ملګري ملتونه: پر ښځو د کار بندیز افغانستان کې له نیمايي ډېر خلک له مرستو محروموي

ژوندی پوښښ

1. ۱۶ تله ۱۴۰۲ - ۸ اکتوبر ۲۰۲۳منظور پښتین: بهر مېشتي او نړیوال خیریه بنسټونه دې د هرات زلزله ځپلو سره مرسته وکړي

   د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین هرات کې زلزله ځپلو سره خواخوږي څرګنده کړې او پر نړیوالو بنسټونو یې غږ کړی چې "په دې سخت وضعیت کې" د هرات زلزله ځپلو سره مرسته وکړي.

   ښاغلي پښتن له بهر مېشتو هم غوښتي چې په دې برخه کې زیانمنو کسانو سره بېړنیو مرستې ته رامخکې شي.

   نوموړي پر خپله اېکس"پخواني ټوېټر" پاڼه لیکلي:"د زلزلې له امله د قربانیانو کورنیو ته تسلیت وایم، مونږ په دې درانه غم کې له خپلو هراتي ورونو سره شریک یوو"

2. ۲۰ مرغومی ۱۴۰۱ - ۱۰ جنوري ۲۰۲۳وروستی, "ترکیه راتلونکو څو ورځو کې پنځه زره افغان کډوال وباسي"

   دترکيې د کډوالو چارو اداره وايي، د روانې میلادي میاشتې په لومړيو پنځو ورځو کې يې ۴۷۷ افغان کډوال له دغه هېواده ایستلي دي.

   اناتولي خبري اژانس د دې ادارې د چارواکو له قوله لیکلي چې د جنورۍ له لومړۍ تر پنځمې نېټې یې په ترکیه کې ټولټال دوه زره "ناقانونه کډوال" نیولي او د دوی له ډلې یې زر تنه خپلو هېوادونو ته ستانه کړي دي چې افغانان هم پکې وو.

   د دغه اژانس د خبر له مخې، ټاکل شوې څو راتلونکو ورځو کې پنځه زره نور افغان کډوال هم له ترکيې وایستل شي.

   د یادولو ده چې وړمه ورځ هم د ترکيې د کډوالو چارو ادارې ویلي وو، تېر ۲۰۲۲ کال کې يې له خپل هېواده تر ۱۲۴ زرو ډېر ناقانونه کډوال ايستلي دي. رسنیو د هغوی له ډلې يې هم تر ۶۸ زرو زیات افغانان او ۱۲ زره نور یې پاکستاني وګړي ښودلي وو.

   په ترکيه کې له کډوالو سره د ترکي پوله ساتو له لوري د ناوړه چلند ویډيوګانې هم لاس په لاس کېږي او ویل کېږي چې دغه هېواد پر افغان کډوالو محدودیتونه سخت کړي دي.

   که څه هم له پخوا راهیسې د اروپا په تکل وتونکي افغانان د ترکيې لار د خپل سفر لپاره کاروي خو پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې پر دې لاره د تلونکو کډوالو شمېر خورا ډېر شوی دی.

3. ۱۸ مرغومی ۱۴۰۱ - ۸ جنوري ۲۰۲۳یوناما: طالبان دې ژر تر ژره پر ښځو بندیزونه لیرې کړي، طالبان: د هر چا خپل فرهنګ او خپل کلتور باید په پام کې ونیول شي

   افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) یو ځل بیا له طالبانو غوښتي چې پر ښځو لګول شوي بندیزونه دې "ژر تر ژره" لېري کړي خو د طالبانو امر بالمعروف وزارت په ځواب کې ویلي چې د هر چا خپل فرهنګ او خپل کلتور باید په پام کې ونیول شي.

   د یوناما مرستیال مارکس پوتزل نن یکشنبه د جنوري په اتمه د طالبانو د امر بالمعروف سرپرست وزیر خالد حنفي سره کتلې دي.

   یوناما پر خپله ټوېټر پاڼه لیکلي‌ چې، لیدنه کې د نجونو پر زده کړو او بهرنیو انجیو ګانو کې د ښځو پر کار د بندیزونو د لېری کولو غوښتنه شوې ده.

   دغې ادارې پر خپله ټوېټر پاڼه لیکلي چې پر ښځو وروستي بندیزونه د افغانستان اقتصاد زیانمنوي او افغانانو ته د مرستې رسولو مخه نیسي.

   د دغې ادارې په ټکو: "د طالبانو له خوا د ښځو پر وړاندې وروستي تبعیضي بندیزونه افغانانو ته د ژوند ژغورنې د مرستې رسولو مخه نیسي، او د افغانستان اقتصاد ته زیان رسوي."

