پر اسرائیل د ایران له برید وروسته د تېلو بیې ټیټې شوې
د عکس سرچینه، GETTY IMAGES
- Author, پیټر هاسکینز او نیک ایډسر
- دنده, سوداګریز خبریالان
د اونۍ په پای کې پر اسرائیلو د ایران له غچ اخیستونکي برید وروسته د آسیا په سوداګرۍ کې د تېلو نرخونه راټیټ شول.
د برینټ کروډ - په نړیواله کچه د تېلو د نرخونو لپاره کلیدي معیار - ټیټ و مګر لاهم د دوشنبې په سهار یو بېرل تېل نژدې په ۹۰ ډالرو تبادله کېدل.
د تېلو بیه لا له وړاندې د ایران لاس په کار کېدو له کبله، په تېره اونۍ کې د برینټ خام تېل د شپږو میاشتو لوړې کچې ته نژدې شوي.
د اسرائیلو د دفاع وزیر یوف ګالانت ویلي دي چې له ایران سره جګړه لا پای ته نه ده رسېدلې.
د انرژۍ شنونکي وندانا هري وویل: "په ښکاره ډول، د تېلو بازار په دې پړاو کې د اضافي اکمالاتو خطر فکتور ته اړتیا نه ویني."
هغې زیاته کړه چې د برینټ خام تیل ممکن د ۹۰ ډالرو نښې ته راښکته شي، مګر د پام وړ بېرته راګرځېدل امکان نلري ځکه چې سوداګر په غزه او اوکرایین کې د شخړو سره تړلو خطرونو ته متمرکز پاتې دي.
شنونکو دا هم ویلي چې د برید په اړه د اسرائیل غبرګون به په راتلونکو ورځو او اونیو کې د نړیوالو بازارونو لپاره کلیدي وي.
د سوداګرۍ پلیټ فارم XM.com څخه پیټر مک ګیر بي بي سي ته وویل هغه تمه لري د انرژۍ بازار به بې ثباته وي او وړاندوینه یې وکړه چې که اسرائیل د ایران دې اقدام ته سخت ځواب ورکړي د تیلو بیې به لوړې شي.
د آسیا - آرام سمندر په سیمه کې د ونډو بازارونه د دوشنبې په ورځ راټیټ شول ځکه چې پانګوالو د برید اغېز کچې ته په تمه وو.
په هانګ کانګ کې هینګ سینګ، د جاپان نیکي ۲۲۵ او په سوېلي کوریا کې کوسپي ټول ټیټ وو، په داسې حال کې چې د چین د شانګهای د ونډو د تبادلې ترکیب له ۱٪ څخه ډېر لوړ و.
د عکس سرچینه، REUTERS
د سرو زرو بیه لوړه شوه، د ریکارډ لوړې کچې ته نژدې شوه.
سره زر اکثرا د ناڅرګندتیا په وخت کې د خوندي پانګونې په توګه ګڼل کېږي او د دې اونۍ په پای کې په چټکۍ سره وده کوي.
ایران د روانې اونۍ په پای کې د اپریل په لومړۍ نیټه د سوریې په پلازمینه دمشق کې د دوی پر کونسلګرۍ د برید غچ اخیستو ژمنه وکړه او د اونۍ په پای کې یې د اسرائیلو پر لور بې پیلوټه الوتکې او توغندي وویشتل.
اسرائیلو نه دي ویلي چې پر کونسلګرۍ برید دوی کړی، خو په پراخه کچه ګومان کېږي چې تر شا یې د دوی لاس دی.
د تېرې اونۍ په پای کې، د برینټ خام تېلو بیې یوه بیرل بیه ۹۲٫۱۸ ډالرو ته ورسېده، چې له تېر اکتوبر راهیسې تر ټولو لوړه بیه ده، مخکې له دې چې د جمعې په ورځ ۹۰٫۴۵ ته راټیټ شي.
د امریکا د انرژۍ د معلوماتو د ادارې په وینا، ایران په نړۍ کې د تېلو اووم لوی تولیدوونکی دی او د اوپیک د تېلو د تولیدونکو کارټل درېیم لوی غړی دی.
شنونکي وايي چې د تېلو د بیې د لوړېدو لپاره یوه مهمه مسله دا ده چې آیا د هرمز تنګي له لارې به د تېلو لېږد اغېزمن شي.
دغه تنګی - چې د عمان او ایران ترمنځ پروت دی - د بار وړلو یوه مهمه لاره ده، ځکه چې د نړۍ د تېلو شاوخوا ۲۰٪ له دې تنګي تېرېږي.
د اوپیک غړي سعودي عربستان، ایران، متحده عربي امارات، کویټ او عراق اکثره تېل د تنګي له لارې صادروي.
ایران د شنبې په ورځ د هرمز تنګي څخه د تېرېدو پر مهال یوه سوداګریزه کښتۍ چې له اسرائیلو سره یې اړیکه درلوده ونیوله.
