه می‌دهند.

چهار سال بعد از آن در نشست سران ناتو در ورشو، هزینه مجموعی نیروهای امنیتی افغانستان سالانه ۵ میلیارد دلار برآورد شد.

در این نشست سران ناتو بر ادامه ماموریت افغانستان و حمایت مالی از نیروهای امنیتی این کشور تا سال ۲۰۲۰ توافق کردند.

براساس نتایج این نشست، ۳.۵ میلیارد دلار را آمریکا، ۱ میلیارد دلار را دیگر کشورهای عضو ناتو و ۵۰۰ میلیون دلار را هم دولت افغانستان سالانه به نیروهای امنیتی این کشور فراهم می‌کنند.

براساس اعلامیه نشست ورشو، ناتو در برابر کمک‌هایش از دولت افغانستان خواهان اصلاحات در نهادهای امنیتی این کشور است. در این اعلامیه گفته شده که دولت افغانستان باید اصلاحات در زمینه ریشه‌کن ساختن فساد، ایجاد شفافیت و حسابدهی و تقویت توسعه اقتصادی را پی‌گیری کند و اقدامات بیشتری را برای حفاظت از کودکان، حقوق بشر و حقوق زنان انجام دهد.

همکاری‌های درازمدت استراتژیک میان افغانستان و ناتو

بخش دیگر روابط افغانستان و ناتو را همکاری‌های دراز مدت استراتژیک میان دو طرف مشخص می‌کند.

اعلامیه ناتو و افغانستان در زمینه مشارکت پایدار در سال ۲۰۱۰ در لیسبون امضا شد.

این اعلامیه رویکرد ناتو در افغانستان را پس از سال ۲۰۱۰ مشخص ساخت که شامل چارچوب همکاری‌های درازمدت استراتژیک میان دولت افغانستان و ناتو در بخش مشورت‌های درازمدت سیاسی و همکاری‌های عملی است.

هدف این اعلامیه تأکید بر کمک و حمایت از آموزش نظامی و ارتقای ظرفیت و آوردن اصلاحات لازم در نهادهای امنیتی حکومت افغانستان است.

همکاری‌های درازمدت استراتژیک میان دولت افغانستان و ناتو در نشست ویلز (۲۰۱۴) و ورشو (۲۰۱۶) دوباره مورد تأیید دو طرف قرار گرفت.

تأکید ناتو بر ادامه حمایت از افغانستان

ناتو می‌گوید با در نظر داشت فعالیت‌‌های بیش از ۲۰ گروه "تروریستی" در افغانستان، این سازمان نمی‌گذارد افغانستان بار دیگر به پناهگاهی امن "تروریستان" تبدیل شود.

هرجیت ساجن، وزیر دفاع کانادا، نیز گفته که ناتو به این نتیجه رسیده که استراتژی این سازمان در افغانستان نتیجه بخش بوده، به همین دلیل بر ادامه حمایت از مردم افغانستان تأکید دارد.

این در حالی است که مقام‌های ناتو و آمریکایی در افغانستان می‌گویند که دولت افغانستان بر ۶۲ درصد جمعیت و ۵۷ درصد خاک این کشور کنترل دارد.

فرماندهان نظامی آمریکا اکنون می‌گویند که برای حمایت بهتر از نیروهای افغانستان و برای کمک به تصرف دوباره مناطقی که بدست طالبان افتاده، نیاز به نیروهای بیشتر دارند.

به گزارش خبرگزاری‌ها، ژنرال جان نیکلسون، فرمانده آمریکایی و ناتو در افغانستان، برای شکستن "بن‌بست جنگ" در این کشور خواستار پنج هزار نیروی نظامی بیشتر شده؛ هر چند ژنرال نیکلسون خود رسما به تعداد نیروهای مورد نیاز اشاره نکرده است.

انتظار می‌رفت در نشست بروکسل، سران ناتو در مورد اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان تصمیم بگیرند اما دبیرکل ناتو دیروز گفت که تصمیم نهایی دراین مورد "ماه آینده" گرفته خواهد شد.

به نظر می‌رسد که این تاخیر بیانگر عدم توافق نظر اعضای ناتو بر سر اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان باشد؛ چنانچه صدراعظم آلمان پیشاپیش اعلام کرده است که این کشور در نظر ندارد نیروی بیشتری به افغانستان بفرستد.

ناتو اذعان کرده که نیروهای این سازمان دیگر در افغانستان به عملیات‌ رزمی متوسل نخواهند شد.