   خو د طالبانو امر باالمعروف وزارت سرپرست وزیر خالد حنفي یې په ځواب کې کلتوري او فرهنګي مسایلو ته اشاره کړې او ویلي یې دي چې هڅه کوي شرعیت سره برابر مناسب چاپیریال رامنځته کړي.

   د دغه وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې د ښاغلي حنفي له خولې لیکل شوي: "د هر چا فرهنګ او کلتور باید په پام کې ونیول شي، تېر نظام ټولې نړۍ په رسمیت پېژانده خو نه یې نړۍ، نه ملت او نه هېواد سره ژمنتیا وه، اوس مثبت اړخونه ډېر دي د ماحول په جوړېدو سره په هر څه سم شي."

   ښاغلي حنفي د ماحول(چاپیریال) د جوړېدو په اړه نور وضاحت نه دی ورکړی چې دوی غواړي څه ډول ماحول جوړ کړي خو وایي هڅه کوي ستونزې حل کړي.

   نوموړی همدا راز ویلي: " د انسان د ژوند ژغورل تر هر څه ډېر لومړیتوب لري او مونږ هم په همدې لټه کې یو چې خلکو ته مرستې ورسېږي."

   افغانستان کې د بشر دوستانه چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) هم پر خپله ټوېټر پاڼه دغو بندیزونو ته په اشارې ویلي:" ښځینه کاروکوونکې د میلیونونه کډوالو او کورنیو بې ځایه شویو په ګډون هغو افغانانو ته د مرستې چمتو کولو او حل لارې موندلو په سر کې دي چې څلورو لسېزو جګړو او ځورونې اغېزمن کړی دي."

   افغانستان کې د طالبانو له خوا د ښځو پر کار او زده د بندیز له اعلان وروسته نړیوالو غبرګونونه زیات شوي.

   د پولیټیکو خپرونې د امریکا د ولسمشر جوبایډن ادارې د سرچینو په حواله، راپور ورکړی، واشنګټن داسې ارزونه کوي چې څنګه په افغانستان کې د ښځو د حقونو په اړه د طالبانو نويو محدودیتونو ته ځواب ووایي، داسې حال کې چې د امریکا او طالبانو ترمنځ د اوسنۍ محدودې ښکیلتیا د پای ته رسېدو شونتیا هم شته.

   په دغو بحثونو کې نوي اقتصادي بندیزونه،‌ پر طالب مشرانو د سفر بندیزونه‌ او د ځینو بشري مرستو د محدودولو غوراوي شامل دي.

   سره له دې چې دغه برخه کې پر طالبانو فشارونه زیات شوي خو د دغې ډلې په پرېکړه لا هم هېڅ بدلون نه دی راغلی.

4. ۱۷ مرغومی ۱۴۰۱ - ۷ جنوري ۲۰۲۳وروستی, د افغانستان د نجونو فوټبال ملي لوبډلې مخکېنۍ مشره د فیفا پر ضد د سپورټ نړیوالې محکمې ته عریضه کوي

   د افغانستان د نجونو فوټبال ملي لوبډلې مخکېنۍ کپتانه خالده پوپل وايي، د فوټبال نړیوال فدراسیون یا فیفا پر ضد د سپورټ نړیوالې محکمې ته عریضه کوي. د اغلې پوپل په وینا، فیفا د فوټبال ښځينه افغان لوبغاړو په اړه بې پروايي کوي او د دوی غږ نه اوري.

   خالدې پوپل تازه له بي بي سي سره په مرکه کې دا څرګندونې کړې دي او له افغان نجونو یې غوښتي چې د خپلو حقونو تر لاسه کولو لپاره سره یو موټی شي.

   د افغانستان د نجونو فوټبال ملي لوبډلې دا مخکېنۍ مشره وايي، کله چې طالبان بیا واک ته ورسېدل او دا لوبډله له هېواده ووتله نو هڅه یې وکړه چې تر فیفا خپل غږ او غوښتنې ورسوي.

   خو په خبره یې، دغه بنسټ بې پروايي وکړه او د دوی لپاره یې هېڅ کار ونه کړ.

   دې دغه نړیوال فدراسیون تورن کړی چې ګواکې افغانستان کې طالبان واکمن دي خو دوی لا هم هلته د فوټبال فدراسیون ته د فعالیت اجازه ورکړې ده.

