تنها کارگاه تولید کاشی هرات از فعالیت بازماند

فعالیت‌ یگانه کارگاه کاشی‌سازی سنتی افغانستان در هرات متوقف و باعث نگرانی جدی شده ‌است.

این کارگاه حتی در سال‌های درگیری‌های شدید داخلی به کار خود ادامه داده بود.

کاشی‌هایی که از پیکر بناهای تاریخی هرات در جنگ یا حوادث طبیعی فرو می‌افتادند با دست هنرمندان کاشی‌ساز هرات به سرعت مرمت می‌شدند.

زلمی صفا، مسئول حفظ آبدات تاریخی هرات می‌گوید: "این کارگاه فعالیتی بسیار خوبی داشته است. تنها برای مسجد جامع یا آّبدات تاریخی هرات کار نمی‌کرد بلکه گاهی در دیگر ولایت‌های افغانستان از این کاشی‌ها استفاده می‌شد. از سال ۱۳۸۴ به بعد، نظر به شرایط اقتصادی کشور از فعالیت بازماند و فعلا هیچ نوع تولید کاشی نداریم."

این کارگاه ده سال پیش از رونق پیشین و فعالیت روزمره بازماند و هر از گاهی کوره‌های آن روشن می‌شد. اما حالا کار به جایی رسیده که تولیدی دیگر وجود ندارد و تنها از ضایعات و بقایای تولیدات قبلی استفاده می‌شود.

آقای صفا می‌گوید که "هر کارگاه تولیدی ضایعاتی دارد. ما ده سال قبل کاشی‌هایی تولید کرده بودیم که از آن استفاده نمی‌شد. منتها می‌گویند: داشته‌اید به کار گرچه باشد زهر مار!. ما کوشش می‌کنیم که از لابلای این ضایعات، کاشی‌هایی پیدا کنیم تا در جایی که خیلی ضرورت داریم از آنها استفاده کنیم."

نگرانی‌های مهمتر از فروریختن برخی از کاشی‌ها از دیوارهای بناهای تاریخی هم وجود دارد. نگرانی از محو شدن این هنر در شهر "باستانی" هرات. هنری که از عصر غوری‌ها تا امروز از نسلی به نسلی دیگر منتقل شده بود حالا ادامه آن به زندگی چهار استاد ماهر وابسته است.

صدیق جامی، یکی از فرهنگیان هرات، نگران این وضعیت است. او می‌گوید: "کاشی‌سازی بخشی از فرهنگ باستانی هرات است. باید زنده بماند. این کارگاه باید تولیداتش را از سرگیرد وگرنه این هنر کاشی‌سازی از بین می‌رود. کسانی که با این هنر آشنایی دارند از بین می‌روند و کسی نخواهد بود که به بقیه آموزش بدهند."

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان، در سفر اخیرش به هرات گفته بود که این کارگاه باید آنقدر وسعت پیدا کند که برای بسیاری از بناهای مهم تاریخی افغانستان کاشی بفرستد.

این پیام وعده‌های به همراه داشت. حالا همه برای عملی شدن این وعده‌ها چشم به‌راه اند.