جلال آباد، مقهور خشونت بنیادگرایان نیست
- نویسنده, اسماعیل شهامت
- شغل, بیبیسی - افغانستان
ولایت سرسبز ننگرهار که زمانی پایتخت زمستانى شاهان افغان بود، از مدتی به اینسو تختهخیزی برای گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) شده است.
سایه این گروه بر سر شمار زیادی از ولسوالیهای این ولایت افتاده و زندگی را به کام بسیاری تلخ کرده است.
روزی که تصمیم سفر به ولسوالی "رودات" و محل احداث دانشگاه بینالمللی اسلامی در دشتهای پهناور این ولسوالی گرفتیم، متوجه ترس حاکم بر مناطق تحت نفوذ شورشیان شدیم.
بیرون شدن از دروازه شهر به معنی سپردن سرنوشت به دست تقدیر است.
مطالب مرتبط: ننگرهار، نگاهی از نزدیک
اما جاذبههای زندگی در داخل شهر، مقهور وحشت گروههای افراطی نشده است.
دقیقا شب اول اقامت ما در جلال آباد، متوجه روح سر زندۀ این شهر شدم.
در مرکز شهر، پارک بزرگی ساخته شده است که مجهزتر از بسیاری پارکهای تفریحی پایتخت افغانستان است.
اولین بار شاهد بازی با ریسمان زیر آسمان یکی از شهرهای افغانستان بودم. آنهم زمانی که از روی پل عابر پیاده تصویر میگرفتیم، مردی را دیدم که با شور و ولوله از مقابل چشمان دوربین گذشت.
او یک فاصله حدود ۳۰۰ صد متری را از یک گوشۀ پارک به گوشهای دیگر آن عبور کرد. در داخل پارک هم گروههای مختلف اجتماعی از آب و هوای بهاری شهرشان لذت میبردند.
یکی با گرفتن عکسى روی گوشی هوشمندش برای فردایش خاطره میگذاشت، گروهی دورهم جمع شده، چای مینوشیدند، عدهای کتاب میخواندند و جمعی مصروف بازیهای محبوب کریکت و فوتبال بودند.
نصرت حدود۲۵ سال سن دارد. او مترجم نیروهای بینالمللی در یکی از ولایات جنوبی است.
با دوستانش در اکادمی کریکت شهر که توسط یکی از بازیکنان تیم ملی کریکت بنیانگذاری شده، توپ میزد.
در محوطهای که آنها کریکت میکردند، گروهی بزرگی از تماشاچیان هم از دیدنش لذت میبردند. فضا به گونهای بود که شهر هیچ غمی ندارد.
"در حال حاضر داعش شماری از ولسوالیها را در کنترل دارد. بسیار مردم را اذیت میکنند. اینجا در شهر فضا خوب است. ما کریکت میکنیم. کریکت را زیاد دوست داریم. امنیت بسیار خوب است."
ولسوالیهای اچین، کوت، پچیراگام، هسکهمینه و نازیان هنوز در کنترل جنگجویان داعش است. ولى عملیات شدید زمینى و هوایی براى راندن انها ادامه دارد.
لحظهای با بچههای فوتبالیست که وارد گفتوگو شدیم، حسی از ترس در شهر پیدا شده است. اما نتوانسته است لبخند را از مردم بگیرد.
در سیمای باشندگان شهر شادی و رضایت از زندگی موج میزد. علاوه بر پارکها و تفریحگاهها، بازارهایش هم شلوغ بود.
از فروشگاههای لوکس و جدید تا بازارهای قدیمیاش، عرصۀ بده و بستانها و معاملات خرد و کلان بود. از کالاهای پاکستانی و چینی تا لوکسترین کالاهای اروپایی در شهر یافت میشود.
شبهای شهر زیبای جلال آباد مرکز ننگرهار هم دست کمی از روزهای آن ندارد.
خیابانهایش چراغانی و رستوانها و کافه هایش پر از مشتری است. خیلی شلوغتر از بسیاری محلات کابل، پایتخت.
حضور شبهنگام دختران در کافههای شهر، دست کم برای ما که تصور تاریکی از آن داشتیم، جالب بود.
برای ما این یک تابو شکنی بود. آنهم در قلب جامعهای که به شدت اسیر سنتهای دست و پاگیر اجتماعی و قبیلهای است.
در کنار تهدیدهای اصلی امنیتی، ترس از اختطاف توسط گروههای تبهکار، بزرگترین مانع گشت و گذار دختر خانمها در شب است.
با اینهمه، این ترس نتوانسته رویای دختران شهر را خراب کند. هیله سحر دانشجو است و به همراه تعدادی از دوستانش برای صرف شام به یکی از رستوانتهای شهر آمده است.
سحر با ما از فردای حرف زد که زن بودن نقطۀ ضعف شان نباشد. او گفت که بیشتر اوقات شام را با دوستانش غذا میخورد یا تا ساعت هشت شب در کتابخانه دانشگاه مطالعه میکند.
"اینکه مردم میگویند اینجا طالب است، تروریست است، حمله میکنند و مردم را میبرند، این تصور آنهاست. این حرفها فقط زندگی را به کام دختر خانمها و سایر مردم تلخ میکند."
همزمان با دیدن این گروه از دختران با مقدسه احمدزی، فعال مدنی شهر نیز دیدیم. مقدسه تلاشهای پیگیری برای ارتقای جایگاه زنان در این ولایت به راه انداخته است.
او در یکی از پروژههای ارتقای ظرفیت زنان هم کار میکند. عبور از دل تاریکیها و رسیدن به روشنایی آزادی و برابری، مسیر طولانی و پر پیچ و خم است. مقدسه و دوستانش تلاش میکنند این مسیر را هموار کنند.
"میگویند اینجا امنیت خوب نیست. اگر درست باشد بازهم روی ما تاثیر ندارد. چرا که با اراده و از ته دل کار میکنیم. با این حالات مبارزه میکنیم. کار میکنیم تا زمینه را برای دختر خانمها در آینده آماده کنیم."
این اظهارات هرچند میتواند نمادین باشد اما نشان از اراده و عزم راسخ دختران این شهر برای تغییر است.
حضور دختران در مراکز آموزشی شهر هم پر رنگتر از بسیاری ولایات کشور است. ۱۵۰۰ دانشجوی دختر در دانشگاه دولتی ننگرهار و حدود پنج هزار دانشجوی دیگر در شش دانشگاه خصوصی این شهر درس میخوانند.
۳۵۰ هزار دختر هم در مکاتب ننگرهار سرگرم تحصیل در مقاطع ابتدایی، متوسط و لیسه هستند.
جلال آباد، شهری بزرگ و تاریخی با جمعیت بیش از یک میلیون نفر است.
هوای گرم و مرغوبش، زمستانها پای هزاران نفر، از شاه و گدا را به سوی خود میکشاند. در گذشته این شهر به نحوى پایتخت زمستانى شاهان افغانستان بودو
از شاهان بابرى تا حبیب الله خان و محمد ظاهرشاه، آخرین شاه این کشور. براى بسیارى از مردم کابل، پل بهسود در شمال شهر جلال آباد یادآور روزگار امن گذشته است که آخرهاى هفته دور وبرش پر از شور و حال و موسیقى بود.
هرچند فعالیت شورشیان در دور دستهاى ننگرهار دیگر آن حال و هوای سابق را برای این شهر نگذاشته ولى هنوز مردم شهر شام ها در اطراف پل بهسود، بساط رفع خستگى هموار می کنند.