   د خالدې پوپل په ټکو، "فیفا د بشري حقونو ضد ګام اخیستی" ځکه چې د نجونو لپاره ځانګړې شوې بودیجه اوس پر افغان نارینه لوبغاړو لګېږي.

   اغلې پوپل زیاتوي چې د فیفا د دې "بې پروایۍ" په مقابل کې یې د افغان ښځينه فوټبال ملي لوبډلې لپاره کمپاین پيل کړی دی او د نوبل جایزې پښتنه ګټونکې ملاله یوسفزۍ هم ورسره ملګرې شوې ده.

   ملالې یوسفزۍ د خالدې پوپل او د هغې د خورلڼو لوبغاړو دا ګام ستایلی او له فیفا یې غوښتي چې د افغان نجونو لوبډله په رسمیت وپېژني.

   ملالې یوسفزۍ پرون چارشنبه پر خپله ټوېټر پاڼه لیکلي، "طالبان لګیا دي افغان ښځې له عام ژونده بې برخې کوي. اوس د فیفا لپاره ښه وخت دی چې د افغانستان ښځينه فوټبال لوبډله په رسيمت وپېژني"

   ملالې یوسفزۍ همدا راز ویلي چې له دې سره دې فیفا نړۍ ته دا پیغام ورسوي چې ښځې باید کار وکړي، ټولګیو ته لاړې شي او د فوټبال لوبغالي کې ولوبېږي.

   هغه حقونه چې د طالبانو حکومت افغان ښځې ترې بې برخې کړې دي.

5. ۱۵ مرغومی ۱۴۰۱ - ۵ جنوري ۲۰۲۳وروستی, مولوي عبدالسلام حنفي: ښوونه او روزنه تر هر څه مهمه ده

   په افغانستان کې د طالبانو حکومت د رییس الوزرا مرستیال وايي، په دغه هېواد کې تر ټولو مهمه موضوع "تعلیم او تربیه" ده او حکومت یې دې مسلې ته ځانګړې توجه کوي.

   د باختر اژانس د خبر له مخې، مولوي عبدالسلام حنفي دا خبرې د کابل او تخار له یو شمېر مشرانو سره په ناسته کې کړې دي.

   ښاغلي حنفي همدا راز ویلي چې په افغانستان کې پر هېچا "هېڅ ډول" محدودیت نه شته او ټول خلک له "بشپړ خپلواکۍ" برخمن دي.

   د طالبانو حکومت د رییس الوزرا اداري مرستیال داسې مهال دا څرګندونې کوي چې پر مېرمنو یې په پرله پسې ډول د کار، عام ژوند او زدکړو په برخه کې بېلا بېل محدودیتونه لګولي دي.

6. ۱۵ مرغومی ۱۴۰۱ - ۵ جنوري ۲۰۲۳وروستی, مولوي عبدالسلام حنفي: ښوونه او روزنه تر هر څه مهمه ده

   په افغانستان کې د طالبانو حکومت د رییس الوزرا مرستیال وايي، په دغه هېواد کې تر ټولو مهمه موضوع "تعلیم او تربیه" ده او حکومت یې دې مسلې ته ځانګړې توجه کوي.

   د باختر اژانس د خبر له مخې، مولوي عبدالسلام حنفي دا خبرې د کابل او تخار له یو شمېر مشرانو سره په ناسته کې کړې دي.

   ښاغلي حنفي همدا راز ویلي چې په افغانستان کې پر هېچا "هېڅ ډول" محدودیت نه شته او ټول خلک له "بشپړ خپلواکۍ" برخمن دي.

   د طالبانو حکومت د رییس الوزرا اداري مرستیال داسې مهال دا څرګندونې کوي چې پر مېرمنو یې په پرله پسې ډول د کار، عام ژوند او زدکړو په برخه کې بېلا بېل محدودیتونه لګولي دي.

7. ۱۵ مرغومی ۱۴۰۱ - ۵ جنوري ۲۰۲۳وروستی, خلیل الرحمان حقاني: د پاکستان سېند ایالت کې د افغان زندانیانو جریمه پرې کوو

   په افغانستان کې د طالبانو حکومت د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر وايي، که د پاکستان په سېند ایالت کې افغانان د جریمې له کبله بندیان وي نو د دوی حکومت به یې جریمه پرې کړي.

   د افغانستان ملي راډيو تلویون د رپوټ له مخې، خلیل الرحمان حقاني په اسلام اباد کې د افغانستان سفارت اتشې ته سپارښتنه کړې چې سېند ایالت کې د افغان زندانیانو وضعیت و ارزوي او "که هلته افغان زندانیان د نغدي جریمې له کبله بندیان وي نو جریمه دې یې ادا او د خلاصون زمینه دې ورته برابره کړای شي."

   ښاغلی حقاني دا څرګندونې داسې مهال کوي چې لا هم ګڼ افغانان په کراچۍ کې بندیان دي چې ښځې او ماشومان هم پکې شته.

   د رپوټونو له مخې،هلتهد نیول شویو۳۲۵افغان ماشومانو له ډلې اوس یوازې۶۹ماشومانو د خوشې کېدو امر شوی دی.

   په کراچۍ کې د طالبانو د حکومت کونسلر مولوي سيد عبدالجبار په وينا، "ټول۴۰۵کسان خوشي کېږي چې په هغو کې۶۹ماشومان،۶۳ښځې او پاتې نور نارينه دي."

   داسې رپوټونه هم وو چې له بندیانو په بېلا بېلو پلمو پیسې اخیستل کېږي.

   خو د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې د ځان خلاصون لپاره چا ته پیسې ورنه کړي.

   اسلام اباد کې د طالبانو سفارتویلی، د پاکستان په کراچۍ کې د بندي افغانانو هېواد ته د بېرته لېږد ټول لګښتونه دوی پرغاړه اخیستي دي.

8. ۱۵ مرغومی ۱۴۰۱ - ۵ جنوري ۲۰۲۳وروستی, خلیل الرحمان حقاني: د پاکستان سېند ایالت کې د افغان زندانیانو جریمه پرې کوو

   په افغانستان کې د طالبانو حکومت د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر وايي، که د پاکستان په سېند ایالت کې افغانان د جریمې له کبله بندیان وي نو د دوی حکومت به یې جریمه پرې کړي.

   د افغانستان ملي راډيو تلویون د رپوټ له مخې، خلیل الرحمان حقاني په اسلام اباد کې د افغانستان سفارت اتشې ته سپارښتنه کړې چې سېند ایالت کې د افغان زندانیانو وضعیت و ارزوي او "که هلته افغان زندانیان د نغدي جریمې له کبله بندیان وي نو جریمه دې یې ادا او د خلاصون زمینه دې ورته برابره کړای شي."

   ښاغلی حقاني دا څرګندونې داسې مهال کوي چې لا هم ګڼ افغانان په کراچۍ کې بندیان دي چې ښځې او ماشومان هم پکې شته.

   د رپوټونو له مخې،هلتهد نیول شویو۳۲۵افغان ماشومانو له ډلې اوس یوازې۶۹ماشومانو د خوشې کېدو امر شوی دی.

   په کراچۍ کې د طالبانو د حکومت کونسلر مولوي سيد عبدالجبار په وينا، "ټول۴۰۵کسان خوشي کېږي چې په هغو کې۶۹ماشومان،۶۳ښځې او پاتې نور نارينه دي."

   داسې رپوټونه هم وو چې له بندیانو په بېلا بېلو پلمو پیسې اخیستل کېږي.

   خو د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې د ځان خلاصون لپاره چا ته پیسې ورنه کړي.

   اسلام اباد کې د طالبانو سفارتویلی، د پاکستان په کراچۍ کې د بندي افغانانو هېواد ته د بېرته لېږد ټول لګښتونه دوی پرغاړه اخیستي دي.

9. ۱۵ مرغومی ۱۴۰۱ - ۵ جنوري ۲۰۲۳وروستی, خلیل الرحمان حقاني: د پاکستان سېند ایالت کې د افغان زندانیانو جریمه پرې کوو

   په افغانستان کې د طالبانو حکومت د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر وايي، که د پاکستان په سېند ایالت کې افغانان د جریمې له کبله بندیان وي نو د دوی حکومت به یې جریمه پرې کړي.

   د افغانستان ملي راډيو تلویون د رپوټ له مخې، خلیل الرحمان حقاني په اسلام اباد کې د افغانستان سفارت اتشې ته سپارښتنه کړې چې سېند ایالت کې د افغان زندانیانو وضعیت و ارزوي او "که هلته افغان زندانیان د نغدي جریمې له کبله بندیان وي نو جریمه دې یې ادا او د خلاصون زمینه دې ورته برابره کړای شي."

   ښاغلی حقاني دا څرګندونې داسې مهال کوي چې لا هم ګڼ افغانان په کراچۍ کې بندیان دي چې ښځې او ماشومان هم پکې شته.

   د رپوټونو له مخې،هلتهد نیول شویو۳۲۵افغان ماشومانو له ډلې اوس یوازې۶۹ماشومانو د خوشې کېدو امر شوی دی.

   په کراچۍ کې د طالبانو د حکومت کونسلر مولوي سيد عبدالجبار په وينا، "ټول۴۰۵کسان خوشي کېږي چې په هغو کې۶۹ماشومان،۶۳ښځې او پاتې نور نارينه دي."

   داسې رپوټونه هم وو چې له بندیانو په بېلا بېلو پلمو پیسې اخیستل کېږي.

   خو د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې د ځان خلاصون لپاره چا ته پیسې ورنه کړي.

   اسلام اباد کې د طالبانو سفارتویلی، د پاکستان په کراچۍ کې د بندي افغانانو هېواد ته د بېرته لېږد ټول لګښتونه دوی پرغاړه اخیستي دي.

10. ۱۳ مرغومی ۱۴۰۱ - ۳ جنوري ۲۰۲۳ملګري ملتونه: پر ښځو د کار بندیز افغانستان کې له نیمايي ډېر خلک له مرستو محروموي

    ملګرو ملتونو کې د ښځو د ملاتړ اداره وايي، د طالبانو له خوا پر ښځو د کار بندیز افغانستان کې له نیمايي زیات نفوس له مرستو محروموي.

    دغې ادارې پر خپله ټوېټر پاڼه د ښځو برخه کې د طالبانو وروستۍ پرېکړې ته په اشارې ویلي:"دا د ښځو پر وړاندې یو بې رحمه چلن دی، دا د ښځو پر ازادۍ، د هغوی پر ونډې او د هغوی پر غږناوړهبرید دی."

    طالبانو شاوخوا دوه اوونۍ وړاندې په ټولو این جیو ګانو کې د ښځو پر کار بندیز اعلان کړی او په وینا یې "تر امر ثاني" دې کارونو ته نه ځي.

    یاده پرېکړه په کور دننه او بهر په پراخه کچه وغندل شوه او د سم لاسي بدلولو غوښتنه یې شوې.

    سره له دې چې پر طالبانو فشارونه زیات دي خو تر اوسه یې په خپله پرېکړه کې هېڅ ډول بدلون نه دی راوستی.

    له دغې پرېکړې وروسته افغانستان کې یو شمېر بهرنیو انجیوګانو خپل فعالیت بند کړ.

    نړیوال وايي، دغه بندیزونه به افغانستان کې هغه مرستې هم وځنډوي چې د بهرنیو بنسټونو له خوا د ښځو له لوري پر خلکو ویشل کېدې.

    له افغانستانه رپوټونه وايي چېد طالبانو د کورنیو چارو وزارت سرپرست وزیر سراج الدین حقاني د ملګرو ملتونو د سرمنشي له مرستیال ځانګړي استازي مارکس پوتزل، د یوناما د سیاسي چارو له مرستیال سکاټ سمېت او مل پلاوي سره کتلي او د نجونو د کار او زده کړو برخه کې یې د لګول شویو بندیزونو د دایمي حل ژمنه کړې ده.

11. ۱۳ مرغومی ۱۴۰۱ - ۳ جنوري ۲۰۲۳وروستی, طالبان: سراج الدین حقاني پر ښځو محدودیتونو ته د دایمې حل‌لارې ژمنه وکړه

    د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وايي، سرپرست وزیر سراج الدین حقاني د ملګرو ملتونو د سرمنشي له مرستیال ځانګړي استازي مارکس پوتزل، د یوناما د سیاسي چارو له مرستیال سکاټ سمېت او مل پلاوي سره وکتل.

    د کورنیو چارو وزارت په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي چې، یاد پلاوي د نجونو د تعلیم او نورو محدودیتونو د وضع کېدو په اړه خپلې اندې‍ښنې شریکې کړې او ښاغلي حقاني ورسره د یادو ستونزو د هواري او دایمي حل لارې لټولو ژمنه وکړه.

    سراج الدین حقاني د ملګرو ملتونو دغه پلاوي ته ویلي: "د اسلامي امارت رهبري د ولس د رفاه او خیر لپاره فکر کوي او ورته ژمن دی. د ستونزو د هوارۍ لپاره هڅې روانې دي، یوې معقولې او دایمي حل لاره باندې کار روان دی؛ داسې چې شرعي احکامو او زمونږ د خلکو کلتور سره مطابقت ولري".

12. ۱۲ مرغومی ۱۴۰۱ - ۲ جنوري ۲۰۲۳حامد کرزی او د اندونیزیا بهرنیو چارو وزیره؛ افغانستان کې " تل پاتې سولې ته د پخلاینې ملي خبرې اړینې دي"

    د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي ویلي، په افغانستان کې سولې او ثبات د ټېګښت لپاره د "هېواد په کچه د خبرو پیل حیاتي دي."

    نوموړي پر خپل ټوېټر پاڼه لیکلي چې نن یې په کابل کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي له مرستیال مارکس پوتزل سره په خپل دفتر کې کتلي او په دې اړه یې خبرې کړې.

    ښاغلي کرزي زیاته کړه، دواړو لورو په افغانستان کې د نجونو لپاره د زدکړو مرکزونو د ژر خلاصېدو او هغوی ته د کار پر اجازې ورکولو ټینګار کړی.

    په همدې لړ کې پخواني ولسمشر حامد کرزي نن (دوشنبه) د اندونیزیا د بهرنیو چارو له وزیرې رتنیو مرسودي سره د ټیلیفوني خبرو له لارې د افغانانو تر منځ د خپلمنځۍ خبرو په اهمیت خبرې کړي.

    د اندونیزیا د بهرنیو چارو وزیرې هم په یوه ټویټ کې ویلي چې له حامد کرزي سره یې "د افغانستان پر اوسني وضعیت خبرې کړې دي."

    خو نوموړې له حامد کرزي سره د نورو خبرو جزییات نه دي ورکړي.

13. ۱۲ مرغومی ۱۴۰۱ - ۲ جنوري ۲۰۲۳افغانستان کې د مرستو همغږۍ اداره؛ پر ښځو کار بندیز د ټولو افغانانوژوند ګواښي

    افغانستان کې د بشري مرستود همغږۍ لپاره د ملګرو ملتونو دفتر یا اوچا وايي، افغانستان کې د طالبانو له خوا پر ښځو د کار بندیز د ټولو افغانانو ژوند ګواښلی شي.

    دغه بنسټ پر خپله ټوېټر پاڼه د طالبانو له خوا پر ښځو لګېدلیو ورستیو بندیزونو ته په اشارې لیکلي، دا بندیزونه داسې حال کې لګول کېږي چې له۲۸میلیونو زیات کسان له سخت خطر سره مخ دي.

    دغه بنسټ ویلي:"افغانستان کې له۲۸میلیونو زیات خلک د ژوندي پاتې کېدو لپار مرستې ته اړتیا لري، ځکه چې هېواد کې یې د قاخطۍ، کمزوري اقتصاد، بې وزلۍ او سخت ژمي له امله ژوند له خطر سره مخ دی."

    اوچا داسې مهال د افغانانو د ژوند شرایطو د سختېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې چې د طالبانو له وروستي اعلان وروسته پهبهرنیواو کورنیو اینجیوګانوکې د ښځو پر کار بندیز ولګاوه.

    له دغو ښځو ډیری یې د خپلو کورنیو روزي ګټونکې وې.

    د طالبانو د دغې پرېکړې له اعلان وروسته یو شمېر بهرنیو انجیو ګانو افغانستان کې خپل فعالیت ځنډولی.

    نړیوال وايي،‌ دغه بندیزونه د بهرنیانو هغه مرستې هم ځنډوي چې د ښځو له خوا پر خلکو ويشل کېدې.

14. ۱۲ مرغومی ۱۴۰۱ - ۲ جنوري ۲۰۲۳وروستی, طالبان: د ۲۷ هېوادونو له سیاسي دفترونو سره مو اړیکي جوړ کړي

    په پاکستان کې د افغانستان سفارت شارژدافیر وايي، په اسلام ‌اباد کې یې د ۲۷ هېوادونو له سیاسي دفترونو سره رسمي اړیکي جوړ کړي دي.

    د طالبانو د حکومت د اطلاعاتو او رسنیو مرکز د سردار احمد شکېب له خولې ویلي چې "د خپل کار له پیله تر اوسه یې د نړۍ د هېوادونو له استازو سره د اړیکو د ښه والي په موخه له ۶۰ څخه تر ۷۰ پورې ناستې کړې دي."

    طالبان له نورو هېوادونو سره د رسمي اړیکو دا خبرې پر داسې مهال کوي چې په افغانستان کې د طالبانو د بیا واکمنېدو نژدې ۱۶ میاشتې پوره کېږي، خو تر اوسه یې حکومت د نړۍ هېڅ کوم هېواد په رسمیت نه دی پېژندلی.

15. ۱۲ مرغومی ۱۴۰۱ - ۲ جنوري ۲۰۲۳وروستی, طالبانو کابل کې د 'ناقانونه فعالیتونو' له کبله د معلوماتو د لارښوونې لسګونه دفترونه تړلي

    د طالبانو د عدلیې وزارت وايي، کابل کې یې د (ناقانونه فعالیتونو) له کبله د معاملاتو د لارښوونې ۳۸ دفترونه تړلي دي.

    ددغه وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي د دغو دفترونو د تړل کېدو اصلي لاملونه "جواز، د نېټې پای ته رسېدل، په جعلي پاڼو معامله او د جلا نمایندګیو پرانیستل" دي.

    د طالبانو عدلیه وزارت زیاتوي، د خلکو تر شکایتونو وروسته یې د معلوماتو د لارښوونې پنځه دفترونه لغوه کړي دي.

    دغه وزارت د معلوماتو د لارښوونو د دفترونو د جواز ورکولو صلاحیت لري او ددغو دفترونو څارنه او نظارت یې هم دنده ده.

16. ۱۱ مرغومی ۱۴۰۱ - ۱ جنوري ۲۰۲۳وروستی, ۳۰۰۰ کاله پخوا ولې د انسان ماغزه لوی وو 🧠

    هغه خلک چې د نړۍ په لومړیو ښارونو کې ګرځېدل او له یو بل سره به مخامخېدل، له ډېرو لارو له یو بل سره اشنا شوي وو. خو له هغه راهیسې په واقعیت کې د انسان ماغزه یوڅه کوچني شوي دي.

    د سر د کوپړیو څېړنو او موندل شویو ټوټو ښودلې چې د ماغزو د کوچني کېدو دا لړۍ یوازې ۳۰۰۰ کاله مخکې پیل شوې ده.‌

    انسان‌پېژندونکي جیریمي دیسېلوا ویلي، په اوسط ډول د ماغزو کوچنۍ شوې اندازه کابو د پینګ پانګ د توپ له څلورمې برخې سره برابره ده.

    "دا تر هغه څه ډېره نوې خبره ده چې موږ یې مخکې وړاندوېینه کوله... موږ د نژدې ۳۰۰۰۰ کلونو پخوا مودې اټکل کړی و".

17. ۱۱ مرغومی ۱۴۰۱ - ۱ جنوري ۲۰۲۳د پاکستان کورنیو چارو وزیر؛ شونتیا شته چې افغانستان کې دننه پر پاکستاني طالبانو بریدونه وکړو

    د پاکستان د کورنیو چارو وزیر رانا ثناالله وايي‌،‌ د دې شونتیا شته چې په افغانستان کې د ننه پاکستاني طالبان په نښه کړي.‌

    ښاغلي‌ ثناالله دغه‌‌ څرګندونې ایکسپریس ټریبېون سره په مرکه کې کړې دي.‌

    نوموړی وايي "د هغو کسانو پرضد په افغانستان کې ګام اخیستل کېدای شي‌،‌ چې پر پاکستان بریدونه کوي."

    د هغه په وینا،‌ لومړی به یې افغانستان کې د طالبانو له حکومته د ورسپارلو غوښتنه وکړي‌،‌ خو په ټکو یې که چېرې ور ونه سپارل شي،‌ په نښه کولای یې شي.

    خو د پاکستان د کورنیو چارو وزیر دا هم وايي‌ چې په افغانستان او بل بهرني هېواد د برید مثبتې او منفي‌ پایلې باید وسنجول شي.‌

    پاکستان چارواکي‌ وايي‌ چې ټي‌ ټي‌ پي یا پاکستاني‌ طالبان په افغانستان کې دننه خوندي ځایونه لري‌ او له ډیورڼد کرښې پاکستان ته د بریدونه لپاره ځي.‌ ټي‌ ټي‌ پي‌ بیا وايي چې دوی خپل بریدونه له پاکستانه دننه همغږي کوي.

    افغان طالبان هم دغه ډول ادعاوې ناسمې بولي‌ او ټینګار کوي‌ چې "هېچاته اجازه نه ورکوي‌ د افغانستان خاوره د نورو پرضد وکارول شي."

    دا وروستیو کې د پاکستاني‌ پوځ‌ د نوي‌ مشر له خولې ویل شوي‌ چې د پاکستان طالبانو پرضد عملیات ګړندي‌ کړي.‌

    د پاکستان د کورنیو چارو وزیر هم منلې چې د دغه هېواد د ملي‌ امنیت په کمېټه کې له پاکستاني طالبانو سره خبرې بې ګټې بلل شوې دي.‌

    هڅه مو وکړه چې د پاکستان د کورنیو چارو وزارت دغه څرګندونو ته د افغان طالبان غبرګون هم ولرو،‌ خو هغوی تر دې مهاله له څه ویلو ډډه کوله.‌

18. ۱۱ مرغومی ۱۴۰۱ - ۱ جنوري ۲۰۲۳د کابل هوايي ډګر پوځي برخه کې چاودنې مرګ ژوبله اړولې

    په کابل کې د پوځي هوايي ډګر بهرني قراول کې نن ګهیځ چاودنه شوې.

    د طالبانو د کورنیو چارو وزارت پېښه تاییدوي او وايي، ځینې کسان پکې وژل شوي او ټپیان شوي دي.

    د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالنافع ټکور رسنیو ته ویلي، "نن ګهیځ د کابل نظامي هوايي ډګر په بهرني قراول کې چاودنه وشوه چې له کبله یې زموږ یو شمېر هېوادوال شهیدان او ټپیان شول. د پېښې نور جزییات او لټون روان دی."

    دا په کابل کې یو له خورا امن سیمو شمېرل کېږي، چې هوايي ډګر ته نژدې پرته ده او کلک امنیتي تدابیر پکې نیول کېږي.

    ځینې رپوټونو کې ویل شوي چې مرګ ژوبله ډېره ده خو طالبانو تر دې دمه د مرګ ژوبلې کره شمېر په اړه څه نه دي ویلي.

    تر اوسه د چاودنې مسؤلیت چا نه دی منلی.

19. ۱۱ مرغومی ۱۴۰۱ - ۱ جنوري ۲۰۲۳یوناما: د طالبانو له خوا پر ښځو د کار بندیز میلیونونه افغانان اغېزمنوي

    افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) وايي، د طالبانو له خوا پر ښځو د کار بندیز میلیونونه افغانانو تهزیاناړوي.

    د یوناما مرستیال مشرمارکس پوتزل دغه څرګندونې نن یکشنبه د طالبانود لومړي‌ وزیر له مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي سره د لیدو پر مهال کړي دي.

    ښاغلي پوتزل د طالبانو له لوري د ښځو پر کار او زدکړو د لګول شويو بندیزونو پر ختمولو ټینګار کړی او په وینا یې:"د افغان مېرمنو پر کار او زدکړو بندیزونه او له ښوونځیو او پوهنتونونو د هغوی راګرځول افغانستان کې میلیونونه کسانو ته زیان رسوي."

    نوموړي همدا راز ویلي چې، دغه بندیزونه د بهرنیو بنسټونو له لارې افغان ښځو، سړیو او ماشومانو ته د اړینو مرستو رسولو مخه نیسي.

    د طالبانو له خوا د ښځو پر کار او زدکړو بندیزونو په کور دننه او بهر سخته غوسه راپارولې ده.

    نړیوال هڅه کوي طالبان اړ کړی چې دغه برخه کې خپله پرېکړه بدله کړي.خو تر اوسه داسې نښې نشته چې وښيي‌ طالبان دې له خپلو دغو پرېکړو په شا شي.

    د ملګرو ملتونو د بشري مرستو مشر مارټین ګرېفېتس د طالبانو حکومت لخوا په نادولتي موسسو کې د ښځو پر کار د بندېز په اړه خبرو لپاره کابل ته ځي.

    د رویټرز خبري اژانس په حواله افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستو همغږي کوونکي رامز الاکبروف نیویارک کې رسنیو ته ویلي چې‌ ښاغلی ګرېفېتس به راتلونکو اوونیو کې د دغه کېدونکي سفر پر مهال د طالبانو حکومت کې د امکان تر حده له جګپوړو چارواکو سره وګوري.

    هغه زیاته کړې "خواشینې یو چې دې پرېکړې [نادولتي ادارو کې د ښځو پر کار بندیز] وار له مخه زموږ ځینې پروګرامونه اغېزمن کړي دي."

    بشر حقونو سازمان هم د طالبانو دغه پرېکړه د ښځو له حقونو ښکاره سرغړونه یاده کړې او د ژر بدلولو غوښتنه یې کړې ده.

20. ۱۱ مرغومی ۱۴۰۱ - ۱ جنوري ۲۰۲۳له ازبکستان سره د افغانستان د برېښنا تړون, د طالبانو د اوبو او انرژۍ سرپرست وزیر مولوي عبداللطیف منصور وايي، له ازبکستان سره د نوي کال لپاره د برېښنا تړون غځوي. نوموړي بي بي سي ته ویلي، چې ازبکستان اوس عملاً بنده کړې برېښنا افغانستان ته بېرته پرېښې ده. نوموړی د یوه پلاوي په مشرۍ تاشکند ته تللی دی.